← М.ЧИМЭДДОРЖ.mn
Ярилцлага · 2018 · Eagle News «Эх сурвалж» №140

АНУ-Хятадын худалдааны дайн: технологи, эрчим хүч, глобалчлалын эргэлт

Мөнхжаргалын Чимэддорж · Эдийн засгийн ярилцлага · Бүрэн бичвэр · Updated 2026

Гол санаанууд

Хоёр өөр засаглалын мөргөлдөөн

АНУ хууль дээдлэх ёс, чөлөөт эдийн засгийг барьдаг бол Хятад төрийн оролцоотой эдийн засаг, дотоод бие даасан шийдвэр гаргах эрхээ дээдэлдэг нь 1970-аад оноос хойшхи зөрчлийн суурь болсон.

Худалдааны алдагдал ба хямд үйлдвэрлэл

Хятадын хямд ажиллах хүчин, аж үйлдвэрийн чадавх, том зах зээл нь барууны компаниудыг татсан ч АНУ-ын зүгээс асар их худалдааны алдагдал хуримтлагдаж, дайны шалтгаан болсон.

Оюуны өмч ба технологи дамжуулалт

Хятадын зах зээлд нэвтрэхийн тулд барууны компаниудыг 50% хувь эзэмшүүлэх, хамтарсан компани байгуулахыг тулгаж, технологиа хулгайлах, хуурамч бүтээгдэхүүн гаргах замаар оюуны өмчийг зөрчсөн гэх АНУ-ын тагнуулын 2018 оны тайланг дурдсан.

Хос зориулалттай технологийн аюул

2010 оноос хойш онгоцны хөдөлгүүр, пуужин, мэдээллийн технологи зэрэг иргэний болон цэргийн хос зориулалттай (dual-use) технологи Хятад руу шилжих нь улс төр-стратегийн зөрчлийг гүнзгийрүүлж, компани нэгтгэх үйл явцыг засгийн газрууд хязгаарлаж эхэлсэн.

Эрчим хүчний геополитикийн шинэ зураглал

Занарын (shale) олборлолтын шинэ технологиор АНУ 2016 оноос эрчим хүч экспортлогч болж, Европ руу газрын тос нийлүүлэх, Оросын хийн хоолойг зогсоох зэргээр дэлхийн эрчим хүчний геополитикийг өөрчилж байгааг тайлбарласан.

Глобалчлалын ухралт ба үндэстэн улсын сэргэлт

Трампын олон талт хэлэлцээрийг эвдэж хоёр талт харилцаанд шилжсэн бодлого, үндсэрхэг үзлийн газар авалт нь глобалчлалыг сааруулж, харин АНУ, Канад, Австрали зэрэг цагаачдын улс орнууд үндэстэн улс (nation-state) болж хувирч буй үйл явцыг онцолсон.

Бичлэг

Бүрэн бичвэр

Эрхэм үзэгч та бүхэндээ өдрийн мэнд хүргэе. Эх сурвалж ярилцлагын ээлжит дугаар эхэлж байна. Өнөөдөр эдийн засагч Чимэддоржийг урьсан байна аа танд өдрийн мэнд хүргэе баярлалаа үзэгчдэдээ өдрийн мэнд хүргэе. Тэгээд АНУ а Хятадын ЗГ-ын онд худалдааны дайн гэж хэвлэлүүдийн тодорхойлсон үйл явц үргэлжилж байна. За худалдааны дайн ялангуяа худалдааны алдагдлыг бууруулах чиглэлээр ажиллана аа гэж Доналд Трамп сонгуулийнхаа өмнө амлаж байсан.

За сонгуулийн бараг эхний өдрүүдэд ажлаа авсан нь 1 сарын 20-ны өдрөөр Номхон далайг дамнасан түншлэл гээд хэлэлцээрийг хүчингүй болгож байсан. Тийм ээ тэгэхээр яагаад Доналд Трамп а худалдааны дайн гэж нэрлэгдэж байгаа энэ үйл явцыг эхлүүлэх болов уу? За 1 дүгээрт нь болбол 2 БНХАУ АНУ 2 нь бол хоёулаа а Нийгэм улс төрийн зохион байгуулалтын хувьд бол нэлээд ялгаатай улс орнууд. Хэдийгээр хоёулаа маш цэгцтэй урт хугацааны бодлоготой улс орнууд боловч А АНУ бол өөрийнхөө засаглалын суурь үндсэн гол зарчмыг бол рүү офло буюу хууль дээдлэх ёс гэж хардаг. А БНХАУ-ын хувьд болбол арай өөрөөр тодорхойлж байгаа.

