Вагон буулгагчаас Оксфорд хүртэл: боловсрол, ялзрал, төрийн хязгаарын тухай

Өөртэй чинь уулзаж байгаад их баяртай байна. Тэгээд одоо би 100 хүн олох учиртай мхн энэ бол миний чин сэтгэл. Энэ 100 хүн одоо энэ улс орныг цааш нь аваад явахад жаал уул тансуулах ёстой тийм тэгээд ч гадаа хүмүүс ирчихсэн хаалга тогшоод байна. Та нарын үеийнхэн мхн та нар тэгэхээр одоо оруулахаас өөр арга байхгүй. Яагаад вэ гэхээр бид оруулахгүй бол улс орон гомдоно.

Мхн тийм улс орны хувь заяа сүүлд нь надаас өр нэхнэ би бас өртэй байхыг хүсэхгүй байна одоо ирээдүйнхээ үр хүүхдийнхээ өмнө. Тийм учраас би энэ ажлыг хийж байгаа юм. Би 100 хүний хөрөг хийж хүмүүстээ танилцуулж байгаа юм. Одоо танилцуулга төдий ажил шүү дээ. Тийм биднүүс танилцахдаа жаахан дутуу дулимаг танилцдаг.

Тэгээд 1 хүнтэй танилцчихаад одоо ухаан нь өөртэй чинь танилцчихаад ингээд а Чимэддорж гэдэг залуу байна гээд бүгд л мэдээд авна тийм ээ. Мхн тэгснээр гарсны чинь дараа за байз тэр нэг унзад хоолойтой нөхөр чинь Чимэддорж гээд байсан тэр унзад а тэгээд сүүлдээ нэг хэсэг хугацааны дараа унзад Чимэддорж болж хувирна. Ерөөсөө Монголын өөрсдийнх нь нөгөө ёс заншил юм нь тэр. Тийм ээ чамайг олон хүн хэлж байсан байх тийм тэгээд их ховор хоолой. Тэгээд Чимэддорж гэдэг хүн тэгээд энэ унзад хоолойтой хурал ном эхлүүлдэг, мундаг даг том мяндагт тийм юм байна лээ шүү дээ.

Тэгээд тэр өдрийн хурал тэр хүний хоолойны өнгөөр явдаг тийм ээ? Мхн тийм тэр хүн дэглэж байдаг тэр хурлыг тийм одоо уншлага сайхан болгох тухай тийм ээ. Мхн тэгэхээр унзад Чимэддорж гэж одоо гэх боловч аавын ов нэр хэрэгтэй мхн аавыг чинь хэн гэдэг юм? Мөнхжаргал Мөнхжаргалын Чимэддорж за ингээд яг хоолой мөн байгаа биз? Мөнх Дахиад нэг хэлээдэх дээ.

Мөнхжаргалын Чимэддорж Тийм энэ Д.Ж.Тэр үсгүүдийг бол маш тод хэлж байна. Миний мэргэжил одоо эзэмшсэн мэргэжлээр бол ер нь өөрийн чинь за киноны нэг мундаг гол тийм гол дүрүүдэд хүнд хайрлагдах ёстой дүрүүдэд дуу оруулах юм бол өөрөө бол одоо гайхалтай дуу оруулна. За диктор хийх юм бол одоо Диктор гэдэг маань нөгөө хөтлөгч мэдээ уншдаг хүнийг хэлдэг шүү дээ. Мхн тэрийг хийх юм бол өөрөө бол одоо тун дажгүй сайхан болно. Түүнээс гадна өөрийг чинь би бас нэг мундаг одоо сайхан тушаалд одоо ингээд томилчих гээд байна л даа.

Мхн тэр юу вэ гэхээр Монгол Улсын зарлигийг уншдаг болчихвол үгүй ээ мөн довийн юм болно. Тийм ээ? Тийм Монгол Улсын нэрийн өмнөөс нөхөр тэрийг Улсын Баатар цолоор шагнасугай гэхэд бол одоо ер нь бол анир чимээгүй үүсэж маш их хүндэтгэл бий болдог энэ хоолойны дараа За би ингээд өөрийг чинь зүгээр л одоо хоолойг чинь магтчихлаа. Одоо та хоёулаа цаашаа юундаа оръё аав чинь юу хийдэг хүн бэ? Мөнхжаргал Мөнхжаргал Тийм манай аав ээж хоёр хоёулаа Өвөрхангай аймгийн Баянгол суманд а амьдарч байсан хүмүүс байгаа юм.

Сая аав болбол баянгол сумын клубийн эрхлэгч, Соёлын төвийн эрхлэгч, сүүлд нь Соёлын төв болж өөрчлөгдөхөд тийм эрхлэгчийн ажил хийж байсан. Тийм а үлээвэр хөгжмийн хүн ерөнхийдөө калернет тоглодог хүн. Өө за за за ер нь хоолой талд л ажиллацгаадаг хүмүүс байна шүү дээ? Тийм ээж нь манай ээж бас Өвөрхангай аймгийн Баянгол сумын нэгдлийн ерөнхий нягтлан бодогч Мхн ажиллаж байсан тийм эдийн засгийн хүн эдийн засгийн, эдийн засгийн мэргэжлийн хүн байна уу? Тийм ээ манай ээж энд СЭЗДС одоогийн хуучин санхүүгийн техникум байхад нь төгсөөд дараа нь ХААИС-д төгссөн тийм хүн байгаа юм.

