Ашгийн бус сектор: сан, татвар, иргэний нийгэм

Та дээ 1 1-ээр хэлээд танилцуулчих. Солонгоо Яг Баасансүрэн нар Баяраа цэг мн за ганц нэг юм гэвэл бизнесийн холбоо байгууллагуудын одоо суурь институтүүдийг зохиц харилцааг зохицуулдаг хуулиудыг ярьж байна шүү дээ тэ? Бизнесийн байгууллагатай холбоотой хуулиуд болбол мэдээж Компанийн тухай хууль за тэгээд л татварын багц хуулиуд. За үгүй ээ, төв банкны хууль, банк гээд арилжааны банкнуудын хууль, банкны салбарын хуулиуд, хоршоо А нөхөрлөл, хоршооны тухай гээд. Ингээд хуулиуд хийгээд бизнесийн салбар бол үндсэндээ болбол ингээд болчихсон.

Одоо чухал үүрэг гүйцэтгэж байгаа 3 том институтийн чинь нэг нь бол төрийн бус байгууллагууд байгаа шүү дээ тэ? Одоо манай энэ төр хувийн хэвшлийн хооронд байгаа бүх ингээд асуудлууд болбол зөвхөн энэ 2 тулгуур байгаатай л холбоотой байгаад байгаа байхгүй юу. Яагаад гэвэл ТББ байхгүй байгаа болохоор хүчирхэг ТББ байхгүй байгаа болохоор энэ төр хувийн хэвшлийн 2-ын хоорондох энэ авлигал хоорондоо холбогдсон тэ. Бизнес улс төр дамнасан бүлэглэлүүд бүлэглэлүүдийн шалтгаан бол бид нарт хүчирхэг иргэний нийгмийн байгууллагууд байхгүй байгаатай холбоотой. Ер нь 1997 онд бол манай ТББ-ын тухай хууль батлагдсан.

За мэдээжийн хэрэг энэ нөгөө эх газрын эрх зүйн системийнхээ а хүрээнд болбол ер нь Германы хуулийг бараг тэр чигээр нь аваад ирчихсэн ТББ-ын тухай хууль тэгээд манай ТББ-ын тухай хуулийг бол дотор нь болбол А НҮТББ гишүүдийн үйлчилгээг ТББ гээд 2 хуваагаад л за мэдээж а гишүүддээ үйлчилдэг ТББ бол нийгэмд тодорхой нэг сонирхлын бүлгийн эрх ашгийг төлөөлж байдаг гэдэг утгаараа болбол нэлээн тийм өөр засаглалын талын байгууллага. Тэгэхээр энэ өнөөдөр бол энэ талаар болбол нэг их ярихгүй. А Хамгийн гол өнөөдөр ярих гэж байгаа юм нь болбол А ашгийн бус байгууллагууд манай хуульд тодорхойлсноор болбол ашгийн бус байгууллагыг юу гэж нэрлэж байна вэ гэхээр Сан гэж нэрлэж байгаа юм. За энэ ашгийн байгуу бус байгууллагууд нь бол ашгийн нийгэм чиг. Одоо яг хууль нь тодорхойлогдсоноор болбол нийгэмд а үйлчилдэг ТББ тэгээд энийг бол сан гэж нэрлэнэ ээ гээд ийм байгууллагуудыг байгуулсан.

Одоо бид нар болбол өнгөрсөн хугацаанд энэ салбарт үйл ажиллагаа явуулж байсан байгууллагуудаас хамгийн том тод ингээд байгууллагуудыг нь харах юм болбол жишээлэх юм бол Өнгийн голын хувьд Хүн гэдэг байгууллага байна. Тэ а манайд яг ийм чиглэлээр байгуулагдсан байгууллага болбол одоо бараг 9 мянга орчим байгууллага Улсын А бүртгэлийн газар бүртгэгдчихсэн байгаа. А өөр. Одоо энэ чиглэлээр байгуул үйл ажиллагаа явуулдаг ямар байгууллагууд байна? Та нар санаж байгаа байгууллагууд байна уу?

Жишээлэх юм бол зориг сан байна тэ. Тэгэхээр энэ байгууллагуудын цаад одоо тэр ашгийн бус үйл ажиллагаа гэдэг нь юу юм бэ гэдгийг нь бүгдээрээ харъя л даа. Энэ болбол бизнесийн байгууллагатай болбол явуулж байгаа үйл ажиллагаагаараа бол бараг ялгаагүй а тухайлах юм болбол зөвхөн нягтлан бодох бүртгэлийн талаас нь авч үзье л дээ тэ. Бизнесийн байгууллага бол жилд бол тодорхой хэмжээний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлээд борлуулаад орлого олоод а тэгээд а тодорхой хэмжээний зардал гараад бол ашигтай үлддэг тэ. Энийг болбол бид нар нягтлан бодох бүртгэлийн ашиг гэж ойлгож байгаа.

Ашигтай юу гэвэл ашигтай байна а Тэгээд энэ бизнесийн байгууллагын онцлог энэ байгууллагаас ялгагддаг ялгаа нь бол ашгийн бус байгууллага ч гэсэн тийм тодорхой үйл ажиллагаа явуулаад жишээлбэл нэг халамжийн төвийг авч үзье л дээ. За 100 хүүхдийг халамжилдаг халамжийн төв би жилдээ болбол 1 250 сая төгрөгийн хандив цуглуулж чадаж байна тэ? Тэгтэл болбол би нөгөө 205 50 сая төгрөгийн хандивынхаа М 180 саяар нь нөгөө хүүхдүүдээ юу яачихсан гэж бодъё л доо за 10 хүүхэд 10 хүүхдийнхээ бүх зардлыг нь төлөөд нөгөө А хүмүүсийнхээ цалинг өгөөд байрныхаа түрээсийг өгөөд 180 сая төгрөг үлдчихлээ за одоо жишээлбэл цаад талд нь 70 сая төгрөг үлдчихлээ энэ одоо ашгүй гэдэг асуулт тавигдаж байгаа юм. Тэгэхээр А ашгийн бус байгууллагын хувьд болбол энэ бол нягтлан бодох бүртгэлийн хувьд болбол ашигтай байна тэ? Яагаад гэвэл А зардлаасаа давсан орлого олчихсон учраас болбол нягт тухайн байгууллагын санхүүгийн тайлан дээр болбол ашиг хэлбэрээр тусаж байна а эндээс л яг ашгийн бус байгууллагууд бизнесийн байгууллага уу гэдгийн 2 том ялгаа нь эндээс үүсэж байгаа юм.

Бизнесийн байгууллага болбол яах вэ гэхээр 70 сая төгрөгөө болбол эздэдээ хуваарилна. Ноогдол ашиг хэлбэрээр тэр компанийн хувьцаа эзэмшигчдэд хуваарилагдаж байгаа шүү дээ. Цаад талдаа тэ а ашгийн бус байгууллагынх болбол хуваарилагдахгүй. Тийм учраас бол хууль дээр заагдсанаараа болбол ашгийн бус байгууллага гэдэг маань одоо яах вэ гэхээр а ноогдол ашиг хуваарилдаггүй юм болбол тэр одоо тухайн жилийн зардлаас давсан орлогыг яадаг вэ гэдэг асуулт байна шүү дээ. Тэгээд тэр болбол тэр байгууллагын зорилгод зарцуулагд зориулагдана.

За одоо тэгэнгүүт зорилго нь юу юм бэ бизнесийн байгууллагын зорилго юу юм бэ ашгийн бус байгууллагын зорилго юу юм бэ гэдэг ийм 2 асуулт гарч ирж байгаа байхгүй юу. Тэгэхээр бизнесийн байгууллагын зорилго ч гэсэн ашгийн бус байгууллагын зорилгоос төдийлөн ялгаатай байдаггүй. А са мөн ноогдол ашиг хуваарилахгүй байгаа жилдээ тэр юу болбол а үлдэг үлдсэн одоо ашиг байна шүү дээ тэ зардлаас давсан орлогыг болбол яадаг вэ гэвэл дахиад л зорилгынхоо төлөө зарцуулж байгаа. Одоо бид нар ингэдэг юм. Одоо ХК-уд дээр их тодорхой харагддаг шүү дээ тэ?

Жил болгон болбол ТУЗ болбол ноогдол ХЭХ-аараа ноогдол ашиг хуваарилах уу үгүй юү гэдгийгээ шийдвэрлээд явж байгаа. Гэтэл болбол А ашгийн бус байгууллага болбол А за хувьцаа эзэмшигчийн хурлаар ноогдол ашиг нэг хуваарилахгүй ээ гээд шийдчихлээ гэхлээр зорилгын хувьд болбол нэг их тийм аймаар том ялгаа бол байхгүй шүү. А шийдчихлээр яах вэ гэхээр хувьцаа эзэмшигчийн карманд байгаа халаасанд байгаа хувьцааных нь үнэ цэн өсөж байгаа байхгүй юу. Дахиад одоо жишээлэх юм бол би энэ жил 100 төгрөгийн А үнэтэй хувьцаа кармандаа хийчихсэн байсан манай компани 20%-ийн ашигтай ажиллаж байсан ажилласан надад ноогдол ашиг хуваарилсан бол 20 төгрөг ирэх ёстой 20%-ийн ашигтай байгаа учраас. Гэтэл бол компанийн хувьцаа эзэмшигчид хуралдаад а ноогдол ашиг хуваарилахгүй ээ гээд шийдчих юм болбол окэй.