Жишээлэх юм болбол Хятадын онцлогтой коммунизм гэдгийн цаана болбол юуны өмнө болбол өөрийнхөө дотоод бие даасан шийдвэр гаргах бүрэн эрхт байдал а болбол манай одоо политикал ордер гэж нэрлэж байгаа тэ энэ улс төрийн дотооддоо шийдвэр гаргах үндэс гэж үзэж байгаа. Тийм учраас бол энэ 2 улс орны нийгэм эдийн засгийн бодлого нь нэлээд хоорондоо ялгаатай явж ирсэн. Энэ болбол уг нь саяхан болсон үйл явдал биш энэ болбол 1970-аад оны сүүл үеэс эхлээд А гарч ирсэн. Энэ 2 бол ялангуяа БНХАУ-ын хувьд бол гарч ирсэн энэ урт хугацааны бодлого нь явж байгаа юм. Тийм учраас энэний цаана юу харагддаг вэ гэхээр жишээлэх юм бол АНУ бол чөлөөт эдийн засгийг дэмждэг за БНХАУ болбол илүү төрийн оролцоотой төрийн удирдлагатай эдийн засаг гэх маягийн.

Ийм эдийн засгийн а үйл ажиллагааг эдийн засгийн үйл ажиллагааг төрөөс оролцох хандлага илүү өндөр байдаг. За энэ нь болбол урт хугацаанд ямар нөлөө үзүүлсэн бэ гэхээр БНХАУ-д болбол төр нь болбол эдийн засгийн үйл ажиллагаанд шууд оролцож чаддаг АНУ бол татвар болон мөнгөний бодлогоор оролцохоос илүү эдийн засагч шууд оролцож чаддаггүй учраас хувийн хэвшлийн байгууллагуудын хоорондох өрсөлдөөний асуудал нэлээд хүндэрч явж байгаа юм л даа. Жишээлэх юм бол одоо өнөөдөр АНУ БНХАУ 2-ын хооронд явагдаж байгаа цөх цэвэр эдийн засгийн талаас нь харахад худалдааны алдагдал бол АНУ-д болбол маш их хохирол маш том алдагдалтай явж ирсэн. Гэхдээ яагаад ийм худалдааны алдагдал өссөөр байгаад худалдаа идэвхтэй хийгдэж байсан бэ гэвэл А БНХАУ-ын хямд ажиллах хүчин А за тэгээд аж үйлдвэрийн чадавх за 3 дугаарт нь болбол Хятадын өөрөө маш том эдийн засаг. Тийм учраас болбол баруун Европ АНУ-ын өндөр технологи өндөр хөгжсөн улс орнуудын компаниуд Хятадад ирж хямд бүтээгдэхүүн үйлдвэрлээд нэг талаас бол Хятадын зах зээл дээр бүтээгдэхүүнээ гаргах А нөгөө талаас болбол а Европ АНУ-уудад бас хямд бүтээгдэхүүн нийлүүлэх боломж олдож байгаа.

Энэний цаана болбол хэрэглэгчид бол бас үр шимийг нь хүртсээр л ирсэн л дээ. Мхн а өөр нэг асуудал бий. Энэний цаана энэ болбол яах вэ? Улс орнуудын хоорондын хамтын ажиллагааг бол 3 том хүрээнд авч үздэг. Нэг нь нийгэм соёлын хамтын ажиллагаа.

За 2 дугаарт нь бол эдийн засгийн хамтын ажиллагаа 3-д нь болбол улс төр стратегийн хамтын ажиллагаа. Тэгэхээр энэ 2 орны хооронд харахаар нийгэм соёлын хамтын ажиллагаан дээр тийм ч их том гүнзгий харилцаа бага а гэхдээ м энэ салбарт бас тэгж их ач холбогдол аль аль нь өгдөггүй юм шиг тийм сэтгэгдэл төрдөг. Миний хувьд бол а улс төр стратегийн харилцаа болбол нэлээд ээдрээтэй байгаа. Энэ дээр нь бол юуг хэлж байна вэ гэхээр энэ БНХАУ-ын м батлан хамгаалах салбарын төсвийн өсөлт болбол АНУ-ын А аюулгүй байдлын стратегид бол энэ энэ бид нар бол энийг секрити делеа гэж хэлээд байгаа шүү дээ тэ нэг талынх нь одоо а өөрийгөө хамгаалах чадавх нэмэгдэхлээр нөгөө тал нь тийм аюул мэдэрч эхэлдэг. Ийм л харилцаа яваад эхэлсэн.

Тэгээд сүүлийн үед Хятадын эдийн засгийн чадавх сайжрахын хэрээр бол батлан хамгаалах салбартаа оруулж байгаа хөрөнгө оруулалтын хэмжээ бол нэлээн нэмэгдсэн а Хэдийгээр Америк АНУ нь дэлхийн а батлан хамгаалах салбараар тэргүүлэгч улс орон өөр орон боловч бас энийг бас а нэг их таатай хүлээж авдаггүй а Ялангуяа энийг болбол би энэ 2 улсын одоогийн худалдааны дайн гэгдэж байгаа энэ үйл явцын ард байгаа технологийн талаас нь харвал илүү тодорхой харагдах болов уу гэж бодож байна 1 дүгээрт нь а бүгд өмнө нь би хэлсэн. Тэр юуны БНХАУ-ын, эдийн засгийн, төрөөс оролцоотой эдийн засгийн бодлого гэдэг дотор болбол а барууны өндөр технологи Америкийн Хойд Америкт бий болсон га. Гадаад улс орнуудад одоо бий болсон өндөр технологийг Хятадад хэрхэн оруулж ирэх вэ? Ялангуяа Хятадын компаниуд яаж эзэмших вэ? Зөвхөн энийг бол зөвхөн эдийн засгийн үр өгөөж гэдэг талаас нь биш хөгжлийн дараагийн үе шат нь гарахад чухал.