А Зөв зөв. Тэгээд чи хаана төрсөн байж таарах нь вэ? Би Өвөрхангай аймгийн Арвайхээр сумд төрсөн. Тэгэхдээ Баянгол суманд өсөөд Баянгол суманд 10 жилийн сургууль төгссөн юм. Арвайхээр сум гэдэг чинь одоо аймгийн аймгийн төвд төрөх төрөхдөө л аймгийн төв дээр төрсөн төрсөн байна тийм ээ м Өвөрхангай радиогийн хөтлөгч болохоор шахуу хүн тэгж төрж байсан юм байна.

Одоо чи хэд хүрч байгаа юм? Одоо би 41 настай 41 мөн сайхан даа одоо 9-тэй 40-тэй а төрөө дарсан тийм ээ одоо хийдэг бүтээдэг цаг тийм. За тэгэхээр би 1 1 2 чиглэлээр яваад байгаа юм аа. Мхн манай ардын сайхан үг бий. Биеэ бэлдээд гэж одоо бэлдэнэ гэдэг бол тэгээд боловсрол юм орох нь байна шүү дээ.

Мхн тэгэхээр хоёулаа энэ чиглэлээр нэг жоохон яриадахъя тэгэх үү? За за тэгье яагаад радиогийн диктор болоогүй вэ? Эс үгүй бол яагаад сүм хийдийн унзад болоогүй вэ? М Сонин миний бараг анхны цагаан толгой болбол хөгжмийн нот шүү дээ тийм үү? Тийм.

Тэгээд дараагийн цагаан толгой нь болбол төвөд үсгийн цагаан толгой Өө тийм үү? Тэгээд дараа нь болбол одоо орчин цагийн кирилл бичгийн цагаан толгой байсан гэж байна. Аан зөв тийм. Яагаад вэ гэхлээр манай А аав бол хөгжмийн багаас жоохон хөгжим уралдуулах гээд оролддог байсан юм. Бид нарыг м за 2 дугаарт манай ээжийн талын хүмүүс болбол том лам хүмүүс энэ тэр байсан тийм аан би одоо бүүр жоохон 5 настай байхад болбол нөгөө эмээ өвөө дээрээ очиж очно шүү дээ аанхан ерөнхийдөө анх эхлээд л нөгөө төвөд үсэг бичүүлж үзэж байсан.

Тийм тийм тэгээд л одоо манай ээжийн нэрийг манай ээжийг Гаамаа гэж хүүхэн байсан тийм тэгээд тэр нөгөө Ма гэдэг үсгийг нь бичүүлээд энэ Номмаа чи иймаа гэдэг юм шүү гээд л тэгж зааж өг байсан шиг байна. Тэгээд яах вэ? Одоо миний боловсрол болбол хөдөөгийн сумын 10 жилийн сургууль төгссөн баянгол сум гэдэг нь тухайн үед бол 8 жилийн сургалттай сургууль байж байгаа а зөв хамгийн анхны 10 дугаар анги төгсгөсөн нь би Аан тэгээд МУИС төгссөн эдийн засгийн сургууль Аан зөв бизнесээр төгс за тэгье МУИС-ийн Эдийн засгийн сургууль гэж тухайн үед байсан одоо болбол МУИС-ийн Нийгмийн ухааны сургууль дотроо А бизнесийн сургууль болоод явж байгаа сургууль байгаа. Тийм за дараа нь тэр сургуульдаа бас магистр хамгаалсан бизнесийн удирдлагаар хүмүүсийн эдийн тасралтгүй яваад байгаа шүү дээ. А яалаа гэж би дунд нь ингээд а сургуулиудын дунд дандаа зайтай явж ирсэн дундын зай дандаа зайтай байсан тэр зай юу хийгдэж байх вэ?

За одоо хоёулаа эхлээд 10 жил төгсөөд 10 жилийг бол ЕБС төгсөөд би Улаанбаатарт ирээд за би чинь бас эхний сургуулиа орхиод шууд хөдөө буцаад яваад өгсөн юм. Яагаад явчхаж юм? За яах вэ тухайн үед А яах вэ миний сургууль бас надад их юу байсан юм болов уу гэж боддог юм. Одоо анги хамт олон ч юм уу бас байсан уу хоёул нийлж чадахгүй байна тийм байсан байж магадгүй тийм а нөгөө талаас бас би ер нь Муисийн эдийн засагт оръё гэж анхнаасаа бодоод чадаагүй юм 10 жилийн сургууль төгсөхдөө тэгээд бас энэ сургуульдаа оръё гэсэн бас бодол байсан байх. Аан зөв зөв тийм.

