Бидний соёлын хөрөг ба технологи

Өнөөдөр орой та бүхэнтэй хуваалцах гэсэн а гол санаа нь болбол технологи бид нарын амьдралд соёлд бид нарт ер нь хэрхэн нөлөө үзүүлж байгаа вэ? Монгол хүн гэдэг утгаараа А соёл гэдэг нь болбол ерөнхийдөө хүн гэдэг амьтныг болбол бусдаас ялгаж байгаа хамгийн гол зүйлүүдийн нэг. Энд нь бол бид нарын а дотоод итгэл үнэмшил, амьдралд ханддаг хандлага, за магадгүй шашны итгэл үнэмшил гээд маш олон зүйлүүдийг нийлүүлээд бид нар бас соёл гэж ойлгодог. Тэгэхлээр Монголын соёл гэдгийг дэлхий ер нь юу гэж а хардаг юм? Одоо бид нар бол өөрсдөө болбол магадгүй зарим талаар гарал үүсэл талаасаа өөрсдийгөө дээд тэнгэрээс заяатай гэдэг.

Тэ а нөгөө талаараа болбол уламжлал нүүдлийн ахуй гэдэг чинь бас ингээд соёлын том суурь. Бусад улс орныхтой яаж харьцуулах вэ гэхээр нэг тийм тодорхойгүй байгаад байдаг. Тэгэхлээр энд болбол нэг а ховстит гээд а а эрдэмтэн байгаад 1960, 1970-аад оноос эхлээд ер нь бусад улс орнуудын соёлыг хооронд нь харьцуулаад а тэгээд энийгээ болбол а ялангуяа одоо өөр орны хүмүүст тухайн оронд хөрөнгө оруулалт хийгээд бизнесээ эхлэхэд нь болбол А энэ соёлын нөлөөнөөс шалтгаалаад бичил бизнес нь амжилттай явах амжилтгүй явах шийдэгддэг гэдэг үүднээсээ болбол харьцуулсан том судалгаанууд хийж эхэлсэн байдаг. Тэгээд отид институтийн арга зүйг ашиглаад судалгааных нь арга зүйг ашиглаад 2014 онд болбол А монголчууд гэж хэн бэ гэдгийг болбол тодорхойлсон байдаг аа. А судалгааныхаа түүврийн хувьд болбол нэг их тийм том түүвэр бас биш а Монголын 50 а залуучуудын судалгаанд хамрагдсан байна 2014 онд хийсэн.

Гэхдээ бага түүвэр дээр хийгдсэн судалгаа гэхэд болбол ерөнхий дүр зураг тэ бид нарын дүр төрхийг болбол илэрхийлж чадна аа гэж үзэж байгаа. Тэгээд энэ болбол а Бас бас нэг юмыг бас тодотгож хэлье. Өнөөдөртөө өнөөдрийн нөхцөл байдалтай харьцуулах юм бол тухайн үед бол Монгол Улсын эдийн засаг гэдэг болбол дараагийн одоо дэлхийн эрчимтэй өсөж байгаа эдийн засгийн хөгжил дэвшил рүү явж байгаа а том потенциалтай тийм эдийн засаг байна аа. Тийм учраас а олон улсын компаниуд Монголд үйл ажиллагаа явуулах нь бол гарцаагүй боллоо гэдэг үүднээс энэ судалгааг бас санхүүжүүлж хийсэн байдаг юм. Харамсалтай нь болбол өнөөдрийг хүртэл дахиад 7 жилийн дараа 8 жилийн дараа эргээд харахад болбол монголчууд тийм ч их дэлхий нийтийн анхаарлыг татсан улс бас биш болж хувираад байгааг бас бид нар хүлээн зөвшөөрөх ёстой байх.

