Хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлтийн үнэлгээг жил бүр хийдэг барометрийн судалгааг тэр жил Хөдөлмөрийн судалгааны институт зохион байгуулсан. Ажилтан шинээр авахаар төлөвлөж байгаа байгууллагуудаас авсан санал асуулгад тулгуурлан 2013 оны 6 дугаар сараас 2014 оны 6 дугаар сар хүртэлх нэг жилийн эрэлтийг тооцсон.
Ажиллах хүчний эрэлт барилга, дэд бүтцийн салбарт хамгийн өндөр байгаа бол дараагийнх нь боловсруулах үйлдвэрлэл. Тухайн жилийн хувьд өсөлт хамгийн өндөртэй салбар нь хөдөө аж ахуй байхаар тооцогдсон.
Барилгын салбарт тэр жил нийтдээ 197 мянга орчим ажилтны хэрэгцээ байхад дотоодын барилга, дэд бүтцийн компаниуд 160 гаруй мянган ажилтантай байсан — цаана нь гучаад мянган ажилтны хомсдлын дүр зураг харагдаж байв. Мөн эдгээр компаниуд 20 гаруй мянган ажилтан шинээр авахаар төлөвлөж байгааг судалгаа харуулсан.
Зөвхөн барилгын салбарын зургийг харахад дотоодын ажиллах хүчний хүрэлцээ хангалтгүй байгаа нь илт. Монголын эдийн засгийн тухайн үеийн бүтцийн өсөлтөөс харахад бусад салбарт ч мэргэжилтэй ажилтны хэрэгцээ мөн адил маш өндөр түвшинд байсан.
Хамгийн эрэлттэй мэргэжлийн жагсаалтад хөнгөн үйлдвэр, замын салбарт ажиллах боловсон хүчин орж байхад эрэлт багатай мэргэжлээр хуульч, сэтгүүлч, зураач зэрэг мэргэжил нэрлэгдсэн.
Их дээд сургууль, тэр дундаа нийгмийн салбараар төгсөж байгаа оюутнуудын хувьд ажлын байрны хангалт хүрэлцээтэй биш байв — мэргэжлээрээ ажиллах боломж хомс болж байгаа нь дээд боловсролын гаралт болон хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт хоёрын хооронд зөрүү байгааг харуулж байна.
Хамгийн эрэлттэй мэргэжил хөнгөн үйлдвэр замын салбарт ажиллах боловсон хүчин багтаж байгаа бол харин эрэлт багатай мэргэжилд хуульч, сэтгүүлч, зураач гэх зэрэг мэргэжил багтаж байна аа. Хөдөлмөрийн зах зээлийн чиг хандлага хаашаа эргэж байгааг олон үзүүлэх сурвалжилгаас үзэгч та хүлээн авч үзнэ үү. Хамт байгаад баярлалаа үзэгчид ээ. Бид яг одоо танд үзүүлсэн энэхүү сэдвээр үргэлжлэн зочинтой ярилцах болно оо. Өөрөөр хэлбэл За Хөдөлмөрийн яамны дэргэдэх Хөдөлмөрийн судалгааны институтийн захирал Чимэддорж манай студид хүрэлцэн ирсэн байна.
Ингээд шууд холбогдож байгаа танд оройн мэнд хүргэе? Баярлалаа үзэгчдэд оройн мэнд хүргэе. За баярлалаа. Тэгэхлээр хамгийн их эрэлттэй байгаа мэргэжилтнүүдийн жагсаалтыг сая үзүүллээ л дээ. Энэ хэр хугацаанд эрэлттэй байх мэргэжлийн жагсаалт вэ.