Тэр компанийнхаа үйл ажиллагаанд хөрөнгө оруулалт хийгдээд зорилгынхоо төлөө тэр болбол зарцуулагдаж байна тэ а гэхдээ миний халаасанд байгаа хувьцааны үнэ 120 төгрөг болоод өсчхөж байгаа. Би буцаагаад зарахад 120 төгрөгөөр зар зарна гэдэг юм уу даа. Энгийн логикоор болбол а ашгийн бус байгууллага дээр болбол хуулийн зохицуулалт нь болбол тухайн байгууллагын удирдах зөвлөл нь цалин авах эрхгүй. Тэгэхээр а ашгийн бус байгууллагад бол хувьцаа эзэмшигч байхгүй. Зөвхөн удирдах зөвлөл нь үйл ажиллагааныхаа одоо бодлогоо гаргаад явдаг а тэгээд удирдах зөвлөлийн гишүүд нь өөрсдөө цалин авах эрхгүй.

Тэгэхлээр болбол тухайн жилд ашигтай байна уу нягтлан бодох бүртгэлийн ашигтай байна уу үгүй юү гэдгээсээ үл хамаараад болбол ашгийн бус байгууллага болбол илүү гарсан мөнгөө байнга зорилго руугаа чиглүүлж явдаг байнга зорилгынхоо төлөө явуулж байгаа юм. Тэгэхээр бид нар ашгийн бус байгууллагын сайн байна уу. Ашгийн бус байгууллагын одоо нягтлан бодох бүртгэлийн ашиг гэдэг болбол дараа жил нь ирээдүйд тухайн байгууллага болоод үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэх боломж л гэж харж байгаа болохоос биш энэ болбол хэн нэг нь ашиг олж хувааж авч байгаа зүйл цаад талдаа байдаггүй учраас болбол ашгийн бус байгууллага гэж нэрлэж байгаа. За ерөнхийдөө болбол а ашгийн бус энэ институтийнхээ хувьд бол ямар бизнесийн байгууллагаас ямар ялгаатай юм бэ гэдгийг нь бол сая ярьчихлаа а Дараагийн энэ хүрээнд ярих ёстой юм нь болбол ер нь ашгийн бус үйл ажиллагаа гэж юу юм гэдэг асуулт ер нь ашгийн бус гэж үйл ажиллагаа гэж байгаа юм. Жишээлбэл Онгийн голын хөдөлгөөн гэдэг байгууллага бол ашгийн бус үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллага мөн үү тэ а эсвэл одоо юу гэдэг юм.

Зарим одоо улс төрийн агуулгатай зөндөө олон байгууллагууд байна шүү дээ. Жишээлбэл байгаль орчныг одоо манайд бол нэлээд өргөн маш олон байгууллагууд аль чиглэлээр бүртгэгдсэн байдаг вэ гэвэл байгаль орчны чиглэлийн байгууллагууд уул уурхайн нөхөн сэргээлтийг хянаж байдаг хөндлөнгөөс хянаж байдаг, нөхөн сэргээлт явуулж байна уу, үгүй юү, А зөвшөөрөл зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулж байна уу үгүй юү гэсэн чиглэлийн маш олон байгууллагууд байж байгаа. За 2 дугаарт нь бол тодорхой тэгэхдээ 1 их олон биш шүү дээ цөөн тооны а нийгмийн а одоо юу гэдэг юм халамжийн байгууллагууд байж байгаа тэ хүүхэд асардаг ч юм уу хүмүүсийг хооллодог ч юм уу тийм байгууллагууд бас нэлээд байгаа. За тодорхой хэмжээний байгууллагууд болбол зарим одоо судалгааны байгууллагууд бас ашгийн бус хэлбэрээр бас байгуулагдсан байгууллагууд байна а тэгэхлээр одоо энэ байгууллагууд яг одоо жинхэнээсээ одоо ашгийн бус байгууллагуудын жинхэнэ одоо бусад улс хөгжиж ардчилал хөгжчихсөн улс орнуудад нийгэмд гүйцэтгэж байгаа үүргийг гүйцэтгэж байна уу үгүй юү гэдгийг 1 1 дүгээрт нь яриад 2 дугаарт нь ер нь манайд ашгийн бус байгууллага хаашаа хазайгаад байна вэ гэдгийг нь бас ярья гэж бодож байна. Тэгэхээр а одоо жишээлэх юм бол бид нар барууны орнуудад одоо манай залуучууд бол зөндөө л ингээд сайн сайн тэтгэлэгт хамрагдаад суралцаад ирж байгаа тэ.

За зарим нь болбол А ЗГ хоорондын гэрээний хүрээнд байгаа тэтгэлгийн сангуудаас тэтгэлэг авч байгаа зарим нь болбол зүгээр ийм а одоо сургуулийн дэргэдэх сангаас нь тэтгэлэг өгөөд сургаж байгаа ч байна бие даасан сангуудаас тэтгэлэг аваад сурч байгаа оюутнууд ч гэсэндээ байна тэ? Тэгэхээр энэ болбол ашгийн бус байгууллагын ашгийн бус үйл ажиллагааны нэг маш том хэлбэр а өнөөдөр болбол зүгээр л одоо Монголд л жишээгээ харьцуулбал харъя л даа. Манайд болбол сургалтын төлбөрийг болбол хоёрхон том эх үүсвэрээс болбол оюутнуудын өмнөөс нь сургалтын төлбөрийг нь төлж байна. Нэг нь болбол төр одоо нэг нь бол эцэг эх нь төлж байгаа юм. Тэгэхээр оюутан гэдэг, жишээлбэл, боловсролын салбарыг л харъя л даа.

Боловсролын салбарт оюутан гэдэг хүн өөрөө хэн юм бэ гэвэл а Тухайн сургуулиас санал болгож байгаа сургалтын хөтөлбөрт одоо шүүмжлэлтэй хандаж чадахгүй тийм хүмүүс байхгүй юу. Одоо жишээлбэл надад а За би сургуулиудынх нь нэрийг хэлмээргүй байна л даа. Зарим одоо бид нар бол ярьж байгаа шүү дээ 100 гаруй их дээд сургууль байна аа гээд байна шүү дээ тэ. Тэд ингээд л янз бүрийн л хөтөлбөр санал болгож байгаа. Чанартай чанаргүйг нь болбол манайд бол яаж байна вэ гэвэл Боловсролын яаман дээр энэ хөтөлбөр болж байна аа гээд нэг Бат нэг юм батлуулаад тэгээд сургуулийн аттестатчилалд хамруулаад а Хүмүүст болбол ингээд яг талх зарж байгаа юм шиг ширээн дээр нь тавиад л зарж байгаа шүү дээ хүмүүст.

Гэтэл бол бид нар талхыг болбол аваад амсаж үзээд байгаа энэ онцгүй толгой нь би идэхгүй гэж шийдвэрлэж чадаж байхад оюутан бол тийм чадваргүй а бүүр дээр нь болбол эцэг эхчүүд ч гэсэндээ тийм чадваргүй байдаг. Тэр хөтөлбөрт одоо үнэлгээ өгөх одоо манай боловсролын салбарын рейтинг гаргадаг байгууллагууд жишээлэх юм болбол байхгүй байна. Тэ МУИС дээр юм уу эсвэл ШУТИС дээр сургалтын хөтөлбөрийг хооронд нь харьцуулаад энэ хамгийн сайн хөтөлбөр юм байна. Энэ салбартаа гэж зарладаг байгууллага байхгүй байна. Тэ а дээрээс нь болбол жилд ойролцоогоор м за юу вэ даа 1 50 орчим мянган хүүхэд ЕБС төгсөөд их дээд сургуульд орж ирчхээд тэрний 1 30 гаруй мянга нь бол их дээд сургууль руу орж ирж байна.

Тэ 30 мянган хүний зах зээл дээр санал болгож байгаа бүтээгдэхүүн нь ямар чанартай вэ гэдгийг Боловсролын яамнаас өөр хэлдэг институт бол байхгүй байна. Тэ а 2 дугаарт нь болбол хүн болгонд сурахад болбол ямар асуудал тулгарч байна вэ гэвэл А сургалтын төлбөрөө яаж олох вэ гэдэг асуулт тулгарч байгаа юм. Одоо ч гэсэн бүх хүмүүст тулгарч байгаа тэ? Тэгэхээр эцэг эх нь бол карманаасаа л төлж байна. За тэгвэл бүгдээрээ энэ ашгийн бус үйл ажиллагаа хөгжчихсөн зарим одоо хөгжилтэй орнуудын сургалтын тэтгэлгийн сангуудыг харж харах юм болбол тэр сангууд бол яаж байна вэ гэвэл тодорхой хэмжээнд хүмүүс болбол мөнгө босгож байна энд тэндээс хандив цуглуулж байна.

Тэгээд тэд нар болбол оюутнуудад зарлаж байна за та нарын энэ энэ сургуулийн энэ сургалтын хөтөлбөрүүдэд тэнцээд энэ ангид элсээд орчих юм бол өмнөөс чинь сургалтын төлбөрийг чинь төлье өө гэж байна. Тэ а гэхдээ тэр сургалтын төлбөрийг надаас авахын тулд надад чи ямар хүсэл мөрөөдөлтэй байгаа юм бэ гэдгийгээ илэрхийл. Нэг эсээ бичдэг ч юм уу тэ? Эсвэл нэг хүнээс тодорхойлолт аваад өөрийгөө бас тодорхойл гэх замаар би тэр хүүхдийн сургалтын төлбөрийг өмнөөс нь төлж байна. За энэ нь болбол А орлого хуваарилалтын маш том механизм харагдаж байгаа байхгүй юу цаад талдаа.