Одоо хөдөлгүүр гэдэг утгаар нь технологи дамжуулахыг болбол урамшуулж зарим талаараа болбол барууны компаниудыг хятадын зах зээл дээр үйл ажиллагаа явагдуулахад нь боогдуулах замаар технологи нэвтрүүлэхийг болбол одоо тулгаж ирсэн. Мхн за энэ а 2 цаанаа болбол одоо зах зээлийн эдийн засаг өндөр хөгжсөн чөлөөт эдийн засагтай улс орнуудын эрх ашгийг 2 чиглэлээр хөндөж ирсэн гэсэн дүгнэлтэд хүрээд байгаа юм. Нэг нь болбол оюуны өмчийн асуудал тавигдаж байгаа. Технологи үйлдвэрлэж байгаа компаниуд болбол өөрсдийнхөө үйлд технологийг ашиглаад үйлдвэрлэсэн аливаа бараа үйлчилгээнээс болбол оюуны өмчийн төлбөрөө авч байх ёстой. Энэ бол зарим талаар Хятадын зах зээл дээр хэрэгжихгүй байсан.

Ялангуяа м барууны технологиудыг эзэмшиж байгаа түр ту тодорхой хугацаагаар гэрээний гэрээн дээр суурилаад эзэмшиж байгаа компаниуд а нөгөө талаас нь харах юм болбол технологи дамжуулах төв байгуулах замаар тэ. Хятадын зах Хятадад одоо технологиудаа оруулаад ирснийх нь дараа тэрийг нь хулгайлах замаар хуурамч бүтээгдэхүүнүүд бол нэлээд их зах зээл дээр гарч ирж борлуулагдаж байгаа А.Трамп хэлсэн байна л даа. Худалдааны алдагдлын ерөнхий ойлголтоос гадна ерөөсөө дэлхийн том Америкийн компаниудыг заавал Хятадын компанитай хамтрахыг шаарддаг гэж. Яг тодорхой хугацааны дараа хамтарсан компаниа татан буулгаад цаашид Хятад өөрөө ингээд явчихдаг. Энэ бол оюуны хулийн том хэлбэр юм.

Тийм энэ энэ бол үнэн. Сая 2018 оны 3 дугаар сард санаж байна АНУ-ын Тагнуулын байгууллагаас нэг репорт гаргасан олон нийтэд нээлттэй болгосон тэр нь болбол Хятадын ЗГ болон Хятадын төрийн өмчийн оролцоотой компаниудын технологийн салбарт явуулж байгаа үйл ажиллагааны талаарх сүүлийн хориод жилийн хугацаанд юу болж өнгөрөв өө гэдгийг энэ Цэцэд нэгтгэсэн а Репорт гаргасан тэр репорт дотор бол юу гэж байна вэ гэхээр 1 дүгээрт нь Хятадын зах зээл дээр үйл ажиллагаа явуулахад нь тодорхой саад тотгор учруулах замаар. Барууны технологиудыг бол Хятадын компани а а зах зээл. Одоо Хятадад хамгийн эхний алхам нь бол Хятадад ирэхлээр нэг бодлого яваад байдаг шүү дээ. Барууны хөрөнгө оруулалттай компаниуд 50%-ийг нь Хятадын Ка компани эзэмшинэ ээ гээд.

Тэр компаниуд болбол яах вэ гэхээр тэр технологийг тэр компани дээрээ авч байгаа 2 дугаарт нь тухайн компанийн техник ялангуяа технологийн компани дээр Хятадын иргэншилтэй иргэдийг удирдах түвшинд ажиллуулах технологийн ялангуяа технологийн тал талд нь ажиллуулах сонирхол бол нэмэгдсэн. Тэр энэ арга замаар бол яаж байна вэ гэвэл хүний хүмүүсээ сургаж авсан. За тэгээд энэ дээр нь бол эхний 2 мянгаад он хүртэл бол зөвхөн хуурамч бүтээгдэхүүний асуудал яригдаж байсан мхн за сүүлийн арваад жилийн орчимд а ялангуяа 2010 оноос хойшоогоо болбол одоо дуал люз гэж хэлээд байгаа 2 зорилгоор ашиглаж болох технологийн асуудал бол нэлээн том асуудлууд болж ирж байгаа. Өөрөөр хэлэх юм болбол А аж үйлдвэрийн салбарт ашиглаж байгаа зарим технологиудыг болбол цэрэг батлан хамгаалахын салбарт ашиглаж болохоор технологиуд байгаа. Жишээлэх юм болбол онгоцны хөдөлгүүр одоо зайны удирдлага пуужингийн технологиуд одоо тийрэлт хөдөлгүүрээр энэ технологиуд за дээрээс нь болбол энэ мэдээллийн технологиуд дотор бас нэлээд юмнууд байгаа энтэй холбоотой юмнууд.