Тэ а хэд хэдэн улс орнуудтай мэдээж харьцуулсан тэ бид нар яг юугаараа бусдаас өөр юм юугаараа ижилхэн юм бэ гэдгийг бол 5 үзүүлэлтүүдээр харьцуулсан. За хамгийн эхнийх нь а би энэ нөгөө цаад талд нь тэр Британийн далбаатай хэсэг дээр нь болбол ер нь Англи хүмүүсийнхийг бас мэдээж энэ хос дэд институтийнхэн бас мэдээж судалчихсан байдаг. Тэ ямархуу а зөрөө байна вэ гэдгийг нь бас анхаараад харахыг бодоорой. А Энэ доод талын график дээр нь болбол А Монгол, Хятад, А, Орос, Энэтхэг, А, Өмнөд Солонгос АНУ гэсэн улс орнуудыг хооронд нь харьцуулчихсан график нь байж байна. Тэгэхлээр поверт диссенс гэдэг ойлголт үзүүлэлтийг харах юм болбол жишээлэх юм болбол манай хойд хөрш болбол м эрх мэдлийг шүтэх хандлагатай байж байхад бид нар бол хойд хөршөөсөө болбол маш их ялгаатай тэ?

Тэр ч битгий хэл бид нар болбол энэ эрх мэдэлтэй хүмүүсийг эрх мэдэлд дулдуйдах гэх юм уу энэ хандлагаараа болбол бид нар м АНУ Өмнөд Солонгосоос ч гэсэндээ бага а гэхдээ А ерөнхийдөө болбол Британичууд Монголчууд 2 энэ талаараа болбол төстэй зарим талаараа С.А Повер дисенс гэдэг талаараа болбол төстэй энэ болбол бас хөгжилд болбол сайнаар нөлөөлдөг үзүүлэлт гэж үзэж байгаа. Энэ ба повер а адистаас бага байх нь яагаад вэ гэхлээр компаниудын А том бизнесийн байгууллагуудын дотор нөгөө нэг айраар их үүсдэггүй тэ. Том топны менежер а Мэргэжилтэн 2-ын хооронд бол яриа хэлэлцээ болбол харьц а ярилцахад бол нэг их том асуудал үүсдэггүй нээлттэй чөлөөтэй байж болдог, чаддаг гэдэг утгаараа болбол хөгжилд бас эергээр нөлөөлдөг үзүүлэлтүүд энэ м за дараачийнх нь болохлоороо масколинити гэдэг ойлголт байгаа. Тэгэхээр энэ болбол их сонирхолтой. Яагаад вэ гэхлээр а А бас сонирхолтой нь Британи бас нэлээн өндөр маскулениттэй орнуудын тоонд ордог.

А Монгол болбол хэт өндөр хэт эршүүд нийгэм яагаад тэгж хэлж байна вэ гэхлээр бусад бүс нутгийн орнуудтайгаа харьцуулсан ч гэсэндээ тэ бид нар болбол маш өндөр масколени. Энэний цаад талд нь болбол А хэд хэдэн юмыг бас дурдаж болно 1 дүгээрт нь болбол яах вэ гэхээр А Маскулинити өндөр байна гэдэг болбол ерөнхийдөө өрсөлдөх хандлагатай аливаа юманд тэ өрсөлдөх сонирхолтой а жоохон эршүүд тэ магадгүй зарим талаараа Ма бага зэрэг хайнга ч байж байдаг байж магадгүй тэ а а бусдад анхаарал халамж тавих тал дээр бас нэг жоохон сул тэ маскулинити өндөр байх тусмаа нэг жоохон тийм а тиймэрхүү юутай дүр төрх илэрдэг. Тэгэхлээр а Монгол бол дэлхийн бүүр хамгийн өндөр москулениттэй улс орнуудад тооцогдож байгаа. Би яг одоо энэ соёл судалдаг хүн биш гэхдээ миний уншсан хүрээнд харахаар болбол Москолентийн хэт өндөр байх нь ер нь асуудлыг хүчээр шийдэх хандлага бас байдаг байж магадгүй. Зарим талаараа цаагуураа тэ.