Яагаад гэвэл хэрвээ сурах А чадавхтай тэгээд А А хүсэл мөрөөдөлтэй өөрийнхөө ирээдүйг төлөвлөж байгаа хүүхэд байгаа болбол одоо жишээлбэл гэр бүлийн байдлаасаа үл шалтгаалаад суралцах боломж нь бий болгож өгч байна тэ. Энэ бол тэгэхлээр бол орлого хуваарилалтын маш сайн механизм гэдэг нь харагдаж байна. А нөгөө талдаа болбол яаж байгаа вэ гэхлээр А сургуулиудын сургалтын хөтөлбөрүүдэд үнэлгээ хийж байгаа тэд нар жишээлбэл би ШУТИС-ийн А за манайд их өсөж байгаа салбар болбол геологийн сургуульд би нэг ангид нь сургалтын тэтгэлэг өгье гэж шийдье л дээ тэ 10 хүүхдэд за тэр анги нь 30 хүүхэдтэй байх юм болбол би 10 хүүхдийнхээ сургалтын төлбөрийг төлж байгаагийнхаа хувьд а мэдээж би яагаад тэр салбарт а сургалтын тэтгэлэг өгч байна вэ гэвэл манай уул уурхайн салбар ингэж хөгжих ёстой гэсэн миний итгэл үнэмшил байгаа учраас өгч байгаа тэ. Тэгэхээр дараагийнхаа боловсон хүчнийг бэлдэхэд нь би тусалж байгаа хүний хувьд болбол наад сургалтын хөтөлбөрт чинь ийм юмнууд заавал байх ёстой танай багш нар ч ийм шаардлага хангасан байх ёстой гэх мэтчилнээр шаардлага тавих бололцоо бүрдэж байгаа байхгүй юу. Тэгэхлээр энэ чинь бол цаад талдаа зөвхөн боловсролын салбарт байгаа ашгийн бус үйл ажиллагаа гэдэг болбол бүх л системийг нь өөрчлөхөд маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг ийм үйл ажиллагаа байж байгаа юм.

За эрүүл мэндийн салбарт байгаа тэгээд эрүүл мэндийн салбарт болбол 2 чиглэлд болбол маш их өргөн хүрээтэй ашиглагдаж байна. За нэг нь болбол А ЗГ-ын оролцохгүй ер нь болбол яах вэ? Ашгийн бус үйл ажиллагаа гэдэг болбол ийм нэг талаас болбол энэ цаад бүүр суурийг нь эхлээд бас хэлэх хэрэгтэй юм шиг байна л даа. Ашгийн засгийн үйл ажиллагаа гэдэг бол юу вэ гэвэл төр оролцоод байвал би болдоггүй юм байхгүй юу. Яагаад гэвэл энэ чинь хүний сайхан сэтгэлээс гарч байгаа мөнгийг хүмүүст буцаагаад хуваарилж байгаа ЗГ-ын оролцоогүйгээр явдаг үйл ажиллагаа байхгүй юу.

Тэгэхээр ихэнх хүмүүст болбол тийм хүнд тусалъя гэсэн тийм дотоод одоо хүсэл эрмэлзэл бол байдаг. А тэгэхдээ бид нар болбол яаж байгаа вэ гэхээр татвараа төлчхөнгүүтээ би энэ асуудлаа шийдчихлээ гэж бодоод байна тэ? Гэтэл болбол бусад орнууд болбол яах вэ гэхээр төр болбол энэ үйл ажиллагаанд нь бага оролцоод хүмүүс өөрсдөө шууд ингээд тэр хүмүүстээ туслах бололцоо нэгд нээлттэй байгаа байхгүй юу. А 2 дугаарт нь энэ болбол А ашгийн бус үйл ажиллагааны бас нэг онцлог болбол энэ бол байнгын одоо юу гэдэг юм тогтвортой санхүүжилтийн механизмыг шаарддаг. Одоо бид нар та нар харж байгаа болбол манай А эн Твийн Болдко гээд залуу а хошин урлагийн жүжигчин Ундармаа гэдэг билүү Ундармаа гээд эмэгтэй 2 болбол сайн үйлсийн аян хийж байна тэ.

Энэ бол ашгийн бус үйл ажиллагааны хувьд ашгийн бус үйл ажиллагаа маш сайн санаачилга. Тэгээд дээрээс нь хүмүүс тэр хүмүүст итгээд мөнгөө өгч байна тэ тэр хүмүүс тэр мөнгөөр нь юм хийгээд хүмүүст тус болж чадаж байна энэ болбол ийм санаачилга нийгэм тэр одоо бид нар болохоор энэ ашгийн бус салбарын чампон гэж нэрлээд байгаа шүү дээ. Тэр одоо бас нэг лидерүүд байгаа байхгүй юу. Нэг талаас хүмүүсээс мөнгийг нь цуглуулж байгаад нөгөө талд нь ингээд хуваарилж чаддаг хүмүүс нь бол байна өө бүүр тэр хүн мөнгийг нь өгдөг хүмүүс нь ч байна, цэцэрлэг тохижуулж байна, эмнэлэг тохижуулж байна, эмнэлэгт янз бүрийн аппарат авч өгч байна а бүүр цэцэрлэгийн барилга барьчихсан ч хүртэл үйл ажиллагаа явагдаж байгаа байхгүй юу. Тэгэхлээр энэ систем нь бол уг нь бид нар системийг нь хийгээд өгчих юм бол энэ үйл ажиллагаа бол манай нийгэмд явахад болбол бэлэн болчихсон байгаа.

А за ашгийн бус үйл ажиллагааг би арай жоохон ингээд товчлохын тулд болбол бүх са хэсгүүдийг нь яриад яах вэ тэ? Жишээлбэл би юунд а та нар одоо бүгдээрээ мэднэ дээ Ньюйоркт одоо тэр Манхэтний яг хажууд одоо НҮБ-ын тэр шилэн байшингийн хажуу талд нь яг зэрэгцээд А Централ парк гээд ийм парк байгаа. Нов ногоон хажуу талд нь байгаа газрын үнэ нь одоо А 100м2 газар нь гэх юм. Хэдэн 10 сая долларын үнэтэй газрын дэргэд нов ногоон байгууламж байж байна тэ? Тэгвэл энэ байгууламжууд яаж ажилладаг юм бэ?

Яагаад тэд нар одоо жишээлбэл манай хүүхдийн паркийн газар дээр барилга барьж байхад тэнд тийм үнэтэй газар дээр яагаад ингээд ногоон байгууламж байгаад байгаа юм бэ гэдэг асуулт бас байгаа. Бид нарын тэгэхээр энэ болбол одоо жишээлбэл энэ ашгийн бус үйл ажиллагаанууд сангуудын явуулдаг тэтгэж байдаг нэг үйл ажиллагаа нь бол энэ. Одоо жишээлэх юм бол хот доторх ногоон бай байгууламж за хүрээлэн буй орчинтой холбоотой уул уурхайн нөхөн сэргээлтийн асуудал ч гэсэндээ яг адилхан. Ялгаагүй а тэнд болбол яах вэ гэхээр тэр ногоон байгууламжийг арчилж байдаг, санхүүжүүлж байдаг, эзэмшиж байдаг байнгын үйл ажиллагаа ашгийн бус үйл ажиллагаа явагдаад байгаа байхгүй юу. Тэр болбол төрөөс ямар ч хамааралгүй ямар ч хүчирхэг бизнестэй одоо жишээлэх юм болбол тэр манхайтай орчим болбол дэлхийн хамгийн том Воллс вол Трлт гээд хамгийн том санхүүгийн төв байж байна тэ а танай энэ нөгөө Бродвэй стрийт чинь орчин чинь болохоороо сэтгүүл зүйн салбарын юмнууд ч юм уу эсвэл тэр Макеттын хувцас загварыг.

Ингээд дэлхийн маш үнэтэй а бизнес явж байгаа газар яг зэрэгцээд ногоон байгууламж байгаагийн шалтгаан нь болбол ашгийн бус үйл ажиллагааны сангуудын нэг талаас мөнгө босгож байгаа нөгөө талаас тэрнийхээ төлөө зарцуулж чадаж байгаа энэ үйл ажиллагаан дээр л суурилж явж байгаа юм. Тэрнээс биш М ЗГ тэр ногоон байгууламжийг нь ажиллуулаад л тэнд нь сандал аваачиж тавиад л тийм юм ерөөсөө байхгүй байгаа байхгүй юу тэр чинь. Цаад талд нь том сангууд үйл ажиллагаагаа явуулж байна а Миний ойр тойрны хүмүүсээс нэлээд хэдэн хүмүүс болбол одоо жишээлбэл А элэгний хорт хавдраар нас барсан А манай ХСҮТ дээр болбол нэг хөнгөвчлөх эмчилгээний нэг тасаг байгаа. За нэг удаа ингээд хүн хүлээж авахдаа 1 10 хэдэн хүн л байж байдаг за ЗГ санхүүжилт хийж чадахгүй байна шүү дээ бас энэ бол нэлээн бас зардалтай тэгээд хүн болгонд бас а хүрч чадахгүй байгаа үйлчилгээ за хавдраар өвчилчихсөн байгаа хүмүүс болбол тэр үхэхийнхээ өмнө болбол маш хүнд үеийг туулж байгаа юм. Хэдэн сар үргэлжилсэн хорт хавдар болбол за тэр хүн болбол ингээд маш гүнзгий өвдөлт мэдрээд тэрийгээ яаж даван туулах тийм боломж байхгүй тэ.