Тэгэхлээр энийг болбол би ө тэр энэ нь болбол эдийн засгийн зөвхөн харилцаанаас гадна түрүүний хэлсэн улс төр стратегийн талаасаа болбол энэ 2 улсыг хооронд нь зөрчилд оруулаад байгаа юм. Угаасаа. Яагаад вэ гэхлээр Хятадын төрийн өмчийн хөрөнгө оруулалттай компаниуд болбол зөвхөн Хятадын хил хязгаарын дотор үйл ажиллагаагаа явуулаад зогсохгүй бол АНУ-д бол технологийн компаниудад хувьцаа эзэмших европын европ технологийн компаниуд хувьцаа эзэмших өөртөө нэгтгэх үйл явц бол нэлээд эрчимтэй явсан а сүүлийн ялангуяа сүүлийн 4 5 жилийн хугацаанд болбол а улс улс орнууд энэ энэ үйл явцаас болгоомжлоод зарим компаниудыг нэгтгэх худалдаж авах үйл ажиллагааг нь болбол ЗГ-аар хэлэлцээд зогсоож байна. А дээрээс нь одоо нэг үйл явц бол одоо АНУ-д болбол А нэмж одоо эрх зүйн акт батлахгүйгээр ЗГ-ын тусгай байгууллага шийдвэр гаргаад одоо тэр Хятадын компаниудыг а америкийн технологийн компаниуд хөрөнгө оруулахыг хязгаарлах шийдвэрийг гаргадаг боломжтой тийм эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх. Ер нь ихэнх улс орнууд энэ чиглэл рүүгээ явж байгаа.

Мхн а бүүр нэлээд гүнзгий нь болоод эх нь зөвхөн технологийн компани Салик Конелад хөрөнгө оруулалт хийхээс гадна А судалгааны институтүүдэд маш том хөрөнгө оруулалтууд Хятадын төрийн өмчтэй компаниудын санхүүжилтээр бол хийчихсэн явж байгаа. Энэ бол нэлээд а төвөгтэй байдал үүсгэж байгаа. Технологийн салбарт Мхн тэгэхээр худалдааны дайн дэгдэнэ ээ гэж бол сонгуулийн өмнө л ярьж байсан юм бол 16 оны Дональд Трампын хэлж байсан үгнүүдээс тухайн үед ярьж байсан гэхдээ 2017 оны хувьд бол харьцангуй нам гүм байсан. Ши Жиньпин Майамидди Трамптой уулзсан, Трамп Хятад айлчилсан Тийм ээ мхн тэгэхээр яагаад 18 он гарангуутаа шууд нэг сараас эхэлчхэв ээ. Энэ цаг хугацааны хувьд энэ үйл явцыг эхлүүлэх м Энд а мэдээж олон хүчин зүйл нөлөөлж байгаа.

Энэ үйл явцыг хурдасгахад ихэнх хүмүүс болбол Доналд Трамп гэдэг хүн гарч ирээд энийг эхлүүлсэн мэт а ойлгож байгаа нь арай өнгөцсөн юм болов уу гэж би бол хувьдаа боддог юм. Яагаад гэхээр энэ үйл явц болбол маш тодорхой байсан. Түрүүн хэлсэн улс орнууд өөрсдийнхөө одоо засаглалыг бол арай өөрөөр хардаг а Энэ үйл явц бол нэлээд эртнээс тодорхой болсон 2 улс оронд 2 нэлээн төвөгтэй ялгаатай юм байгаа юм 1 дүгээрт нь АНУ-д бол бүх нийтийн сонгууль явдаг а Хятадын улс төр дотоод засаглалын засаглалыг нь харахад бол бас эрх шилжих явц нь нэлээд ээдрээтэй байдаг. Тийм учраас бол энэ Си Жиньпинийг болбол одоо эрхийг нь шалгахгүйгээр ингээд Үндсэн хуульдаа өөрчлөлт оруулж байна шүү дээ. Тэ мхн энэ болбол эхний нэлээн том А юу нь үйл явц байсан болов уу гэж би хувьдаа ойлгож байгаа.