Тэгэхлээр магадгүй нийгмийн тэр нөгөө эв нийцэл гэдэг юманд нь бол жоохон сөргөөр нөлөөтэй сөрөг нөлөөтэй байж магадгүй ээ гэж үздэг. Тэгэхээр бид нар энийг бас одоо Киин Майнд тэ. Яагаад гэвэл энэ чинь бид нарын бас нэг бид нарыг илэрхийлж байгаа нэг үзүүлэлт болчхоод байгаа учраас бол энийг бол бас бид нар анзаарч байх хэрэгтэй. Бид хэн бэ гэдэг талаас за 3 дугаарт нь бол бид нар хэр их хувь хүн дээр тулгуурлаж шийдвэр гаргадаг юм бэ? Бид нар өөрсдийгөө ер нь ямархуу түвшинд а аваад тавьдаг юм?

Жишээлэх юм болбол А хамт олны өмнө тэ хамт олны гаргасан шийдвэр миний хувийн шийдвэр 2-ыг хооронд нь би дэнслэхдээ яаж авч үздэг вэ гэдэг үзүүлэлтийг харуулдаг. Энд Видализм гэдэг ойлголт байна. Тэгэхлээр бол А Монгол болбол А маш өндөр бас ийм хувь хүнд өөртөө тулгуурласан. Одоо энийг болбол бид нар Англи хэл дээр болбол Ай Ви гэдэг 2 үгний хооронд хэр их ялгаа байна вэ гэдгийг бас ба бодох хэрэгтэй. Тэ яаж хүлээж авдаг вэ?

Жишээлэх юм болбол А бид гэдэг ойлголт бид нарын авч үздэг Бид гэдэг ойлголт маань надтай харьцуулах юм болбол хэр их том ойлголт вэ гэдэг юмыг харуулж байдаг учраас болбол А бас нэлээн сонирхолтой үзүүлэлт. Тэгэхдээ бас А энэ инивал байна гэдэг нь болбол А хөгжилд бас сайнаар нөлөөлдөг. Яагаад гэвэл өөрийнхөө үзэл бодлыг өөрсдийнхөө зорилгыг тэ хувь хүн гэдэг утгаараа болбол урдаа тавьж явж байна гэдэг болбол А байгууллагын түвшинд юм уу нийгмийн түвшинд ингээд том түвшинд аваад үзэхлээр хувь хүний санаачилгад суурилсан хөгжлийн бас юу чухал үзүүлэлт болж байдаг учраас болбол хөгжилд бол сайнаар нөлөөлдөг үзүүлэлт гэж үзэж байгаа. Гэхдээ дахиад нөгөө талаас нь харах юм болбол нөгөө хамтын шийдвэр маань хэр их үнэ цэнтэй вэ гэдгийгээ бас бодвол магадгүй тэр нөгөө дүрэм журам гэдэг юмнууддаа бид нар яаж ханддаг вэ гэдгийг бас цаагуураа далд илэрхийлж байгаа. За ийм үзүүлэлт байгаа.

За дараачийнх нь үзүүлэлт болбол А тодорхойгүй нөхцөлд бид хэд хэрхэн шийдвэр гаргадаг вэ? Ирээдүй цаг дээр бид нарын хийж байгаа үйлдлүүдийн бүх одоо хэмжигдэхүүнүүд нь тодорхой биш болбол бид нар зарим талаараа жоохон тавгүйтдэг ийм а улс байгаа даа. За одоо хамгийн сүүлийнх нь болохоороо цаг хугацааны орентэйшн энэ тайм орн тээшн гэдэг болбол А бас маш сонирхолтой ойлголт л доо. Яагаад гэвэл бид нарт болохоороо өнгөрсөн, одоо, ирээдүй гээд 3 цаг байгаа. Мхн Азийн соёл болбол урт хугацаанд шийдвэр гаргадаг бид нарын иддэг оливын мод болбол а 100 жилийн дараанаас жимсээ өгдөг мод байгаа тэ.