Тэгээд хэдэн жилийн хугацаанд болбол янз бүрийн ажил хийж явж байгаад буцаад Эдийн засгийн сургуульдаа орж төгссөн л дөө. Ямар ажил хийх вэ? Сургууль төгссөн хүүхэд шүү дээ? Тийм миний хийсэн ажил бол одоо зүсэн зүйлийн ажил хийж үзсэн дээ. Хамгийн одоо А хүнд ажил нь болбол энэ 44 гээд тийм вагон буулгадаг газар байдаг шүү дээ.

Гурвалжингийн гүүрний цэргийн гүүрний тэнд тэнд цемент буулгаж байсан нэг тодорхой хугацаанд мөнгө олж байгаа, мөнгө олж байгаа, Улаанбаатарт амьдрах гэж тэгж үзэж байгаа хүн шүү дээ. Тэгэхэд хэдэн настай байх вэ? 18 настай, 18 10 настай настай тийм би 10 10 жилийн сургуулийн 17 настай төгсчихсөн юм. Тэгээд А дараа нь нэг дүүрсэн цемент хүрсэн өөр зөндөө ажил хийсэн өө дандаа дараа нь ундаа хийж үзсэн талхны үйлдвэр гурил зуурагч хийж үзсэн үсчний газар үсчин хийж үзсэн. Сүүлд нь их сургуульд сурч байх хугацаандаа А бас сургалтынхаа төлбөрийг олох хэрэгтэй шүү дээ хүн чинь тэ мхн автомашины засварын газар ч ажиллуулж байсан бас нэг түрээсэлж аваад ажиллуулж байсан.

Ажиллуул янз бүрийн дэмжлэг хүнд байсан уу ер нь тийм ер нь яах вэ би ажил химийн хөөрөхөд уул нь тэсэх үү хэлсэн ч юм насны залуу ер нь яах вэ? Өдөртөө нэг гурвуулаа 2 вагон буулгачихдаг байсан шүү дээ тийм үү? Тийм тухайн үедээ болбол тийм одоо болбол их хүнд ажил л даа Ер нь яах вэ? Цемент тухайн үед болбол тийм одоогийнх шиг ийм муудалцсан цемент их бага байсан вагоноор ингээд нөгөө задгай цемент ирээд тэрийг нь шуудай шуудайлаад буулгадаг байсан юм. Тэгж л байдаг байсан.

Яах вэ одоо би ажлыг болбол тэгж боддог шүү дээ манай өвөө намайг бүр бага байхад сур элдүүлдэг байсан юм. Тэгээд би аанхан халуун зунаар сор идэх чинь өр насны хөгшүүд бол үнэхээр хүсмээр юм биш л дээ. Чи багадаа хонь малтай ноцолдож өссөн байна тийм ээ тийм хөдөө өссөн юм чинь тх за тэгээд би өвөөдөө жоохон тухайн үедээ сур л гэхээс жоохон халширдаг тэ халуунаар нь жоохон зугтаадаг. Тэгээд манай өвөө надад нэг удаа тэгж хэлж байсан юм. Чимэддорж оо чамд чи сур элдэж байгаа юм биш шүү сурч чамайг бэлдэж байгаа юм а ямар гоё үг вэ наадах чинь гэж хэлж байсан.

Би бол ажлыг бас л тэр талаас нь хардаг. Тэгээд юмыг давтаад хийгээд байвал бас хүнд буцаад үлдэж байгаа юм нь байдаг л дээ. Тухайн үед яах вэ хүнд хүчир байж болно тэгэхдээ бас хүнийг бас арай жоохон наадах чинь мундаг текст байна мундаг үг байна сур чи суръя гэлдээгүй сурч чамайг бэлдэж байгаа шүү миний хүү м Мундаг үг байна. За өвгөний үгийг ингээд түмэнд хүргэчихлээ. За цаашаа тэгээд яадаг вэ?

Тэгээд эдийн засгийн сургуульд сурсан Эдийн засгийн сургуулийн 3 дугаар курсээс ер нь яах вэ манай сургууль дээр бас олон улсын байгууллагуудын манай сургуулийн багш нар чинь олон улсын байгууллагуудын Монголд хийж байгаа судалгаанууд нэлээд оролцдог. Би бас тэгээд л эхлээд л мэдээлэл цуглуулаад нэг айлын хаалга тогшоод анкет бөглүүлдэг ажлаас эхлээд судалгааны ажил хийж эхэлсэн юм байгаа юм а судлаач бол сурчихна шүү дээ. За яах вэ би эдийн засгийн а бизнесээр сурч байсан. Тэгэхдээ миний сонирхол болбол арай илүү эдийн засаг, статистик, арай илүү сонирхолтой байсан учраас тийм судалгааны ажлуудад оролцож явж байгаа. Тэгээд их сургууль төгсөөд ангийнхантайгаа нийлээд судалгааны компани байгуулсан 2005 онд А За тэгээд тэр компанийнхаа захирлаар 2 жил ажиллаад тэгээд 2007 онд бид нар бас өөр өөр ажил хийгээд 2 мянга дол.