За 2 дугаарт нь болбол А саяын худалдаанд тариф ноогдуулж байгаа бүтээгдэхүүн нь АНУ-аас ноогдуулж байгаа бүтээгдэхүүнд ямар бүтээгдэхүүнд Хятадын талаас татвар ноогдуулж байна вэ гээд харахаар АНУ-ын хамгийн сонгогчдын хамгийн их хэсэгт нь нэлээд хүчтэй сөрөг нөл нөлөө үзүүлэхээр А бүтээгдэхүүнүүдийг сонгож авсан нь нэлээд анхаарал татаж байна аа гэж шинжээчид бол ярьж байна. А тэгэхээр бол АНУ-ын бас сул тал нь ардчилсан тогтолцооны сул тал нь бас сонгуулиар ингээд а бодлогод нөлөөлөх бас боломж байдаг тэрийг бас харж байгаа байх а гэлээ гэхдээ энэ үйл явц болбол бүүр өөрөө гарцаагүй үйл явцыг нь бол хуримтлагдаад явсаар байгаад ирсэн. Би энэнээс илүү гүнзгий цаад суурь хүчин зүйлийг нь бол Америкийн эрчим хүчний салбарын страте одоо стратеги бол нэлээд өөрчлөгдөж байна. Дэлхий нийтээрээ м а эрчим хүчний салбар бол үндсэндээ болбол 20 дугаар зууны геополитикийг тодорхойлж ирсэн хамгийн чухал салбаруудын нэг а АНУ болбол автомашин ялангуяа газрын тосны бай бүтээгдэхүүн дээр болбол бүтээгдэхүүнтэй маш их холбоотой эдийн засагтай дотоод эдийн засагт нь маш хүчтэй нөлөө үзүүлдэг байсан учраас ер нь ч Европын орнууд хөгжихийнхөө хэрээр Ойрх Дорнодод тэгээд одоо нэг асуудлууд болоод байдаг шүү дээ. Тэ мхн голдуу газрын тос экспортлогч орнуудтай холбоотой л одоо а улс төрийн зөрчил мөргөлдөөн зэвсэгт мөргөлдөөн яваад ирсэн.

Энэ бүхний ард нь бол эрчим хүчний а одоо стратегийн асуудлууд тавигддаг байсан юм. Тэгээд а саяхан бол АНУ бол шал өөр улс орон болж хувирсан энэ нь болбол АНУ-д одоо шель гарч ирсэн тийм хэмжээтэй одоо нарыг занар тэ занар а олборлох анарыг олборлох шинэ технологи боловсруулж гарч ирсэнтэй холбоотой АНУ бол 2016 оноос эрчим хүч экс эрчим хүчний бүтээгдэхүүн экспортлогч орон болж. Өөр өөрөө одоо юу гэсэн үг вэ гэвэл бусад нийт ингээд хэдийгээр импортоор авч байгаа экспортоор гаргаж байгаа учраас нийт ингээд дүнг нь харах юм бол АНУ болбол эрчим хүчний хувьд бол бие даасан орон болж байна хийж байгаа юм. За энэ болбол а дэлхий нийтээрээ одоо бол экспортлогд бол болж байна шүү дээ том экспортлогч болж байна. Мхн дэлхий нийтээр энэ геополитикт болбол том өөрчлөлт авчирч байгаа үйл явц болсон.

За дээрээс нь а Энд болбол хэдийгээр А.Орос үгүй ээ уучлаарай АНУ Хятад 2-ын хоорондын харилцаанд шууд нөлөө үзүүлэхгүй боловч геополитикийнхоо талаас харах юм болбол АНУ нь өөрөө эрчим хүч, экспортол, эрчим хүчний бүтээгдэхүүн экспортлогч орнуудтай өрсөлдөгч болж хувирч байна гэсэн үг болж байгаа юм. Тийм ч учраас сая Европын холбоотой а бас л одоо тарифын нөхцөлүүд зарим бараа бүтээгдэхүүнд нь тариф ноогдуулах А санаачилга гаргаж авч байгаад эцсийн бүлэгтээ бол тохиролцохдоо болбол Европт 11 портод бол АНУ-ын газрын тосны бүтээгдэхүүнийг нийлүүлэх зөвшөөрөл авч байна. А ОХУ-аас Герман улс руу тавигдах гэж байсан хийн хоолойг болбол одоо жишээлэх юм болбол явахгүй болж байна шүү дээ тэ? Тэгэхээр энэ бол эрчим хүчний салбарт өрсөлдөж байгаа улс орнуудын одоо цаад ашиг сонирхлууд нь бас байгаа. А дээрээс нь Иранд АНУ ОХУ-д нэлээд том хоригууд тавьчихсан байна.

Тэгээд Хятад улс болбол энэ хоригийг нь бол Хятад улсад бол нэлээн ашигтай тусаж байгаа. Яагаад гэвэл хямд нефть импортлох боломж байгалийн хий импортлох боломж бүрдэж байгаа. Тийм учраас бол энэ энэ суурь хүчин зүйлүүд бол энэ худалдааны дайн гэж хэлэх юм уу тэ. Тариф ноогдуулах замаар одоо бие биеийнхээ юу үйлдвэрлэж байгаа бүтээгдэхүүнээ өсгөхгүй байх гэсэн нэг тийм хандлага ажиглагдаж байгаа а дахиад өөр нэг бас нэг суурь хүчин зүйл бол технологийн энэ маш том хувьсгал Америкт байж байгаа. Одоо өнөөдрийн Хятадын эдийн засгийн өнгөрсөн 15 жилийн эдийн засгийн гайхамшигт өсөлтийн үндсэн шалтгаан нь болбол Европ АНУ-д улсаас хямд үнэтэй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байсан бол Хятад болбол энэ тал дээр болбол давуу талаа алдаж байгаа юм.