Тэгэхлээр тэр модыг одоо өнөөдөр тарья гэдэг шийдвэр гаргаж байна. Гаргаж байна шүү дээ тэ тэгэхээр одоо 100 жилийн дараа жимсийг нь авна гэдэг юм болбол би бол амьдралдаа авахгүй жимсийг нь идэхгүй тэ миний хүүхэд идэхгүй байж магадгүй тэ тэрний хүүхэд одоо жимсийг нь идэж эхэлнэ тэгэхдээ нэлээд нас нь бол нэлээн амьдрал нь амьдралынхаа хэвсэн үед жимсийг нь эдгэж байна шүү дээ. Тэгэхэд болбол энэ олив гэдэг жимсийг болбол би тарина гээд шийдвэр гаргаад тарьж байгаа тэр хандлага болбол маш урт хугацааны хүлээлтээр суурилж байна тэ? Тэгэхлээр а улс үндэстнүүдийн янз бүрийн улс орнуудын хөрөнгө оруулагчид болохлоор энэ хамтын ажиллагаан дээрээ хэр их урт хугацаан дээр одоо үндэслэж шийдвэрээ гаргаж байна вэ гэдгийг мэдээж харилт авч үздэг. Тэгэхлээр болбол энэ болбол маш чухал үзүүлэлт а тэгэхлээр Монголчууд маань болохлоор энэ үзүүлэлтийн хувьд болбол тай харьцуулах ч юм уу тэ а Өмнөд Солонгостой харьцуулах юм болбол их доогуур ийм үзүүлэлттэй байна аа тэгээд.

Мэдээж энэ үзүүлэлтүүдийг бүгдээрэнг нь бид нар Монголчууд хэн бэ гээд ерөнхий болбол дүр зургийг нь бас саяынхаас харж болно. Тэ а за 2 дугаарт нь болбол дахиад өөр нэг судалгааны дүн байна. Бас Монголчууд а жишээлэх юм бол бид нар өөрийнхөө дотоод эмошнийг тэ сэтгэл хөдлөлийг хэр их ойлгодог вэ? Монголчууд тэгээд тэрийгээ а хэр их сайн илэрхийлж чаддаг вэ? А Бас өөр хүмүүсийн сэтгэл хөдлөлийг хэр их ойлгодог анзаардаг вэ?

Тэгээд тэрийг нь хэрхэн тэрэнтэй ингээд а яаж дийлж чаддаг вэ? Тэр сэтгэл хөдлөлийн янз бүрийн эд тэр эмошн янз бүрийн хэлбэрт а яаж ингээд хариу үйлдэл үзүүлдэг вэ гэдгийг а харьцуулаад а Монголд болбол А бусдаасаа бол эрс ялгаатай 3 үзүүлэлтийг нь болбол сонгоод авчихсан байгаа. Энэ судалгаан дээрээс за 1 дүгээрт нь болохлоороо бид нар бусад хүмүүсийн одоо бусад өөр одоо одоо би одоо нэг хүнтэй харилцаж байна гэж 2 Монгол хүн ч байлаа гэсэн нөгөө хүмүүсийнхээ сэт, сэтгэл хөдлөл тэр эмошн тэр Мүүдийг болбол бид нар төдийлөн ойлгодоггүй үндэстэн болж таарч байгаа юм. Харьцуулсан судалгаагаар шүү дээ тэ чээ ойлгодоггүй юм байна. А тэгээд энэнээсээ шалтгаалаад болохлоор бид нар нөгөө хүн хоорондын харилцаан дээрээ болбол А тийм ч сайн ажиллаж чаддаггүй.

Тэгээд энэ болбол а зарим талаараа энэ үзүүлэлтийг хараад бол надад бол Айдас төрж байгаа нь бид нар болбол ийм токсик комплексити бий болж байгаа байж магадгүй. Яагаад гэвэл бид нар маш өндөр индивалиттай а 2 дугаарт нь бид нар маш өндөр маскулинити тэгээд бусдын сэтгэл хөдлөлийг ойлгохгүй байгаа болбол энэ нь магадгүй бид нарын хөгжилд А сөрөг нөлөө үзүүлэх ийм комплексити үүсгэж байгаа байж магадгүй санагдсан. Аа аа а гэхдээ бас нэг сайн үзүүлэлт байгаа. Бусадтай бусад улс орнуудтай харьцуулах юм болбол энэ өөрийгөө идэвхжүүлдэг тэр юмаараа болбол болбол маш сайн аливаад тал асуудалд болбол өрсөлдөх хандлагатай а ямар ч асуудал бэрхшээл гарсан байсан гэсэн тэрийг даван туулж чадна гэсэн итгэлтэй тийм үндэстэн байна бид нар а Ерөнхийдөө ирээдүй цаг дээр а маш их өрсөлдөх а Маш их сонирхолтой эрчимтэй а Нөгөө эрх мэдлийг нэг тийм айхтар үнэлдэггүй тэгээд богинохон т хугацааны өгөөж дээр тоглодог тэ? Тэгэхлээр яг ингээд цаг хугацааны энэ дайэйшн дээр аваад үзэх юм бол монголчууд маань ирээдүй дээр тэгэхдээ өнөөдөртөө бол маш ойрхон юман дээр ингээд байж байдаг ийм үндэстэн байгаа.