Ер нь би тэгээд л судалгааны ажил хийгээд явчихсан юм. Аан за 2 мянга 2005-аас 2009 оны хооронд 4 жилийн хугацаанд судалгааны ажил хийж явж байгаад 2009 оноос буцаад сургуулийнхаа магистрт сурсан. А бас нэг арай жоохон магистрын сургалтын төлбөр төлчих мөнгөтэй бол мөнгөтэй болоод тийм ээ тийм тийм юм байна. Тэгээд магистрынхаа сургалтыг дуусгаад, 2011 онд болсон, тэгэхдээ тэр хугацаандаа дан судалгааны л ажил хийж байсан. Ер нь миний амьдралын хамгийн их ажилласан ажил бол дан судалгааны эдийн засгийн судалгааны ажил.

Тэгэхдээ судалгааны ажил хийнэ гэдэг чинь байнга өөрийгөө цэнэглэж боловсруулж тийм ээ тийм яах вэ нөгөө судалгааны ажил чинь 2 талтай шүү дээ тэр чинь 1 1 талаас болбол энэ чинь мөнгө олж байгаа ажил хийж байгаа за тийм ээ, тийм тийм, тийм. А тэгэхлээр болбол а тухайн үед зарлагдсан тийм судалгааны тендер юм уу олон улсын байгууллагуудаас зарласан тендерүүд эсвэл захиалагч компаниудын ажлыг хийж байгаа учраас заримдаа мэдэхгүй салбар луу орно шүү дээ тэ өөрөө тэгэхгүй бол судалгааны арга зүйгээ л мэдэж байгаа шүү дээ. Харин миний хэлж байгаа тэр байхгүй юу тийм байдлыг хэрэгжиж байна. Тийм өргөн тал руугаа тэгээд шахагдана шүү дээ. Яах аргагүй хүн чинь одоо мэдэхгүй юмыг судалж байгаа юм чинь.

Тэгээд л бүгдийг нь эхнээс нь үзнэ тэ. Үгүй ээ би түрүүн нэг юманд гайхсан юм. Чи орж ирэнгүүтээ нөгөө манай гадаа байгаа ургамал юмыг гарч ирснээ а Юу гэлээ м Яах вэ танай цэцэрлэг их гоё юм байна. Гадаадад тэгээд би миний санаа болбол би одоо нэг а сүүлд хийгээд одоо дуусаж байгаа нэг төсөл дээр ажиллаж байна л даа. Ер нь болбол а Монгол Улсын одоо Монгол Улсад зөвхөн улаан намд орсон нэн ховордсон ховор ургамлуудын гений фондыг үүсгэж байгаа төсөл дээр би зөвлөгөө өгч байгаа байхгүй юу.

Аан зөв зөв. Тэгээд энэ цэцэрлэгт бас нэг а Танайх цэцэрлэгтээ энэ улаан номд орсон монголд л байдаг ургамлуудаас бас нэгийг нь таривал бас их гоё тэ? Тийм их гоё гоё гоёчин ирсэн ч гэсэндээ ер нь а би энэ Байгаль Хүн 2-ын холбоо байна шүү дээ тэ? Тийм хүний тархинд л байдаг юм байна лээ. Тэрийг бол би Англид байхдаа ойлгосон яагаад гэвэл намайг Англид сурч байхад ингээд Англичууд болбол их юу?

Энийг сайн мэддэг тийм учраас одоо хурлын өрөөнүүдээ ингээд Англид байгаа ховор ургамлуудаар нь нэрлэчихсэн хурлын өрөө болгон өрөөгөө өрөө одоо нөгөө нэг тийм а би нэг тийм зочид буудал сонсож байсан одоо Клинт нь тэр тэр ингээд нэрлэчихсэн гэж шил гэдэг шиг ховор ургамлуудаараа ямар гоё юм байна аа? Тэгэхлээр тэнд а дотор талдаа тохижуулахдаа тэр ургамлынх нь өнгийг ашиглаж байна тэр ургамлынх нь зургийг байрлуулж байна тийм байдлынхаа талбайд тэр ургамлаа тарьж байна тэ? Тэгэхээр тэнд болбол хүн бид нар чинь одоо өдөр болгон ажилдаа явж байхад нь нэг их анзаардаггүй шүү дээ тэ? Тэгэхэд бол тэр байнга сануулж байгаа бид нарын хүрээлэн буй орчинд ийм ховор ургамал ийм амьд организм байгаа шүү гэдгийг байнга сануулж байдаг. Тэгээд тэр хэрээрээ тэнд ирсэн хүн болгон тэр байгальд ойрхон байдаг тэ тэд нар манайх чинь бас их гоё шүү дээ энэ толгойд байгаа юм байна тийм манайх чинь их гоё шүү дээ.

Ингээд манай цэцэрлэг хавар болохоор яг цагт яргуй нүдэлчихсэн байгаа энэ яргуй нь нүдэлчихсэн ийм их жоохон юм тийм ээ тийм яг яргуй цагтай гарна манай гэргий тарьж байгаа л одоо юм шүү дээ. Тэгээд нөгөө улаан цэцэг а төмсний улаан төмсний улаан за тэр гараад ирнэ цээний ягаан гараад яг л цагтаа тэгээд л яг цагт а Таримал цэцэг бол байнга нэг нөхөр л байгаа тийм ээ тийм ээ тийм удаан хугацаанд за тэгээд цааш нь би наадах чинь их гоё санаа байна. Хүмүүс бас авч ашиглах юм бол одоо ухаан нь монголын нэг зочид буудалд ороход өрөөнүүд өрөөнүүд нь одоо ингээд л тийм л байж болж байна тэ? Амьтныхаа байгаа тийм тийм тийм ээ тийм тийм уул усныхаа нэрээр байж болж байна. Энэ гол булаг шандынхаа нэр байж болж байна.