Тэгэнгүүт тэнд болбол яах вэ? Өвдөлт мэдрүүлэхгүй байх ийм үйлчилгээг бид бас үйлчлэх хэрэгтэй байхгүй юу. Тэгэхэд болбол манайд болбол тийм үйлчилгээ бол байхгүй байна. Яагаад байхгүй байна вэ гэвэл бид нарт ашгийн бус тэр хэрвээ төр хийж чадахгүй байгаа юм болбол хэн нэгэн тэнд хүмүүст туслах ёстой тэ. Гэтэл болбол бид нарт тэр үйл ажиллагааг санхүүжүүлдэг механизм байхгүй тийм байгууллага байхгүй байгаа байхгүй юу.

А танай та бүхний одоо ажиллаж байгаа хэвлэл мэдээллийн салбарыг авч үзье л дээ. Бид нарт одоо өнөөдрийг хүртэл а хараат бус хэвлэл мэдээлэл гэж юуг ойлгох вэ гэдэг асуулт бол тавигдаж ирсэн. Энэ болбол хэвлэл мэдээллийн салбар болбол төрийн үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс хяналт тавьж байгаа бизнесийн үйл ажиллагаанд ч гэсэндээ үнэнийг хяналт тавьж байгаа маш том хүчирхэг иргэний нийгмийн байгууллагуудын нэг. Иргэний нийгмийн байг ыг одоо хамгийн том гэж хэлж байна. Хамгийн үр нөлөөтэй салбаруудынх нь нэг а яагаад гэвэл А одоо жишээлбэл саяын ярьсан эрүүл мэндийн салбар болбол арай цөөхөн хүнд хамаатай.

Тэ а боловсролын салбар бас дахиад нийгмийн тодорхой хэсэгт хамаатай болбол хэвлэл мэдээллийн салбарын хараат бус байдал гэдэг болбол энэ 3 сая хүнд хамаатай юм ярьж байгаа юм. Яагаад гэвэл цаад талд нь гарч байгаа шийдвэрүүд нь болбол 3 сая юманд хамаатай шийдвэрүүд гарч байгаа. Тэрийг хөндлөнгөөс харах бололцоог бололцоо бол та нарт л байгаа юм. Гэтэл болбол А.Эрдэнэбүрэн нь манай найз Англи Ньюйоркийн их сургуульд мастер хамгаалаад ирсэн төсөл байгаа юм. Би бас тэр үед сурч байх хугацаанд нь бас Англид байсан.

Бид 2 уулзаад гайхаад л сууж байсан бас одоо жишээлбэл а нэг хамгийн эхлээд бид 2-ын энэ талаар тэр ярилцаж байсан зүйл болбол А ийм нов ногоон цэцэрлэгт суучхаад тэнд нь ингээд са са цэцэрлэгт байгаа сандал дээр нь болбол сандал нь болбол 1958 онд тавьчихсан сандал байгаа юм. Амьд дээр нь ингээд пай пайзыг нь тавьчихсан тэ. Тэрэн дээр нь болбол тэр ингээд нэг хүний дурсгалд зориулаад тэр сандлыг хийчихсэн байгаа байхгүй юу. Тэгээд цэцэрлэгийн нов ногоон а Эдинбургийн хотын захиргаанаас тэнд ямар ч мөнгө өгдөггүй тэр цэцэрлэгт. Гэхдээ л тэр 58 онд энэ онд тавьсан сандал хэв хэвээрээ байнгын арчилгаатай цэцэрлэг нь нов ногоон тийм сандал дээр сууж байгаа юм.

Энэ сан хаанаас бий болсон бэ гэвэл энэ болбол тэр нэг ашгийн бус сангийн одоо тэр цэцэрлэгийг ингээд меннс хийж байгаа гэх юм уу тэ байнга одоо ингээд арчилж тордож байгаа тэр сангийн одоо нэг хүнийх нь дурсгалд нь зориулаад хүүхдүүд нь авчраад тавьсан сан тэгээд байнга тэрийг бол арчилж байгаа 2 дугаарт нь бид 2-ын тэнд ярьж байсан юм бол энэ хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын хараат бус байдал гэдэг болбол жишээлбэл Англид болбол юу байхгүй а төрийн эзэмшлийн ХМХ байхгүй за мэдээж ВВС байгаа ВВС-ийн ВВС болбол дэргэдээ болбол маш том судалгааны сантай а та нар мэдэж байгаа тэ ВВС-ийн мэдээний чанар тэр нөгөө шинжилгээ хийж байгаа арга зүй за тэгээд тэр нэг бие даасан хүчирхэг байдал энэ тэр болбол аймаар байхгүй юу. Одоо жишээлэх юм болбол сая ВВС судалгаа хийгээд Английн нийгмийн анги бүлгүүдийг одоо сүүлийн 100 жилд яаж өөрчлөгдсөн юм бэ гэдэг судалгааг ВВС мөнгөө гаргаад хийлгүүлж байгаа байхгүй юу. Тэгэхээр энэ бас л дахиад л цаад талдаа тэр сан явж байгаа юм. Одоо бид нар болбол өнгөрсөн хугацаанд бол яасан юм бэ гэвэл А хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хууль батлагдаад л тэгээд л ингээд л төр ерөөсөө ХМХ-тэй байж болохгүй юм байна аа гээд л шийдээд л Ингээд бүгдээрэнг нь ингээд хувийн хэвшилд өгсөн тэ. Ардын эрх сониноос эхлээд л Үнэн сонин гээд л бүх сонинууд хувийн хэвшлийн юу болсон а мэдээллийн хэрэгслүүд болсон.

Гэтэл өнөөдрийг хүртэл бид нарын өөрсдөөсөө дахиад асуух ёстой асуудал бол за төрөөс бол ингээд холдчихжээ тэ хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд а гэтэл М эзэмшигчээсээ хамааралтай юм уу гэдэг асуулт байгаа юм. Бие даасан А нийтлэлийн бодлого гэдэг болбол тухайн ХМХ-ийн эзэмшигчээс хамааралтай байж болохгүй байхгүй юу. Тэр болбол А олон нийтийн үнэний талд зогсож байх ёстой хүчирхэг хэрэгсэл байна. Тэ а дээрээс нь болбол а хэвлэл мэдээллийн салбарт байгаа нэг зүйл бол одоо зүгээр би эдийн засгийн Монголын хэвлэл мэдээллүүдээр явж байгаа эдийн засгийн зарим ингээд а жишээлбэл одоо Эрдэнэтийн асуудлаар л харъя л даа тэ янз бүрийн байр суурьтай байна хүмүүс. Гэтэл манай хэвлэл мэдээллийн салбарт өөрсдийн хүчирхэг байр суурь дахиад байхгүй байгаа байх.

За мэдээж энэ бол мэдээж санхүүжилтийн механизмтай холбоотой 2 дугаарт болбол яах вэ гэхээр тийм хүчирхэг одоо судалгаанд суурилсан тэ шинжилгээ хийж чаддаг тийм үйл ажиллагааг нь санхүүжүүлдэг тэр боломж нь дахиад бас байхгүй байгаад байгаа байхгүй юу. Тэгэхээр бид нар болбол яах ёстой вэ гэхлээр энэ сангуудыг дахиад л хэвлэл мэдээллийн салбар дээрээ бас байгуулах ёстой тэгж чадах юм болбол тэр жинхэнэ одоо шинжилгээ хийдэг хүмүүстээ одоо санхүүжилт хийгээд ажлыг нь хийлгүүлэх ийм боломж нөхцөл бүрдэнэ гэсэн ийм а ашгийн бус үйл ажиллагааны хэв шинжүүд байна. Одоо жишээлбэл би хэд хэдэн салбаруудыг дахиад нэрлэчихмээр байна л даа. Боловсрол байна эрүүл мэнд байна за нийгмийн халамж байна. Одоо жишээлбэл нийгмийн халамж дотор бид нар зүгээр төр ингээд бүх юмыг нь авч яваад бид нар нэг хэдэн хүүхдүүдийн юуг а а асрамжийн газрын санхүүжилт гэж харж байгаа болбол аш маш өрөөсгөл.

Одоо жишээлбэл манай улсын хүн ам болбол а маш хурдацтай асчхаж байгаа юм. Хүн амьтан тэгэхдээ яг одоо болбол бид нар болбол эдийн засгийн хамгийн тааламжтай үедээ байна л даа. Цонх үе таарчихсан хөдөлмөрийн насны хүн ам хамгийн их дүү юм байна тэ? Одоо гучхан жилийн дараа энэ бол байхгүй болоод болно. А Энэ болбол Европын орнуудад тохиолдож байсан 1960, 1970-аад оны үед болбол бас л манайх шиг л байсан.

Хүн ам нь ийм их сайн а асуудал нь тэнд байсан 60 70-аад оны үеийн асуудал нь бол гэр бүл салалт байсан. За дахиад л гэр бүлийнхээ салалтыг бууруулна гээд л хууль эрх зүйн орчнууд янз бүрийн юмнууд хийгээд л явсан. Өнөөдөр буцаад харин Европт болбол маш олон хөгшин хүн байна дандаа ганц бие хүмүүс байна. Бараг л за хөгшрөхөөр энэ хүмүүс яах вэ гэдэг асуулт бас ганц бие хүн одоо яг жишээлбэл Японд бас л яг адилхан асуудал байна. Япон болбол маш өндөр хөгжилтэй нийгмийн төрийн үйлчилгээ маш сайн л орно тэ.