Өөрөөр хэлэх юм бол аж үйлдвэрийн салбарын робот болбол АНУ-д нэвтэрч байгаа. Японд нэвтэрч байгаа аж үйлдвэрийн салбарт хэрэглэж байгаа роботууд болбол Хятад ажиллах хүчнээс хямдхан болчихсон. Тийм тийм учраас болбол заавал хоорондоо худалдаа хийх нь аль аль талдаа бол жоохон сонирхол багасаж байгаа гэсэн тийм мхн суурь хүчин зүйлүүд байна гэж ойлго а Тийм учраас АНУ-ын одоогийн байдлаар ногдуулаад байгаа татварт ноогдох бүтээгдэхүүний нийт өртөг нь 250 тэрбум доллар. Тийм ээ мхн ахиад 267 тэрбум доллар гэж яригддаг мхн а Хятадаас өнгөрсөн онд бол 1 505 орчим тэрбум долларын бүтээгдэхүүн импортоор авсан байна. Тэгэхээр бүрэн одоо импортын барааг бүрэн татвартай болгохыг бүр үүр зорьж байна гэж ойлгож болох уу?

Энэ их сонирхолтой асуудал л даа. Жишээлэх юм болбол энийг бол цэвэр Трампын улс төрийн а Одоо бодлогын сонголт гэж бас хүмүүс үзэж байна. Яагаад вэ гэхлээр ер нь 20 дугаар зууны геополитикийг болбол ялангуяа эдийн засгийн хамтын ажиллагаан дээр улс орнууд бол олон талт хамтын ажиллагаа гэдгийг тодорхойлж тулг уу энэ дээр тулгуурлаж ирсэн одоо бид нарын мэдэж байгаа саяхан хэлэлцээ нь явж байгаад зогсож зогсчихсон. Одоо Ази Номхон далайн А чөлөөт худалдааны А ти пи Бри тийм номхон далайн орнуудын худалдааны хэлэлцээр за өмнө нь болбол Хойд Америкийн худалдааны хэлэлцээр за тэгээд Европын худалдааны хэлэлцээр гээд. Ингээд олон улс орнууд хамарсан яриа хэлэлцээр дээр суурилсан тийм эдийн засаг хамтын ажиллагааны тийм механизмууд хөгжиж ирсэн.

20 дугаар 100-нд А.Гэтэл Трамп гэдэг хүн бол энэ болбол дэлхийн 2 дугаар дайнаас хойшоогоо тогтож ирсэн. Одоо биднийг глобалчлал гэж нэрлээд байгаагийн бас суурь институттэй. Тэгээд ДХБ-аар дамжуулаад олон талт худалдааны хэлэлцээр, худалдаа, хөрөнгө оруулалтын хэлэлцээрүүд хийж ирсэн. Гэтэл Трамп гэдэг улс төрч болбол арай өөр өнцгөөр радиотой явж байгаа. Бид бүгдэнтэй нь хамтарч хэлэлцээр хийхгүй ээ.

Бид бол 1 1-ээр нь хэлэлцээр хийж ажиллана аа. Тийм учраас болбол а одоо бүх нийтийн эрх ашгийг хангах гэсэн энэ олон талт харилцаа чинь болбол АНУ-д бүх талаараа хохиролтой болчихлоо. Тийм болохоор бид нар Японтой асуудал ярих гэж байгаа бол бид нар Японтой л ярина а Хятад ярих гэж байгаа бид нар Хятадын ярина гэх маягаар энэ олон талт хамтын ажиллагаанууд үндсэндээ болбол их эргэлзээтэй болж байна л даа. Гэхдээ энэний цаана нь болбол магадгүй глобалчлал гэдэг энэ том үйл явц болбол а тийм их урт хугацаанд амжилттай өнгөрсөн 10 жилийнх шиг хурдтай байхгүй юм биш үү гэсэн тийм эргэлзээ л төрж байна. Яагаад гэхээр нэлээд улс орнуудад болбол үндэсний үзэл үндсэрхэг үзэл ч гэх юм уу тэ үндэсний үндсэрхэг үзэл газар аваад тэр нь болбол ардчилсан тогтолцоонд зарим талаар заналхийлж байна.

А Зарим улс орнуудад болбол сонгуульд маш хүчтэй нөлөөлөөд одоо тэр үндэстний үзэлтэй намууд нь сонгуульд ялж байна. Тэгээд энэ нь болбол гэхдээ энэ худалдааны тэр практик протектизм гэдгээсээ л арай жоохон ялгаатай а Гэхдээ хамтын үнэт зүйлд суурилсан бүгдээрээ хоорондоо уялдаа хамааралтай дэлхий нийт гэдэг ойлголтоос бол нэлээд өөр болж байгаа. Тэгэхээр энэ болбол буцаад л дэлхийн 2 дугаар дайны өмнөх үеийн тэр нэг Нүбын дарга хийснээр бол гучаад оны л Европ о харагдаад байна гэж байна шүү дээ. Тийм тийм үе дээр буцаж ирж байна аа гэсэн тийм айдас болбол байгаа. Хаана байна аа а яах вэ энэ ямар ч үйл явц боллоо гэсэн улс орон өөрөө дотооддоо бие даасан чамбай бодлоготой улс орнууд нь болбол эв зүйгээ олоод өөрийнхөө хөгжих гарцыг бол олно м байгаа.