Динозавруудынхаа нөгөө мундаг олон нэрээр байж болж байна та чинь ёстой гоё санаа байна. За энэ санааг лав манай одоо нөхдүүд авсан байх аа тийм ээ. За за за за тэгээд а өнгөрсөн хугацаанд за тэгээд 2011 он оноо онд магистран хамгаалсан 12 онд өнгөтэй болчихсон сургуульд мастер болчихсон тэгээд ч яах вэ? Бас нөгөө талаасаа бас нөгөө судалгааны ажлын туршлагаараа нөгөө хүний бас орлого чинь бага багаар нэмэгдээд л явна л даа. Тэгнэ тэг арай жоохон том төслүүд дээр ажиллаж эхэлнэ шүү дээ тэ?

Тэгнэ тэгээд 2012 оноос би Хөдөлмөрийн Яамны дэргэдэх Хөдөлмөрийн судалгааны хүрээлэн гээд эрдэм шинжилгээний хүрээлэнгийн захирлаар 2 жил гаруй хугацаанд ажилласан. Мм за тэгээд 15 онд ажлаа өгөөд Англи руу яваад би Шотландад бас нэг жил орчим болсон юм. Тэгээд буцаж ирээд тэгээд би нэг Америк руу сургуульд явъя гэсэн бодолтой байж байгаа. Тэгээд Сколаршип энэ тэр олдоогүй л дээ. Мхн тэгээд буцаад ирье би ер нь Англид суръя гэж шийдээд тэгээд л Англи руу яваад Англид Оксфордын их сургуульд магистртраа болсон.

Дэлхийн одоо миний сүүлд сонссоноор бол номер нэг тийм. Дэлхийн одоо Оксфордын их сургууль ер нь энэ сургууль болбол 900 жилийн түүхтэй сургууль. Их Монгол Улс байгуулагдахаас өмнө байгуулагдсан сургууль а л ерөөсөө 4 900 жил тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулсан. Сүүлийн 5 жил 6 жил а дэлхийн шилдэг сургуулиудын номер нэгд байгаа Оксфорт их сургууль бол яасан сайхан юм тэгээд тэр нэг би нэг зураг харж байсан нэг үгүй ээ одоо хоёулаа ерөөсөө ингэе мхн одоо хоёулаа баримттай ярина аа гээд одоо хоёулаа байна шүү дээ ингэнэ фэйсбүүк рүү чинь орно за тэгэх үү тэгье тэгээд фэйсбүүкээр орохоор их сайхан юм болно. Би өөрт чинь нэг юм сануулахгүй би хүнд бас сануулаад байгаа юм мхн өөрөө бол шударга хүн би мэднэ би бас телевизээр чи өөрөө ярьдаг тийм ээ?

Тэгэхдээ хүн тогтож юу яагаагүй л дээ танилцаагүй одоо бол тогтож танилцаж байгаа маань энэ. Өөрөө шударга талдаа хүн тэгээд өөрөө бол ер нь тэр их мундаг мэдлэг эзэмшсэн тэр их мундаг сургуульд сурчихсан хүн бол одоо авлигал элдэв хангайн юмны тухай бол Ёстой бүүр үзэн ядаж байгаа тэр бол ойлгомжтой тийм үү? Тийм тийм тэгэхээр энэ тухайд Хоёулаа сүүлд нь ярина за юу? Одоо тэгээд Фэйсбүүк нээх чинь элдэв юм байх вий энээ тэрээ хавчуулчихсан мавчилчихсан гэж би хүнд хэлээд байдаг юм. Тийм асуулт асуухгүй мхн шууд оръё тэгэх үү?

Тэгье за тэгье за ямар хаягаар орж байна? Чимэддорж Мөнхжаргал их сайн Энхсайхан гэх сайн Чимэддорж Мөнхжаргал зөв энэ дарааллыг алдагдсан юмнууд бас байгаа юм мхн бас нэр мэрээ богиносгосон мхн дуудлагаар нь одоо найзуудыг нь дууддаг юугаар нь тавьсан энэ тэр мхн тийм жишээлбэл одоо бид 2 чи бол сүлжээнд их юунд их жирийн х байдаг хүн тийм ээ тийм би Твиттер нь нэлээд Твиттер нь би идэвхтэй хэрэглэгч тэрэн дотор нэг Арка гээд нэг нөхөр явдаг аа за тийм тийм ээ тийм ард гаа жинхэнэ нэрийг нь мэдэх үү? Түмэн хэн гэдэг билээ түмэн тэр нь том алдаа байгаа биз? Тийм том аалзыг Идэр Өлзий гэдэг гэдэг гэлүү дээ тийм тэгээд одоо цаадах чинь нэрээ сольсон тийм за тэгэхээр яг энэ нэр чинь зөв за ингээд цаашаагаа оръё энэ юу гараад явчхав энэ зүгээр. Миний фэйсбүүк дээр зарим энэ үндсэн ойлголтуудын талаар нэг жижигхэн тайлбарууд бичдэг юм.