Гэртээ нас барчихсанаар бараа нас барчхаад 3 сарын дараа олж байгаагүй хүн ч л байна гэж байна. Олдохгүй. Яагаад гэвэл ганцаараа амьдарч байгаа хүн а зарим хүмүүс одоо Од зөнөх гэж хэлдэг шүү дээ тэ нэг тийм өвчнөөр гэрээсээ гараад төөрөөд явчихсан байхад нь мэдэхгүй хэдэн сар гудамжинд амьдарчихсан байх юм чинь олж байгаа ч тохиолдлууд байна тэ? Тэгэхээр бол энэ болбол тэртээ тэргүй манай нийгэмд ингээд л а бид нар хүссэн ч эс хүссэн ч энэ чинь ингээд л ирэх байхгүй юу. Бид нарын нийгмийн ачаалал болоод л ирнэ.

За тэгээд л тэрний эсрэг сөрж зогсдог юм нь Төр гэвэл бас л чаддаггүй байхгүй юу. Энэ чинь тэр хүмүүст чинь шал өөр тийм а одоо юу гэдэг юм? Бид нар одоо энэ ер нь нэг л насныхаа талаар дахиад л бодох л хэрэгтэй байхгүй юу. Нийгмийн хөтлөлт гэдэг юмныхаа талаар бодох л хэрэгтэй. Тэр үеийн хүмүүс хүний амьдралын төгсгөл үеийг болбол бид нар ингэж хамгаалж авч явж чадаж байна уу үгүй юү гэдгээс болбол бид нарын яриад байгаа нөгөө хүмүүнлэг нийгмийн чинь аягүй том хэсэг явж байгаа тэ цаад талд нь за тэгэхээр энд чинь бас энэ хаусын гээд байгаа тэр нийгмийн халамжийн чиглэлд аягүй том салбар байна.

Энд ашгийн бус байгууллагуудын оролцдог за иргэний нийгмийн байгууллагууд байна. Дээрээс нь бас нэг салбар болбол энэ бодлогын судалгааны салбар ер нь ЗГ-ын явуулж байгаа үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс дүгнэлт хийх чадавхтай институтүүд нийгэмд байхгүй л юм болбол а одоо би би бодлогын судалгааны салбарт ажилладаг хүн. Та нарт нэг аягүй сонирхолтой юм байна лээ. Улс төрийн хүн болбол яадаг вэ гэхээр байнга позитив сэтгэлгээтэй байна. Юмыг эерэг талаас нь хардаг тэрэндээ хүмүүсийг байлдан дагуулж чаддаг тийм лидершипүүд.

Энэ хүмүүсээс бодлого гарахаараа бол яах вэ гэхээр нэг зорилгод чиглэсэн бодлогууд гараад байдаг. Гэтэл болбол яг бодлогод суурилсан шийдвэр гаргалт гэдэг чинь юу юм бэ гэвэл судалгаанд суурилсан шийдвэр гаргаж хэлэх юм уу даа тэ? Судалгаанд суурилсан бодлогын шийдвэр чинь яаж хардаг вэ гэвэл 2 боломжтой юм уу 2-оос илүү боломжит хувилбаруудыг хооронд нь харьцуулж үзээд гаргаж байгаа шийдвэрийг хэлж байгаа юм. Тэгэхээр тэр алтернатив хувилбар нь угаасаа улс төрчдийн тэр а одоо тэр л манлайллын чадварт нь байдаггүй зүйл байхгүй юу. Энэ болбол муу юм биш.

Яагаад гэвэл улс төрийн хүмүүс болбол юмыг хол зорилго тавиад тэр лүү хүмүүсийг маш олон хүмүүсийг араасаа байлдан дагуулж чиглүүлж чаддагаараа болбол нийгмийг урагшлуулдаг түлхүүр хүчин зүйл мөн үү гэвэл мөн. А Гэхдээ тэд нарын ингээд а юугаар улс төрийн хүмүүсийн хүсэл зорилгоор ингээд бодлогыг явуулна аа гэвэл тэр болбол хэтэрхий тогтворгүй зүйл болж байгаа шүү дээ. Одоо өнөөдөр манай бодлогын том маш том алдаа бол тэр улс төрч төрч хүмүүсийн бодлого дээр суурилаад л тэд нарын хүсэл эрмэлзэл дээр суурилаад л бодлогууд нь хийгдээд явчихлаар нөгөө боломжит бусад хувилбаруудыг нь авч үзээгүй алдаа дутагдлыг нь харж чадаагүй бодлогууд гараад яваад байна аа гэсэн ийм санаа байгаад за одоо өнөөдрийнхөө бо юу руу оръё тэгэх үү а Өнөөдөр хоногийн өмнө байна уу 3 7 хоногийн өмнө А ААНОАТ-ын тухай хууль гээд нэг хууль өргөн баригдчихсан байна тэ өөрчлөлт оруулах гээд харсан уу та хэд за 1,5 тэрбумаас доош жилийн борлуулалтын орлоготой ААН-үүдийн орлогын албан татварыг м нэг хувь болгож байна тэ 9%-ийг нь буцааж өгнө гэж байна. М тэгээд энэ болбол зүгээр ийшээ суугаад эдийн засгийн талаас нь харах юм болбол байгаа байдалдаа буруу онош тавьсан гэж хэлж болно. Энд болбол маш олон эдийн засагчаар санал нэгдэх байх гэж бодож байна.

Яагаад ингэж хэлж байна вэ гэвэл Монгол Улсын өрсөлдөх чадварын индекс юм уу эсвэл бизнесийн орчны индексүүдийг та нар бүгдээрээ хараарай. Тэ дотор нь байгаа компаниуд дотор нь татвар ордоггүй гэвэл ордог. Тэгэхдээ манай улс болбол татварын өндөр татвартайгаасаа болоод бизнес хөгжихгүй байгаа орон биш ээ гээд тодорхойлогдчихсон байхгүй юу. Манай улсын бизнесийн орчинд хамгийн их нөлөө үзүүлж байгаа юм нь болбол авлигал, хүнд суртал, эрх зүйн орчны тогтворгүй байдал гэсэн юмнууд нэрлэгдэж байна шүү дээ тэ? Гэтэл болбол бид нар болохлоор оношоо буруу тавиад татварыг нь багасгачихвал бизнес өгчих юм шиг бодож байна.

Гэхдээ бол цаад талд нь болбол нөгөө талд нь бодлогын маш том хэлээр нь макро эдийн засгийн зөв бодлого байхгүйтэй холбоотой. Эдийн засаг нь савлаж байна буруу улс төрийн шийдвэрүүд гарч байна, авлигалтай юм байна, ЗГ-ын байгууллагууд нь хүнд сурталтай байна гэсэн ийм шалтгаануудаар болбол манай бизнесийн орчин болбол сайн биш байгаа юм. Тэгэхээр болбол энэ болбол зайлшгүй шаардлагатай үед одоо татварын хуульд өөрчлөлт оруулж байна гэж бол хэлэхэд бол хэцүү тийм шийдвэр гэж хэлмээр байна. За 2 дугаарт нь болбол м Энэ татварын орчныг та нар одоо бодоод үз дээ. А Бид нарт болбол 25 10 гэсэн 2 шатлалтай шүү дээ тэ ААНОАТ чинь одоо дахиад нэг гээд дахиад өөрчлөлт гараад ирж байна тэ?

Тийм энэ чинь бол системээ эвдэж байгаа юм. Татварын системийг эвдэж байгаа юм ЗГ төсөв бүрдүүлэх а боломжоо бууруулж байгаа хүмүүс хууль а татвар төлөгч нар одоо хуулийг үл хүндэтгэх хандлага бий болж байгаа. Энийг болбол зөвхөн одоо зөвхөн энэ кэйс дээр хэлж байгаа юм биш үү? Энийг яагаад ингэж хэлж байна вэ гэвэл өмнө нь Татварын өршөөлийн тухай хууль Эдийн засгийн ил тод байдлын тухай хууль гээд хуулиуд батлагдаж байсан учраас ерөнхийдөө бизнес хийж байгаа хүмүүс татвар төлөх сонирхол буурч байгаа цаад талдаа. Яагаад гэвэл манайд ЗГ-ын гаргаж байгаа парламентаар батлагдаж гаргаж байгаа актууд болбол хариуцлагатай байх нь биш.

Ерөнхийдөө ингээд асуудал тулгарвал за мөнгийг чинь авахаа больчихъё гэдэг замаар хандаж байна. А Нэг хувийн татвар гэдэг болбол маш аюултай үзэгдэл шүү дээ. Яагаад ингэ яагаад гэвэл нэг хувийн татварын хойноос хөөцөлдөхгүй байхгүй юу. Та нар бодоод үз дээ 1,5 тэрбум төгрөг хүртэл борлуулалттай ААН-үүд гэж байна тэ 100 сая төгрөгийн А жилийн борлуулалттай ААН-үүд зөндөө байгаа шүү дээ тэ 100 сая төгрөгийн борлуулалттай ААН-ээс нэг хувийн татвар авна гэвэл сая төгрөг сая төгрөгийн хойноос татварын систем ажиллахгүй байхгүй юу. Араас нь яваа татварын байцаагч тайлан баланс гээд тэр чинь тэрнээсээ хамаагүй өндөр давсан зардалтай болоод байна шүү дээ тэ.

Бага бага орлоготой ААН-үүдээ татварыг нь хя хялбарчилдаг систем байж болно. А гэхдээ 1,5 тэрбум хүртэлх борлуулалтын орлоготой байгууллагуудыг нэг хувийн татвар авна аа гэвэл хойноос нь татварын алба явахгүй болж байна. Бүүр цаад талдаа тэ тэгэхээр. Гэтэл болбол одоо би зүгээр л М 2 найзынхаа бизнесээс харж байна л даа. Хоёулаа энэ шалны хавтан оруулж ирдэг 2 компани байна.