Ерөнхийдөө бид нарын импорт трэйт тэ а тэр цаад талын энэ харааг зурчихсан байгаа хэсэг нь болохоор АНУ-ын ерөнхий зураглал дээр хэр их ялгаатай байна вэ гэдгийг нь харуулсан проет байгаа. Тэгээд бусад орнуудтай ч гэсэндээ ингээд харьцуулж болно. Ер нь бол энэ бол тэр улаан 100 арьсан дээр байж байгаа хүүхэд болбол бид нар А хэн бэ гэдгийг нь ард талд нь харуулж байгаа нь тэр а нөгөө 5 дайн байснаараа харуулсан байна. Иймэрхүү харагддаг тэгэхлээр дараачийн хэсэг нь мэдээж одоо бид нарын Соёл бид нарын байж байгаа дүр төрх бол энэ байна тэ дараачийнх нь болохлоороо а технологи бид нарын амьдралд яаж нөлөөлж байна? Технологи гэж ер нь юу юм?

Технологи гэдэг нь болохлоор а нийтлэг тодорхойлолтоороо болбол шинжлэх ухааны мэдлэгийг бид нар, амьдрал ахуй, өөрийнхөө амьдарч байгаа эргэн тойрныг өөрчлөхөд ашиглаж байгаа тэр зүйлсүүдийг бол бид нар технологи гэж бодож байна. Тэгэхлээр технологи нь болбол мэдээж хэрэг хэрэг. Технологи соёл 2-ын хооронд болбол маш олон харилцан уялдаа байгаа. Жишээлэх юм болбол соёл өөрөө шинэ технологиудыг бий болгож байна харилцан бие биедээ нөлөөлж байна нөгөө талаар технологи өөрөө соёлыг бас өөрчилж байгаа цаад талдаа тэгэхлээр болбол мэдээжийн хэрэг бид нар дахиад өөрчлөгдөж байна. Тэгээд бид нар ч гэсэн дээ дэлхий нийттэй адилхан өөрчлөгдөж байна.

Тэгээд би нэг сонирхолтой а технологи дотроо болбол мэдээллийн технологи дотор орчин үеийн одоо а сошиал а олон нийтийн мэдээлэл харилцааны энэ хэрэгсэл болбол маш их ашиглагдаж байна. Монголд а тэгээд энэ дээр бас нэг статистикаа харуулж байна тэ? Одоо дэлхий нийтээрээ 2022 онд а хэр их цаг хугацааг а юунд а одоо сошиал сүлжээнүүдийг ашиглахад зарцуулж байна вэ гэдгийг нь болбол харьцуулж байна. Бид нарын зарцуулж байгаа судалгаа 2021 онд Эм Эм Си Жи гэдэг компанийн хийсэн судалгаагаар болбол А нэг Монгол хүн дунджаар интернэтэд холбогдсон а дундаж Монгол хүн 4 цагийг энэ болбол дэлхийн хамгийн өндөр байгаа хэрэглээтэй байгаа Өмнөд Америкийн бүс нутагт байгаа орнуудаас бүтэн цагаар илүү цаг хугацааг олон нийтийн сүлжээнд зарцуулж байна 2-т а гол хүчин зүйл а гол нэг чиглэлээр нөлөө үзүүлж байгаа соёл Соёлд А Эхнийх нь болохоороо коннектод индеализм гэдэг ойлголт гарч ирж байна. Бид нар магадгүй а Би ч гэсэндээ зүгээр амьдрал дээр анзаардаг л даа.