Тэр Эрх чөлөө хөдөлгөөн гэж чи хөдөлгөөний толгойлогч уу? Тийм энэ манай АН-ын залуучуудын байгуулагдсан эрх чөлөө гээд улс төрийн үйл ажиллагаа явуулдаг хөдөлгөөн байгаа юм. Аан зөв м тэгээд юу гэнэ вэ чи ун шүү дээ. Эрх чөлөө бол ардчиллын үндэс шударга ёсны, баталгаа, тусгаар тогтнолын дархлаа мөн гоё байна. За тэгээд энэ ингээд болчихсон одоо цаашаа явъя.

Тэгээд юу байна? За энэ миний энэ фэйсбүүк пэйж дээр болбол м хүүе хичээл зааж байна үү үгүй юү баахан юу байгаа за тэгээд энэ нөгөө дараачийн энэ нь болохоор энэ Муисийн Эдийн засгийн сургуулийн менежментийн тэнхимийн 60 жилийн ой болоод өнгөрсөн жил за эрдэм шинжилгээний хурал дээр би энэ технологийн хөгжил тэгээд бид нарын амьдралд яаж нөлөөлж байгаа вэ гэсэн илтгэл тавьсан юм. Тэр нь би яасан юм? Төсөөлж болох ирээдүйг нь тийм сүйтгэгч технологи гэдэг чинь юу гэсэн үг юм? Одоо бид нарын амьдрал ер нь бид нар ийм сонин.

Хүн төрөлхтний хөгжлийг харах юм болбол бид нар хэдхэн том мөчлөгүүдийг л давсан байдаг юм. Хамгийн эхнийх нь болбол тэр анчин түүвэрлэгчид байж байгаад тариа тарьдаг мал мал мал гаршуулчихсан хүмүүс бол болчихсон тэ. Тэгсэн тэгээд энэ болбол их удаан үргэлжилж явж байгаа. Бид нарын одоо өнөөдрийн орчин үеийн хүн төрөлхтний үндэс болбол Аж үйлдвэрийн 1 дүгээр хувьсгал гэдэг юмаар бий болсон. Мхн нөгөө нэг уурын тэрэг зохион бүтээгээд галт тэрэг хөдөлгөөд за нэг явсан шүү дээ тиймэрхүү малгайтай нөхдүүд тийм яг яг за таны яг ийм мөнгөн малгайтай Миктад хэд нэг олимпоор нэг гоё юм хийгээгүй юу?

Аанхан тийм маск оросууд бий. Москвад тийм тэр аж үйлдвэрийн 1 дүгээр хувьсгал гэдэг болбол үндсэндээ болбол хүний энэ механик хүчийг хүний хүний энэ биеэс гаргадаг амь мал амьтны биеэс гаргадаг хүчийг механик хүчээр ор орлуулж эхэлсэн тэ. Тэгэхээр одоо бид нар өөрсдийнхөө энэ булчингийн хүчнээс давсан хүчийг ашиглаж чаддаг болсон нь л ерөөсөө хүн төрөлхтний том ололт байсан. Тэр үеийн тийм тийм, тийм булчингийн хүчнээс давсан хүчийг олж илрүүлээд ашиглаж байгаа тийм за за тэрэн дотор болбол хамгийн том одоо аж үйлдвэрийн салбарын том хувьсгал болбол тэр дотоод шаталтын хөдөлгүүр гэдэг одоо энэ галт тэрэг явж эхэлсэн хөдөлгүүр шүү дээ тэ. За энэнээс хойшоогоо аж үйлдвэрийн 2 дугаар хувьсгал гэдэг юм нь болбол бид нарын дахиад нөгөө нэг цахилгаан энерги гаргаж ирээд эрчим хүчний шугам татаад гэрэл асаагаад энэ үед чинь болбол Аж үйлдвэрийн 2 дугаар хувьсгал хүн төрөлхтөн нэлээн том энергийн эх үүсвэр эх үүсвэр бий болоод тэгээд тэрний дараагийн аж үйлдвэрийн одоо 3 дугаар хувьсгал гэдэг болбол автоматжуулалтын эрин үе одоо яг дуусаж байна.

Энэ үе эрэм бол дуусаж байна. Энэ автоматжуулалтын эрин их сонирхолтой материал нь хуванцар А энерги нь болбол цахилгаан энерги А аж үйлдвэр нь автомат. Одоо энэ бол энэ үеэр бол хэзээнээс эхэлсэн бэ гэвэл энэ нэг Фенри Форд гэж Америкийн том зохион бүтээгч ор гэдэг авто ер ийг үүсгэсэн хүн энэ аж үйлдвэрийн шугамыг автоматжуулж эхэлсэн органи сүм дамжлагын шугам тийм дамжлагын шугамыг бий болгосон. Дараа нь энэ дээр нэмэгдээд юу болсон бэ гэвэл мэдээллийн технологи орж ирээд нөгөө автоматжуулалтын системийг чинь компьютерууд удирдаж эхэлсэн. Энэ бол аж үйлдвэрийн 3 дугаар хувьсгалын том асар том юм.