Нэг нь болбол 700 сая төгрөгийн хавтан зардаг нэг нь 3 тэрбум төгрөгийн хавтан зардаг хоёулаа 10%-ийн татвар төлдөг байсан тэ одоо бизнес дээр ирэх жилээс болбол энэ хууль батлагдчихаар яаж өөрчлөгдөх вэ гэдэг асуулт тавигдаж байгаа байхгүй юу. Энэ чинь одоо бизнесийн байгууллагуудыг ялгаварлаж эхэлж байна гэсэн үг болно. Тэ а энэний цаад талд нь дахиад үйл ажиллагааны салбараар нь дахиад уу а ялгаатай байя гэж байгаа юм. Дахиад ялгаварлаж байна. Үйл ажиллагааны салбараар нь тэ а дээрээс нь нэг ийм бас нэг аюул болбол одоо бид нарын энэ одоо юуны Сангийн яамныхны тооцож байгаагаар болбол жилдээ 1 27 орчим 30 тэрбумын хооронд төгрөгийн татварыг болбол буцааж байгаа юм аа манай төсөвт нэг их том нөлөөтэй биш ээ гэж хэлж байна л даа.

Гэхдээ бодит байдал дээр буцаагаад харах юм болбол а Би одоо жишээлэх юм бол 2 тэрбум төгрөгийн жилийн борлуулалт үгүй ээ одоо 850 сая төгрөгийн нэг компанитай энэ талдаа нэг а тэрбум төгрөгийн борлуулалтын ам өртөгт борлуулалт хийдэг 2 компанитай байна гэж бодъё тэ нэг компани нь нөгөөдхөөсөө хувьцаа эзэмшдэг байна гэж дээ тэгэхээр Сангийн яамныхан тэгж хэлж байгаа байхгүй юу. Та энэ 2 компани чинь хамааралтай компаниуд нэг нь нөгөөдхөөсөө хувьцаа эзэмшиж байгаа учраас татвар ногдох орлогыг нь нэгд тооцно оо гэж байна тэ? Яагаад гэвэл миний орлого А 2 тэрбум орчим болоод явчхаж байгаа учраас бол надаас 2 тэрбумаар тоос татвар авах гээд байна шүү дээ тэ би зүгээр л бодъё миний энэ тэрбум төгрөгийн орлоготой компани энд 800 сая төгрөгийн орлоготой компани 2 байж байна. Би энэ компанийг нь 100% эзэмшдэг энэ компанийнх нь 50%-ийг эзэмшдэг байна гэж бодъё тэ надаас ингээд 2 тэрбум төгрөгөөр татвар ноогдох орлогын татвар гэж байгаа болбол миний энэ компанийн 50%-ийг эзэмшиж байгаа хүн нь зөвшөөрөхгүй байхгүй юу. Энэ компани чинь найман зуухан сая төгрөгийн борлуулалтын орлоготой.

Чамаас болж би 10%-ийн татвар төлөх гээд байна гээд зөвшөөрөхгүй шүү дээ. Тэгэхээр би яалт ч үгүй энэ компаниар ийшээ хувьцаа эзэмшүүлэхээ болиод компанийнхаа хувьцааг өөр дээрээ аваад энэ компанийг би хувь хүнээр эзэмшиж эхэлж байгаа байхгүй юу гэх замаар өнөөдрийн Сангийн яамны тооцож байгаа тэр хамааралтай этгээдүүдээс орлогыг нь бүгд бүхэлд нь тооцож татвар авна гэдэг бол худлаа болж байгаа байхгүй юу. Тэгэхээр компаниуд бол яах вэ гэхээр аль болохоор жижигхэн жижигхэн болоод би одоо 10 компани эзэмшдэг хувь хүн болоод явна. Яагаад гэвэл хамааралтай этгээд гэдэг чинь нэг нь нөгөөдхөөсөө хувьцаа эзэмшиж байгаа компаниудын тухай ярьж байгаа компани гэдэг чинь оруулсан өөр капиталаараа хариуцлага хүлээдэг байгууллага. Тэгэхлээр би ингээд л жижигхэн жижигхэн компаниудтай болоод л татвар төлөхгүй байх бололцоог бий болгож байгаа юм.

Тэгэхдээ яах вэ энэ нь бол тийм м маш том. Одоо юу гэдэг юм зүйл үгүй гэвэл биш. Гэхдээ болбол Сангийн яамны тооцож байгаа 30 тэрбум гэдэг болбол бараг 3 4 дахин өсөх байх гэж бодож байна. Миний хувьд төсөөллөөр болбол яагаад гэвэл энэ чинь татвар авахгүй л болж байгаа систем рүү л явж байгаа юм чинь. За м 2 жилийн өмнө 2014 онд А.Дөлгөөн гээд манай нэг найз байгаа одоо энэ юунд Харвардын их сургуульд сурч байгаа бид 2 Энэ Дэлхийн зөн гээд байгууллагын захиалга худалдаа МҮХАҮТ Дэлхийн зөн дэлхийн зөн санхүүжилтийн гараад ХАҮТ захиалаад компанийн нийгмийн хариуцлагын одоо санаачилгыг санхүүгийн татварын механизмаар одоо урамшуулах тийм судалгааны ажил хийсэн.

Тэгээд би та нарт юуг нь, судалгааных нь, ажлын хуулбарыг нь а мэйлээр чинь бүгд рүү чинь яв бүгд рүү нь явуулчихна. Англи хэл дээр байгаа за бусад улс орнууд бол яаж байна вэ гэхлээр саяын тэр ашгийн бус үйл ажиллагааг болбол татварын одоо урамшууллаар тэтгэдэг одоо жишээлэх юм болбол ашгийн бус үйл ажиллагааны сангуудад А мөнгө хандивлачихсан байх юм бол тэрийг нь татвар ноогдох орлогоос нь хасаад тэр мөнгөнөөс чинь татвар авахгүй ээ гэдэг ийм механизмууд ихэнхдээ хэрэглэдэг. Тэгээд тэр нь бид нар бол нэлээд хэдэн орнуудын тэр татварын хөнгөлөлтийн механизмуудыг нь хооронд нь харьцуулж үзээд тэгээд тухайн үедээ болбол А ЗГ-т болбол тэр санаачилгаа Худалдаа аж үйлдвэрийн нэрийн өмнөөс болбол өгч байсан мэдээж бол авч хэлэлцээгүй. Яагаад гэвэл манай улс төр, бизнесийнхэн, манай иргэний нийгмийн байгууллагынхан тийм ч хамаатай байдаггүй. Ер нь м би бас хагас хугас улс төрийн оролцоотой л байдаг хүн ер нь болбол улс төрийн хүрээний хүмүүстэй ярьж байхад бол ТББ гэдэг болбол нэг их тийм ач холбогдолтой биш л юм сонсогдож байгаа.

Өнөөдөр яаж байна вэ гэхээр А та нар а ялангуяа яамдууд ЗГ-ын тусгай сангууд за энэ байгууллагуудыг ингээд а төрийн бус байгууллагуудын дунд зарлаж байгаа янз бүрийн тэтгэлэг урамшуул одоо хамтын ажиллагааны гэрээнүүд байгаа за юу үзэх юм болбол дандаа худлаа төрийн бус байгууллагууд байгаа. Яагаад вэ гэхлээр манай худалдан авах ажиллагааны тухай хуульд А ЗГ үйл ажиллагаа явуулахдаа тендер зарлаж явуулах ёстой компани байх юм бол шүү дээ тэ. За нөгөө талд нь болбол тендер зарлахгүйгээр одоо мөнгө гаргаж болдог бололцоо нь болбол төрийн бус байгууллагуудтай хамтарч ажиллаж байна гээд мөнгийг нь өгчихдөг байхгүй юу. Зүгээр за магадгүй тэрний цаад талд нь бүтээгдэхүүн нийлүүлэгддэггүй за юу. Ихэнх нь болбол цаасан дээр хийж байгаа ажлууд болбол ийм хэлбэрээр явж байгаа юм.

Та нар хэрвээ анзаардаг болбол энэ ЗГ-ын бай ЗГ-ын янз бүрийн байгууллагуудтай хамтарч ажилладаг байгууллагууд дотор ТББ нэртэй ард талд нь компаниуд нь зөндөө байгаа энэ болбол 2 юмыг бий болгож байна 1 дүгээрт нь болбол ЗГ-аас мөнгө авдаг нэг суваг болж байна ТББ-ын нэрийг бариад шүү дээ. Яг үйл ажиллагаа юу явж байгааг нь би сайн мэдэхгүй байна. Мэдээж зарим нь сайн юм хийж л байгаа байх а 2 дугаарт нь татвар төлдөггүй механизм байхгүй юу бас өөрөө энэ чинь ТББ-ын тухай хуулиараа. Гэтэл нөгөө талд нь бид нар дахиад нөгөө компаниас татвар ав гээд л байдаг байна тэ? Уг нь бол одоо саяын миний одоо энд хэлэх гэж байгаа хамгийн гол одоо түлхүүр пойнт нь юу вэ гэвэл нэгэнт А ААН-үүдээс татвар авахгүй байгаа юм болбол А ТББ руугаа өг ашгийн бус байгууллага руугаа өг биш ээ ашгийн бус үйл ажиллагааг санхүүжүүлдэг боломж олго наад мөнгөөрөө.