Одоо жишээлэх юм болбол бид нарын одоо амьдрал дээр байдаг тэ хөршийн холбоо ч юм уу, Сөх, эсвэл одоо сургууль төгсөгчдийн холбоо нь хэр их бат бөх билээ? Бусад улс орнуудтай харьцуулахад тэ тэгэхэд маш доогуур. Бид нар бараг уулзаж, хоорондоо юм ярьдаггүй, тэрэндээ нэг их ач холбогдол өгдөггүй. Одоо хүмүүсээс танай хороон дарга хэн бэ гээд асуухад бараг мэдэхгүй тэ а Танай Сөхг ямар хүмүүс удирддаг юм? За ямар зардалтай юм гэвэл бараг мэдэхгүй энэ орчинд гэмт хэрэг гарч байгаа юу?

Танай гэрийн орчинд гэвэл бараг мэдэхгүй тэ. Тэгэхэд дээрээс нь ингээд сошиалд а технологийн нөлөөгөөр орж ирээд байгаа энэ а энэ хүмүүс ингээд хоорондоо холбогдсон индеал хүмүүс гэдэг чинь тэрнээсээ бүүр ингээд холдоод байгаа амьдрал дээрх харилцаа холбооноосоо бүүр их холдоод байгаа а дээрээс нь дахиад бид нар нэгэнт бол тэр эрх мэдлийг бол нэг их үнэлдэггүй хүмүүс тэ улам үнэлэхгүй болж байгаа тэрийг тэгэхлээр бол бид нар болбол энэ А дахиад Соёл бид нарын соёлд бол хэрхэн нөлөөлж байгаа вэ гэдгийг бол дахиад Дэлгэрүүлж судлах ёстой байх. Гэхдээ ер нь болбол аль аль нь бид нарын байгаа тэр одоо онцлогуудыг улам хурцатгаад байгаа тэ? Хэрвээ тэр тэр нь сөрөг байгаа болбол улам дордуулаад байгаа болж таарч байгаа юм. А 2 дугаарт нь болохоороо цаг хугацааг хурдасгаж байна.

Бүх төрлийн технологиуд тэ? Энэ бол зөвхөн мэдээллийн технологи биш аж үйлдвэрийн салбарт хэрэглэгдэж байгаа том технологи бол цаг хугацааг хэмнэж байна. А 2 дугаарт нь болохлоор м илүү нөгөө ирээдүйн А талаарх төсөөллийг илүү сайн батжуулаад байгаа тэ? Тэгээд энэ 2 цаг хугацааг хурдасгаад байгаа энэ хүчин зүйлүүд чинь болбол магадгүй бид нарт бас дахиад бид нарын соёлд дахиад нөлөө үзүүлж байгаа. Тэгэхээр би а одоо миний зүгээр дүгнэлт болохлоор магадгүй ерөнхий ингээд дүр зураг портрэйтыг нь харахаар бол яаж байна вэ гэхээр Монголын монголчуудын дүр төрхийг соёлыг магадгүй илүү өнөөдөр лүү шахаад байгаа байж магадгүй санагдаж байгаа.

Цаг хугацааны домэйшн дээр аваад үзэх юм болбол бид нарын соёлыг магад магадгүй бид нарын амьдралд хандаж байгаа хандлагыг илүү маргааш нөгөөдрөөс харсан илүү хурдтай илүү а өрсөлдөөнтэй тэ нөгөө талаараа илүү эв түнжингүй болгоод байж магадгүй гэдэг утгаараа бид нар А технологи бид нарын соёлд яаж нөлөөлөөд байна гэвэл өнөөдөр цаг руу нь бид нарыг шахаад байгаа байж магадгүй гэсэн ийм дүгнэлт хэлж байгаа. Тэгээд мэдээж та бүхэн бас цаашаагаа энэ чиглэлээр судалдаг хүмүүс байгаа болбол дэлгэрүүлээд судлах байх аа гэж бодож байна. За бүгдээрэнд нь баярлалаа.