Ер нь энэ 20 мэргэжлийг ямар шалгуураар хамгийн их эрэлттэй гэж үзэж байгаа вэ? Ер нь хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлтийн нэг жилийн эрэлтийн үнэлгээний судалгаа баруун метрийн судалгаа гэж жил бүр хийгддэг судалгаа байгаа. Энэ судалгааг энэ жил манай институиц зохион байгуулж хийсэн. Тэгэхээр ойрын ирэх 12 сарын хугацаанд үргэлжилж байгаа 12 сарын хугацаанд буюу 2013 оны 6 дугаар сараас 14 оны 6 6 дугаар сар хүртэлх нэг жилийн хугацаанд хамгийн өндөр мэр эрэлттэй байгаа мэргэжлүүдийг болбол энэ хугацаанд ажилтан шинээр авахаар төлөвлөж байгаа байгууллагуудаас авсан санал асуулгын үр дүнд тооцож дарга тархаасан байгаа. Мхн а тэгээд салбараар нь авч үзэх юм болбол хамгийн өндөр одоо ажиллах хүчний хамгийн өндөр эрэлттэй байгаа салбар болбол барилга дэд бүтцийн салбарын ажиллагсад салбараар орж байгаа болбол А дараа нь болбол боловсруулах үйлдвэрлэлийн салбар тэгээд хамгийн өсөлт өндөртэй байгаа салбараар бол энэ жилийн хувьд болбол ХАА-н салбараар тооцогдож байгаа.
Мхн ер нь эрэлттэй байгаа энэ мэргэжлүүдэд яг мэргэжлээр төгссөн гарч байгаа боловсон хүчин өөрөө хэр байдаг юм бол. Өөрөөр хэлбэл яг эрэлттэй байгаа мэргэжил ажлын байран дээр хэр боловсон хүчин байгаа вэ. За ер нь бол хамгийн өндөр эрэлттэй байгаа салбараас нь эхэлье? Барилгын салбарт бол энэ жил ойролцоогоор 1 97 мянга орчим ажилтны нийт хэрэгцээ байгаа. Эндээс болбол а дотоодын одоо бай барилгын компани, барилга, дэд бүтцийн салбарт ажиллаж байгаа компаниуд бол 1 60 гаруй мянган ажилтан А цаана нь бол нэлээд гучаад мянган ажилтны хомсдол үүсчихсэн дүр зураг харагдаж байгаа.
А саяын хэлсэн өмнөх хэлсэн өмнө хийсэн барометрийн судалгааны үр дүнгээс харахад болбол энэ барилга дэд бүтцийн салбарт ажиллаж байгаа компаниуд бол нийтдээ 20 гаруй мянган ажлын байрыг ажилтныг шинээр авна гэж үндэслэх гэсэн төлөвлөгөөтэй байгаа гэж хэлж байна. За цаана нь дахиад бол ажиллах хүчний дутагдал үүсэж байгаа. Тэгэхээр энэ зөвхөн барилгын салбараар харахад болбол дотоодын ажиллах хүчний хүрэлцээ бол ха хангалтгүй байгаа гэдэг нь харагдаж байгаа юм. А бусад салбаруудад ч гэсэндээ ер нь болбол Монголын эдийн засгийн одоо яг өнөөгийн бүтцийн өсөлтөөс харахад болбол бусад салбарууд ч гэсэн ялгаагүй мэргэжилтэй ажилтны хэрэгцээ болбол маш өндөр түвшинд байгаа. Харин А их дээд сургууль төгссөн ч юм уу ялангуяа нийгмийн салбарт төгсөж байгаа оюутнуудын хувьд болбол ажлын байрны хангалт болбол тийм хангалттай биш хэмжээнд байгаа.
Өөрөөр хэлэх юм болбол нийгмийн салбарт суралцаж төгссөн оюутнууд маань мэргэжлээрээ ажиллах боломж болбол хомс болж байгаа гэсэн үг. Мхн мхн эрхэм үзэгчид ээ. Энэ удаад шинжээчийг бид урьж тодорхой мэдээллийг үзэгч танд хүргэхийг зорилоо. Энэ удаа манай студид Хөдөлмөрийн яамны харьяа Хөдөлмөрийн судалгааны институтын захирал Чимэддорж уригдан ажиллалаа. Таны ажилд амжилт хүсье.
Баярлалаа. За Баяр.
Тайлбар: Энэхүү бичвэр нь бичлэгээс автоматаар буулгагдсан бөгөөд найруулгын засвар үргэлжилж байна.