Гэхдээ тэр шийдвэрийг хэн гаргах вэ гэвэл төр гаргахгүй тэр татвараа а төлж байгаа төлөгч байна шүү дээ тэ би 10 хувиараа татвараа төлдгөөрөө төлье. Компаниудад бол тэгж уриалмаар байгаа байхгүй юу. Төлгөөрөө төлье өө а тэгэхдээ ЗГ энэ мөнгийг авахгүй юм бол окэй баярлалаа төрийн бус байгууллагууд бүгдээрээ хэвлэл мэдээллийнхэн нийлж байгаа. Тэгээд баярлалаа ЗГ Тэгэхдээ энэ би одоо жишээлбэл татвар төлөгч байх юм болбол би энэ 9%-ийг хэнд өгөхөө би өөрөө шийдье. Тэгээд миний шийдсэн байгууллага руу миний төлсөн татварыг данс руу нь шилжүүл гэдэг тогтолцоог бий болгож чадах юм болбол өнөөдрийн Сангийн яамны тооцоон дээр үндэслээд харах юм болбол А тат орлогын ААНОАТ-ын А Тэр татварын хөнгөлөлтийн хуулийн төслийг болбол А 17 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс 21 оны 1 дүгээр сарын 1 хүртэл 4 жилийн хугацаанд хэрэгжүүлнэ гэж оруулж ирсэн байна л даа 4 жилийн хугацаанд бид нар иргэний нийгмийн байгууллага салбарт 120 тэрбум төгрөг босгох боломж байна 120 тэрбум төгрөг за энэ нь болбол одоо ямар хэдий хэмжээний мөнгөний тухай ярьж байгаа юм бэ гэвэл зөвхөн дотоодын боловсролыг тэтгэхэд бид нар 30 тэрбум төгрөгийн сан бий болгоод болж байна.

Хамгийн багадаа тэ зөвхөн чөлөөт одоо а хараат бус хэвлэл мэдээллийн салбарыг хөгжүүлэхэд бид нар жил болгон дор хаяж 5 тэрбум төгрөг зарцуулах боломж байна 5 тэрбум төгрөг бид нар нэг улс төрчдийн ч юм уу эсвэл нэг бизнесийн байгууллагын сонирхолд хөтлөгдөх хэрэггүй болж байна. Тэ а бид нар эрүүл мэндийн салбартаа 20 тэрбум төгрөг хийх боломж байна 4 жилийн хугацаанд. Гэхдээ болбол бүх юм бол бас бас бид нарын аваад энд ярьж байгаа шиг ийм хялбар бол биш гэдгийг нь болбол ойлгож байгаа. А хамгийн эхний асуудал болбол яах вэ гэхээр ашгийн бус байгууллагад шууд тэр мөнгийг өгч болохгүй бизнесийн байгууллага ашгийн бус байгууллагад шууд өгч болохгүй. Яагаад ингэж байна вэ гэхээр ашгийн бус бид нар одоо ингээд дотроо ашгийн бус үйл ажиллагаа болон А тэр үйл ажиллагааг нь санхүүжүүлдэг сан гэж ингэж 2 тусад нь авч үзэх хэрэгтэй болчхоод байгаа юм л даа.

Одоо а юун дээр одоо энэ Гадаад хэргийн яаманд ажиллаж байсан Машбат гээд хүн байгаа. Та нар бас а дараа нь уулзвал их сонирхолтой байж магадгүй. Яагаад гэвэл тэр инамент гээд тэр ашгийн бус сангийн үйл ажиллагааг зохицуулдаг эрх зүйн акт бид нарт байхгүй. Яагаад манайд одоо жишээлбэл Зориг санг би аягүй сайн мэдэж байна. Зориг сан болбол маш үнэтэй газартай шүү дээ тэ.

Талбайн урд талын маш үнэтэй газартай тэнд 1 20 давхар байшин барьчихвал болно зүгээр л одоо ингэнэ а нэг барилгын компанитай яриад л энд 20 давхар байшин барья 60%-ийг нь та нар ав 40%-ийг нь би авъя гээд тэ. Тэгэхэд юуны Централ Тауверын 40%-ийг эзэмшиж байгаатай ямар ч ялгаагүй байршилтай маш маш сайн газартай тэгээд тэр нь болбол ТББ дээр нь бүртгэлтэй байгаа тэгээд Зориг сан гээд бүүр байгууллага дээр нь бүртгэлтэй байгаа. Яагаад байшин барьж чадахгүй байгаа гэж бодож байна та нар? Яагаад гэвэл ашиг олсон болчих гээд байгаа байхгүй юу манай хуулиар одоо энэ юуны би яг сангийнх нь нэрийг санахгүй байна. Бас нэг Сангийн яам хүн хэлж байсан эрүүл мэндийн салбарын сангийн хүн арилжааны банк нь ингээд нөгөө сангийнхаа нөөц үлдэгдлийг байгуулчхаад байрлуулалт байршуулчхаад нөгөөдөх нь дансны үлдэгдэлд нь хүү бодоод өгнө шүү дээ тэ.

Тэр мөнгөө авсан чинь ашгийн үйл ажиллагаа явуулаад байна. Тэгэхээр одоо дахиад бүгдийг нь дахиад л эхнээс нь бодъё л доо. Тэр АНУ-д байгаа Харвард гээд сургууль байна шүү дээ. Тэр Харвардын дэргэд байгаа сан нь 32 тэрбум доллар гэж байна. Сургалтын сан, сургалт судалгааны сан 32 тэрбум доллар гэдэг чинь манай эдийн засгаас хэд дахин том юм.

Бараг 3 дахин том уу 32 тэрбум долларын сан байна тэ манай энэ нийт эдийн засгаас бараг 3 дахин том сан боловсролыг тэтгэж байна нэг л сургуулийн дэргэд байгаа сан шүү дээ тэ гэх мэтчилнээр том том сургуулиудыг дагаад маш том том сангууд байна эрүүл мэндийн сангууд байна тэр хаусын хариуц хийдэг сангууд байна. Энэ сангууд тэгвэл яаж а ингээд энэ мөнгө нь өсөөд байгаа юм өсөөд л байгаа тэр мөнгө нь өсөөд байдаг байхгүй юу тэр чинь. Ингээд сургалтад мөнгө өгөөд л байгаа судалгаанд нь мөнгө өгөөд л байгаа юм. Гэхдээ сангийнх нь хэмжээ томроод л байгаа юм. Тэгээд энэ түүх нь болохоороо энэ ашгийн бус үйл ажиллагаа гэдэг болбол одоо бид нар энэ юуны түүхийг харвал их ойрхон харагдана даа.

Нийгмийн ажлын түүхийг харвал ер нь тэр дундад зууны тэр харанхуй бүдүүлэг үеэс эхлээд л хүмүүст болбол нэг юу төрж эхэлсэн бэ гэвэл хүмүүст туслах системийг бий болгох гээд л хүн төрөлхтөн тэр чигээрээ л нэг тийм европт бол ялангуяа нэг тийм юм яваад л байсан тэр нь бол янз бүрээр л гарч ирсэн л дээ. Зарим нь хүмүүст очоод л мөнгө өгөөд л зарим нь болохоороо ажил хийлгүүлье гээд л сүүлдээ бүүр хуаран тойрч үзээд л тэ янз янзын л арга хэмжээ авч явж ирсэн. Тэгээд бол яасан бэ гэхээр ер нь бол нэг ийм ашгийн бус үйл ажиллагаа гэдэг юм байдаг юм байна аа гээд. Энэ чинь ингээд Сэргэн мандалтын 100 дамжаад ингээд нэг ийм хүн төрөлхтний нэг ийм тогтчихсон одоо нийгмийн өмнө би хариуцлага хүлээх ёстой гэж үздэг л болбол за адаглаад л одоо гудамжинд хүүхэд гуйлга гуйж байвал хараад за энэ хүүхэд даарч байна даа гэж боддог тийм юм хүмүүст бол бий болж байгаа тэ энэ чинь хараад дараа нь миний хүүхэдтэй хамт амьдарна ч гэж бодож байгаа тэ? Нэг цаг үед гэдгийг нэг орон зайд гэдгээр нь бол тэгэхээр бол 1-д 1 талдаа бол ашгийн бус байгууллага ашгийн бус гэдэг юм юм болбол хүн болгонд бол байж л байгаа юм.

А нөгөө талд нь энэ санхүүжилтийн механизмыг бий болгоход нөлөө үзүүлсэн юм болбол а бүгд найрамдах засаглал бий болсны дараа болбол яасан бэ гэхээр манайх шиг энэ социалист систем шиг хүмүүсийн хөрөнгийг нь хуу хамж аваагүй улс орнууд байна шүү дээ тэ. Тэр улс орнуудад бол яасан бэ гэвэл газар эзэмшиж байсан маш одоо том том байшин барилга эзэмшиж байсан маш их капитал хуримтлуулчихсан хүмүүс байна шүү дээ тэ тэд нар болбол а татвар төлөхөөс зайлсхийх сонирхолтой болж эхэлсэн. Тэгээд нөгөө парламент засаглал хөгжөөд л явахын хэрээр болбол үл хөдлөх хөрөнгийн татвар авна энэний татвараа авна гээд тэ Англи болбол бүүр сонирхолтой шүү дээ тэр юуны цонхноос нь татвар авна ч гэж үзэж байсан бүүр тэ гэх мэтчилнээр ингээд татвар авна гээд л ингээд л яваад байсан. Тэгэнгүүт хүмүүс болохоор яах вэ гэхээр татвар төлөхгүй байх боломжийг хайхаараа тэд нар бол ашгийн бус үйл ажиллагааны сан болгочихъё оо гэж шийдсэн байгаа байхгүй юу. Хамгийн анхны гаргалгаа нь бол тэгээд хүмүүст тайлбар тавихаараа юу байгаа юм?