Тэгэхээр А.Трамп бол хэлдэг А.Путин ч хэлдэг. Ямар ч улс оронд өөрийн ашиг сонирхол байдаг юм аа гэж харж байгаа. А гэхдээ АНУ-ыг бол өөрөөр харж байна шүү дээ. Яагаад гэвэл АНУ бол маш том улс либерал ардчиллыг хамгаалж байгаа. Ерөөсөө ардчилал гэдэг энэ үзэл суртал энэ түүнд тулгуурласан энэ нийгмүүдийг хамгаалдаг том хүчин юм.

Асар их хариуцлага хүлээдэг. Тийм учраас Трампын амиа бодох дотоод зах зээлээ хамгаалах за тэр байтугай холбоотнуудаас мөнгө нэхэх энэ бодлого бол дэлхийн дэг журамд шинэ аюулыг бий болгоно оо гэж одоо өнөөдөр бол ил тод ярьдаг болчихлоо 16 онд бол бас ярьж л байсан тийм ээ тэгээд АНУ хэр удаан ийм байдлаар явах бол таны судлаач зүгээр одоо ирээдүйг таамаглал нь их нааш юм байна дэлхийн эдийн засгийн 4-ний 1 дангаараа м а ялангуяа улс төр стратегийн болбол бараг талаас илүү нь дангаар АНУ байна шүү дээ. Одоо зүгээр дэлхийн батлан хамгаалах зардал төсвийг аваад үзэх юм бол бараг тал нь АНУ дангаараа байгаа шүү дээ. А дээрээс нь болбол технологийн маш өндөр түвшинд хүрчихсэн энэ улс болбол дэлхий нийтийн дэг журамд болбол ямар үүрэг роль тавих нь бол? Мэдээж тодорхой тийм.

А нөгөө талаас болбол энэ улс болбол дэлхий нийтээрээ ардчилсан тогтолцоо бий болгоход А одоо нэг Алтан гадас болж байсан гэх юм уу даа. Мхн а хүний эрхийг одоо хамгаалах үйл явцыг тэ дэлхий нийтээрээ одоо энийг бол түй төрүүлж одоо манлайлж явсан улс орны хувьд болбол тэгээд дээрээс нь 3 дугаарт нь бас нэг сонирхолтой юм нь АНУ нь өөрөө болбол түүхэн цагаачдын улс тэр уугуул амьдарч байсан уугуул иргэд болбол одоо бол цөөхөн. Тийм бус ууд дандаа нүүж ирсэн хүмүүс. За тэгээд энэ бүх үйл явцыг харахаар бол АНУ-ын энэ хөгжлийн өмнө уг түүхэн энэ энэ тэр нь бол өнөөдрийн бодлого нийцэхгүй байгаа нь үнэн. Мхн а гэхдээ болбол а бид нар хэзээ ч юм бэ зарим талаараа орхигдуулж байсан үндэстэн улс гэдэг ойлголт бол байх Ёстой.

Энийг болбол ерөөсөө хүн а өөрийгөө аль нэг үндэстэнд хамааруулж тэ? Тэгээд аягүй өөр өөрстэй ижилсэж миний эх орон гэсэн хүн ардаа нэг тийм одоо нэг тэр хайрладаг, тэрнийхээ төлөө байдаг, эх оронч байж тэр нь бас ингээд амьдралд нь а амьдралынх нь утга учрын нэг байдаг. Ийм нийгэмд болбол үндэстэн улс гэдэг ойлголт болбол гарцаагүй үзэгдэл. Хэдийгээр бид нар глобал болзол ярьж байгаа ч гэсэн тэгээд энэ үйл явц бол АНУ-д маш эрчимтэй явагдаж байгаа үйл явцад энийг бид нар нэг их сайн анзаардаггүй боловч одоо сүүлийн үед бол одоо үндэстэн улс үндэстний улсыг бий болгож байгаа улс орнуудын тоонд маш сонирхолтой улс орнууд явж байна шүү дээ. Маш амжилттай хэрэгжиж байгаа.