Одоо давлагаа одоо бид нарын энэ өдөр тутамд хэрэглэж байгаа бид нарын амьдралын эргэн тойронд байгаа хуванцар бүтээгдэхүүнүүд бол массаар үйлдвэрлэгдсэн бараа бүтээгдэхүүнүүд цаана нь материалыг нь үзэх юм бол ихэнх нь хуванцар байгаль дээр байгаа нь орл ийм том үе явж дуусаж байгаа. Тэгсэн, тэгсэн, тэгсэн одоо бид нар болбол шал өөр дэлхий ертөнцийн босгон дээр байна шал өөр гэдэг нь бид нар. Энд би яагаад төсөөлж болох ирээдүй сүйтгэгч технологиуд гэсэн илтгэл тавьсан бэ гэхээр а бид нарын амьдралыг энэ технологи чинь буцаагаад сүйтгэж эхэлнэ. Их одоо хэвшмэл амьдралыг шүү тэгэхдээ тийм амьдралыг үгүй болгоно гэсэн үг биш. Өөр амьдралыг цогцлоохын тулд бид нарын өнөөдрийн амьдралыг сүйтгэж байгаа технологиуд байна.

А 2 дугаарт нь бид нар энэ яг юу болохыг бид нар нэг их сайн мэдэхгүй байгаа. Би одоо дэлхий дээр байгаа том а судалгааны институтүүдийн гаргадаг одоо энэ технологийн өөрчлөлт бид нарын амьдралд яаж нөлөөлж байгаа талаар байнга мэдээллийг нь авахыг хичээдэг л дээ м Эндээс харахад болбол ихэнх нь мэдэхгүй байна. Бас амьдрал яаж ямархуу амьдрал би мэдэхгүй байна мэдэхгүй байна тэ? Тийм. Одоо бид нар гучхан жилийн өмнө одоо жишээлэх юм бол бид нарын зүгээр л одоо өдөр болгон хэрэглэдэг Ворд гэдэг программ хангамжийг программын талаар одоо хамгийн супер том их сургуулийн профессорт тайлбарлаж өгөхөд бол итгэхгүй байсан.

Гучхан жилийн өмнө шүү шүү тийм юм байхгүй шүү дээ. Тийм боломжгүй тийм тийм байсан тийм. Одоо яг тэрэнтэй адилхан үе болбол дараагийн үе нь ирж байна. Энэ үед болбол бид нарын өнөөдрийн амьдардаг бид нарын амьдралд байгаа бизнесүүдийн ихэнх нь бол шал өөр бизнесүүд болно. Жишээлэх юм бол би танд нэг юм хэлье.

Өнөөдрийн бид нарын одоо судалдаг эдийн засгийн онол дээр юу гэж үздэг вэ гэвэл за ингээд нэг бүтээгдэхүүн нэмж үйлдвэрлэхээр тэр бүтээгдэхүүнтэй холбоотой зардлууд гардаг юм байна тэ тэгнэ тэгээд тэр зардлыг яаж багасгах вэ гэж оролддог тэ. Энийгээ бүтээмж гэж нэрлэдэг а нөгөө талд нь болохоор нэгж бүтээгдэхүүнийг нэмж үйлдвэрлэхээр тэрэнтэй холбоотой орлого орж ирдэг тэ тэгдэг. Энэ 2 орлогын харьцааг нь ингээд хооронд нь нийлүүлэхээр бид нарын аж тэр тэнцвэр дээр бид нарын аж үйлдвэр явагдаж байгаа гэж үздэг байсан байхгүй юу. Тэгтэл одоо орчин үеийн бизнесүүд дээр болбол нэгж бүтээгдэхүүнийг нэмж үйлдвэрлэхээр тэрэнтэй холбогд зардал гарахаа больчихсон бизнесүүд гарч ирээд байна аа. За одоо одоо жишээлбэл хэдүүлээ амьдрал дээр байгаа бизнесүүдээс нь бодъё за Юнител гэдэг компани байна тэ гар утасны компани энэ компани өнөөдөр 500 мянган хэрэглэгчтэй мхн тэгэхдээ 550 мянган хэрэглэгчтэй боллоо гээд тэр компанид ямар ч зардал нэмэгдэхгүй тийм тэ байхгүй тийм байхгүй нэмж нэг орлого л ордог юм.

Орлого орлого нь нэмэгдээд байгаа шүү дээ орлогын нэмэгдэнэ. Тэгэхлээр бид нар энэний цаад тал нь бол бүр ингээд нийгмийн том сууриар нь харах юм болбол юу харагдаад байгаа вэ гэхээр нэгж бүтээгдэхүүнийг гарахаар зардал нэмэгддэг байсан. Тэр зардал чинь юу байсан бэ гэвэл хүмүүст айл өрхөд цалин болж очдог байсан юм. Тэгсэн тэгсэн тийм одоо тэгэнгүүт нэгж бүтээгдэхүүнийг нэмж үйлдвэрлэхээр зардал гарахгүй юм болбол тэр нэмж бол олж байгаа орлого цалингаар дамжуулж хүнд очихоо больчхож байгаа байхгүй юу. Тэгээд бид одоо яах юм?