Би яагаад татвар төлөхгүй байгаа юм бэ гэвэл би нийгэмд энэ мөнгөөрөө сайн сайхан юм хийдэг юм аа гэж байна шүү дээ тэ а тэгэхээр болбол ингээд парламентын засаглал ингээд хөгжихийнхөө хэрээр дээшээ явсаар байгаад бол яасан бэ гэвэл за окэй тэгвэл жилд нэмж олж олж байгаа мөнгөний чинь талаас илүү зарцуулагдаж байх ёстой шүү гэсэн шаардлагатай байхгүй юу. Ерөөсөө одоо тэр Индамент гэдэг чинь бол тийм. Би одоо нэг сан байгуулчихъя тэ 10 тэрбум төгрөг би хүмүүсээс ингээд цуглуулсаар байгаад 10 тэрбум төгрөгтэй болчихъё л доо тэ за энэ жил 10 тэрбум төгрөгтэй төгрөгийг цуглуулчихлаа тэгвэл 50% дээр нэмэх нэгийг нь чи зарцуулах ёстой тэгээд би 5 тэрбумыг нь зарцуулахаас өөр аргагүй зорилгынхоо дагуу тэ за 5 тэрбум төгрөг надад үлдчихлээ. Би дараа нь хүмүүсээс дахиад мөнгө гуйж байгаад дахиад 10 тэрбумыг авчихлаа тийм үү? Тэгвэл би 15 тэрбум одоо 15 тэрбумтай болчихлоо шүү дээ тэ?

Тэгвэл би 15 тэрбумынхаа 50%-ийг зарцуулахгүй нэмж орсон арвынхаа 50%-ийг л зарцуулна тэгэхээр дахиад би 10 тэрбумынхаа 5 тэрбумыг нь зарцуулаад дахиад 10 5 тэрбум нь надад үлдээд байгаа биз гэх мэтчилэнээр энэ сангийн хэмжээ нэмэгдээд байдаг тэгээд энэ сангийн хэмжээ нэмэгдэхээр бол яах вэ гэхээр 1 дүгээрт нь болбол тэр гарч байгаа мөнгөнийх нь хэмжээ дагаад нэмэгдээд байгаа юм. Тэгээд яах вэ? Би бол сая аймаар том огцом тоонууд хэллээ л дээ. Сангууд болбол жилийн нэг м 5 6%-ийн өсөлттэй тэ? Тэр өсөлтийнхөө 50%-ийг нь заавал зарцуулж байх үүрэгтэй зорилгынхоо дагуу илүү зарцуулсан ч болно тэгэхдээ хуулиар тогтоосон хамгийн доод хязгаар нь болбол талаас илүүг нь зарцуулж байх ёстой.

Тэгэхээр 1 талдаа болбол би нийгэмд үүргээ гүйцэтгэж байна нөгөө талд нь дахиад ард талд нь миний сан бол өсөөд байгаа юм. Тэгээд энэ энэ Европын орнуудад болбол энэ сангууд болбол энэ өв дам өв өвлүүлдэг аягүй сайн систем байхгүй юу? Өвлүүлдэг аягүй сайн систем байхгүй юу? Хүүхдэдээ өвлүүлдэг. Одоо жишээлбэл тэр сангийн хөрөнгийг болбол хүүхэд нь захиран зарцуулах эрхгүй, дураараа, хувийнхаа амьдралд захиран зарцуулах эрхгүй, тэр дүрэм журам, хуулийнхаа дагуу тэрийгээ ингээд зарцуулаад явна а гэх тэгэхлээр болбол яах вэ гэхээр одоо орчин үеийн тэр хөрөнгийн хуримтлал чинь арай өөр юм өөр юм болж хувирч байна шүү дээ.

Тэр хүн чухал амьдардаг л хүн болчхож байгаа байхгүй юу тэр одоо Удирдах зөвлөлийнхөө суудлыг өвлүүлдэг мөвлүүлдэг системийг нь хийгээд өгчих юм болбол өвлүүлэлтийн систем явж байгаа. Цаад талдаа а нөгөө талд нь энэ сангууд ингээд сангийн хэмжээ томроод байхаар энэ бол яах вэ гэхээр буцаагаад хөрөнгийн зах зээл дээр хөрөнгө оруулалт хийдэг том сан болж байгаа байхгүй юу. Яаралтай дахиад бизнесийн өгөөжүүд өгөөжийг аваад сангийнхаа хэмжээг нь нэмэгдүүлж байдаг тэ тэрүүгээр нь доороос нь бизнесүүд нь босож байдаг. Энэ чинь нийгэмд байгаа маш том үүрэг гүйцэтгэдэг ийм сангуудыг бий болгох бололцоо байна а тэрийг болбол манайд болбол ийм амархан алга байна. Би та нарт дахиад файлыг нь материал материалыг нь энэ мэйлээр чинь явуулчихна.

Тэгэнгүүт тэндээс харж байгаад за боловсролд нь 1 40 сан байгуулагдаж болно тэ. Тэрний би боловсролд нь би парламентыг бол шахаж байгаа тэр ашгийн бус үйл ажиллагааны сан гэдэг тэр сүргийг энэ сангууд руу хуваарилж чадах юм болбол бид нар дараа нь болбол 4 жилийн дараа болбол сангийн эрх зүйн орчин нь байж байна. Ашгийн бус үйл ажил эрх зүйн орчныг нь хийж өг өө гэж. Ингэж уриалж бас болох байх гэж бодож байна. Хэрвээ ингэж чадах юм болбол бид нар болбол бид нар энэ үйл ажиллагааг явуулдаг хүмүүс чинь нийгмийн аягүй гол лидерүүд.

Одоо нийгмийн зүтгэлтнүүд гэж хэлдэг хүмүүс чинь жинд ажиллах орон зайг нь бий болгож өгөх юм болбол нийгмийг бүүр ингээд цаад сууриар нь одоо бүүр одоо нэг хүмүүнлэг гэдэг шүү дээ тэ. Тэр юмыг хэвлэл мэдээллийн салбарынхан төдийгүй дахиад иргэний нийгмийн байгууллагынхантай хамтарч ажиллаад одоо жишээлбэл эрүүл мэндийн салбарт ямар сангууд байж болох вэ боловсролын салбарт ямар сангууд байж болох вэ гэх мэтчилнээр энэ сангуудыг би бол та нарт маш их өргөн боломж байгаа гэж бодож байна. Тэгээд мэдээжийн хэрэг болбол байх л гэж бодож байна л даа. Тийм учраас бол хамгийн эхлээд та нартай уулзъя гэдэг нь та нар бол бүх асуудлуудаа мэдэж байгаа яаж шийдвэрлүүлэх арга замаа мэдэж байгаа тэ? Сэтгүүлчдийнхээ юуг ч ашигласан болно шүү дээ.

Боломжийг ч ашигласан болно шүү дээ тэ? Яагаад гэвэл эцсийн эцэст энэ ээ явж байгаа бол улс төрийн шийдвэр болно. А Бид нар бол яах вэ зүгээр 4 жилийн парламент ингээд л 4 жил 4 жил гээд л өөрчлөгдөөд л явж байгаа энэ процесс дотор бид нар ололтоо амжилтгүй бол бараг оруулж ирэхгүй байх аа. Тэгээд миний хэлэх гэсэн юм болбол ингээд энэ хүрээд өндөрлөж байна. Бас тэгээд баярлалаа энд жижигхэн байгаа байх тэгээд цаг байгаа болбол жоохон ингээд чөлөөтэй а яг зүгээр яг энэ гэж шийдэж байгаа батлагдсан хуудас дээр чинь карьерын асуудал юм.

Тийм яг зөв одоо энэ наадах чинь үнэхээр яг түлхүүр асуудлыг би хэлэхээ мартсан байна. Одоо ингээд сангийн хууль батлагдаад а ингээд мөнгө олдог болох юм бол жилийн 30 тэрбум төгрөг болбол бага мөнгө биш байхгүй юу. Борооны дараах бүх ингээд баахан сангууд байгуулагдана тэ. Гэхдээ бид нар энийг бол хязгаарлаж чаддаггүй. А Миний зүгээр олзуурхаж байгаа юм бол юу вэ гэхээр одоо жишээлбэл 1,5 тэрбуметр хүрэх хүртэлх ААН орлоготой ААН-үүдийн өгч байгаа юм болбол тийм нэг өөртөө ингээд эрээд ТББ-ын байгууллага байгуулаад байдаг юм бол биш байхгүй юу а Том ААН-үүдээс бас тэр татвараас чөлөөлөх чөлөөлөхдөө болбол энэ би тэр нөгөө 2 жилийн өмнө хийж байсан ажил дээрээс харж байхад бол ингэж байгаа юм л даа.

Бусад улс орнууд нь ийм арга хэмжээ авч байгаа юм. За ААНОАТ үгүй ээ хандив өгчих юм болбол танайд төлөх татварын 4% л за юу? Жишээлбэл жишээ л гэж байгаа юм шүү 4% хүртэл эсвэл жилийн 200 мянган доллар нөлөөлж байгаа шүү гэж бодож байгаа байхгүй юу. Яагаад гэвэл их хэмжээний мөнгийг нэг байгууллага руу байгуулах байгуулъя гэдгийг. Тэрийг нь бол хүлээн зөвшөөрөх ёстой.

Яагаад гэвэл нийгэмд маш олон санаачилгууд байгаа. Янз бүрийн өөр зорилготой сангууд байгуулагдана. Гэхдээ ингээд яваад байхаар болбол нэг хоол идэнгээ ярьж уу. Хоолоо иддэг гээд л ирлээ. Миний минут гал.