За мэдээж БНХАУ байна тийм дотроо олон үндэстэн ястнээс бүрдсэн 50 гаруй үндэсний байна аа тэ тэгээд нэгдээд 1 улс гэж байна шүү дээ. Тэгэхдээ А 1980-аад оны сүүл үеэс эхлээд өнөөдрийг хүртэл Хятадын бодлого болбол Хятад хүнийг бүтээж байгаа тийм үндэстнийг бүтээж байгаа том бодлого явж байгаа. Энэ дээр болбол сүүлд нэмэгдэж байгаа сонирхолтой орнууд гэвэл Шинэ Зеланд байна, Австрали байна, Канад байна АНУ-ыг бас тооцож байна албан ёсоор Мхн яагаад вэ гэвэл АНУ гэдэг улсыг бид нар цагаачдын улс биш энэ болбол одоо нэйшн стэйт гэж харах тийм одоо суурь өөрчлөлтүүд нь үндсэндээ явагдчихлаа гэж харж болж байгаа. Тэр талаас нь бас сайхан канад хүн авъя аа гэж байна. Тийм а хятадтай харьцуулах юм Хятад бол бараг хүн амынх нь ер гаруй хүнийг үндэстэн хятад хань хүний ч гэдэг юм уу гэхдээ нэлээд сонирхолтой.

Би өнгөрсөн жил нэг судалгаа уншсан. Нэлээн сонирхолтой судалгаа болбол жишээлэх юм болбол АНУ-ыг бол олон арьстны, олон үндэстний, за бүүр иргэншилгүй хүмүүсийн ч гэсэндээ улс үндэстэн гэж бид нар ойлгодог байсан шүү дээ. Ингээд нийлээд нэг одоо хамтын үнэт зүйл дээр суурилсан нэг нийгэм бий болж байна. Өнөөдөр бид нар АНУ-ын одоо жишээлэх юм бол нийгмийн тодорхой бүлэг хар арьстай Америк, Тэ мхн Америкууд болбол жишээлбэл, Өмнөд Америк, Америкт амьдарч байгаа, эсвэл одоо Африкт амьдарч байгаа эсвэл Европт амьдарч байгаа хар арьстай Америкуудаас хар арьстай хүмүүсээс ямар өөр үндэстэн болж хувирсныг нь бол төвөггүй олж харж болно. Бараг хоорондоо ч үг хэллэг тэ нэг тийм а түгээмэл хэлээр ярьдаг болж байна шүү дээ.

Тэр чинь ерөөсөө 1 тийм үндэстний шинжийг өөртөө агуулж эхэлж байгаагийн том суурь. Одоо нэг шинэ л дээ. Тэгээд тэр наслалтын шинжийг нь бол Доналд Трамп маш идэвхжүүлж хөгжсөнөөр хэлж байна шүү дээ. Тийм Америк хүн ажил юм байна. Америкийн компани бол тийм ээ а Нөгөө талдаа яах вэ?

АНУ Бас энэ худалдааны дайнаас болбол нэлээн том хохирол хүлээж байгаа 2 тал дээр. Нэг тал дээр нь болбол хэдийгээр эдийн засаг бас сонирхолтой нь бол Доналд Трампыг гарч байвал АНУ-ын эдийн засаг нэлээд эргэлзээндээ орно гэж ихэнх хүмүүс хүлээж байсан боловч яасных нь маргааш болбол АНУ-ын хөрөнгийн зах зээлийн индексүүд бол нэлээн эрчимтэй том өсөлт гарч гарч байна шүү дээ. Ойролцоогоор 1 2 орчим хувийн өсөлт гарсан санагдаж байна. Одоо ч гэсэндээ АНУ-ын эдийн засаг бол маш сайн байна. А гэхдээ болбол нөгөө талдаа болбол а хэрэглээний үнийн индекс бол өсөх хандлагатай болж байгаа.

Одоо юу гэх юм бэ дээ Хятадад үйлдвэрлэж байсан бараа бүтээгдэхүүний бүтээгдэхүүн бол ядаж татвар ноогдуулчихаар тэр нь нэмэгдэж орж ирж байна шүү дээ. Мхн одоо тэр нэмэгдсэн татвараараа а дамжаад орд эд амьдрал жоохон үнэтэй болж байгаа а энийг дагаад болбол Америкийн төв банкнаас бол бодлогын хүүгээ чангаруулах бодлого баримталж явж байх шиг байна. А нөгөө талд нь болбол технологийн энэ өөрчлөлт болбол Трампын хэлж байгаа шиг ажлын байрыг урт хугацаанд хадгалж бий болгож болох боломжгүй болсон. Хэдийгээр Хятадад үйлдвэрлэж байгаа бүтээгдэхүүнийг Америкт үйлдвэрлэсэн тэрийг бол хүн үйлдвэрлэхгүй ээ тэгэхлээр ихэнхийг нь хүн үйлдвэрлэхгүй ээ машинууд үйлдвэрлэнэ ээ гэдгийг болбол бас тодорхой л доо. Тэр бол Мхн т а цаг үеийн асуудал.

Бас сонирхолтой ярилцлага өгсөн танд баярлалаа. Таны судалгааны ажилд амжилт хүсье ээ. За за баярлалаа эх сурвалж ярилцлагын манай ээлжит дугаар өндөрлөлөө. Ирэх бямба гарагт эргэн уулзъя аа.

Тайлбар: Энэхүү бичвэр нь бичлэгээс автоматаар буулгагдсан бөгөөд найруулгын засвар үргэлжилж байна.