Харин тэгэхлээр бид нар а миний одоо ойлгож байгаагаар болбол бид нарын өнөөдрийг хүртэл явж ирсэн хүн төрөлхтний одоо орчин үеийн эдийн засгийн онолоор тайлбарлагдаж ирсэн орлого хуваарилалтын механизм гэдэг механизмууд бол тодорхой хэмжээнд алга болох нь ээ. За энэ тохиолдолд яах вэ? Хүн болгон амьдрах ёстой тэ? Дээрээс нь дахиад нэг сонин юм одоо жишээлбэл аж үйлдвэрийн салбарт хэрэглэж байгаа дэлхий дээр хамгийн эрчимтэй роботын технологи нэвтэрч байгаа салбар болбол автомашины аж үйлдвэрийн салбар байна. Автомашины үйлдвэрлэл байна.

Тийм. За өнөөдрийн байдлаар болбол 6 ажлын байрны оронд нэг машин аваачаад тавьчихад тэр машин нь 2,5 жилийн дотор 6 онд төлөх байсан цалингаар өртгөө өгчхөж байна. За ингээд хүмүүс ажилгүй болох нь байна шүү дээ буцаад тэ одоо саяын үйл явцын чинь ар талд болоод байгаа үйлдлүүд шүү дээ тэ? Тэгэхээр тэр ажилгүй хүмүүсийн аж ахуйн тэгэхээр зарим хүмүүс болбол жоохон одоо псмест гэдэг шүү дээ өө гутранги маягаар гутран гутранги маягаар тийм хараад байгаа байхгүй юу яана аа энэ дэлхий ертөнц чинь сүйрлээ гээд. Гэтэл нөгөө талаас нь харах юм бол өнгөрсөн хугацаанд ч гэсэндээ аж үйлдвэрийн хувьсгалууд ийм нөхцөл байдлыг авчирч байсан.

Хүн төрөлхтөн бас тийм асуудалтай тийм судалж тавьж байсан. Жишээлбэл одоо мянган морин тэргээр зөөж байсан ачааг нэг галт тэрэг аваад явчихдаг болчихсон шүү дээ тэ? Тийм тийм яг тэрэнтэй адилхан үйл явц болно а Тэгэхдээ одоо бидэнд болбол юу чухал болж байна вэ гэвэл мэдлэг. Яагаад гэвэл мэдлэг бага шаарддаг ажил болгоныг машинаар орлуулж болж байна. Тийм.

Тэгэхээр бид нар бол хүн төрөлхтөн ялангуяа Монголчууд цөөхүүлээ бид нар тэ гуравхан сая хүнтэй бид нар болбол машинаар орлуулах боломжгүй ур чадваруудыг эзэмших хэрэгтэй байна 3 сая билүү А машинаа орлуулдаг нь тэгээд л машин машин ч тийм тийм. Яагаад гэвэл өнгөрсөн хугацаанд надад таар л даа өнгөрсөн хугацаанд Хятадын эдийн засаг яагаад ийм зам огцом өссөн бэ? Тийм яагаад гэвэл тэр маш олон хямдхан ажиллах хүчинтэй байсан тийм тийм учраас огцом өсөж байсан. Тэр бол Хятадын давуу тал байна шүү дээ тэ? Яагаад гэвэл тэр чинь хүмүүс ажиллаж байж босдог гэдэг байсан.

Ийшээ Хятадын сул тал болж байна одоо буцаад Хятадын сул тал болж байгаа яагаад гэвэл аймшигтай бол хүн биш оронд нь машин авчраад тавьчихаар тэрбум хүнийг яаж орлоготой байлгах вэ гэдэг чинь шал өөр асуулт болж байна шүү дээ тэ. Тэгэхээр Монгол Улсын ерөөсөө л хөгжлийн гарц болбол бид нар магадгүй нүүрс биш мэдээж тэ энэ болбол хэрэгтэй Монгол Улсад уул уурхайн салбарт хэрэгтэй гэхдээ энэ уул уурхайн салбараас олж ирсэн орлогыг боловсролд л хийе. Монгол хүн болгоныг машинаар орлуулах боломжгүй бусад хүмүүс чаддаг биш шүү бусад хүмүүсээс илүү биш машинаараа орлуулах боломжгүй ур чадвар эзэмшүүл тэгвэл тэр хүмүүс дэлхий дээр хаана ч үнэлэгддэг ур чадвартай хүмүүс болно. Тэр хүмүүс сэргээгдэх эрчим хүчийг эсэргүүцээд байдаг нөхдүүд нүүрсээ тэр зуух руу аваачиж хийх гэж л тийм ер нь саад болж байна шүү дээ. Ер нь одоо Монголд яах вэ?

Би Монгол Улсын эдийн засгийн ерөнхий өнөөдрийн байгаа нөхцөл байдлыг ярих юм бол манай улсын эдийн засаг болбол за бараг 1 30 орчим хувь нь ерөөсөө л газар ухаж байгаа баялаг. Тийм а тэгээд 1 30 орчим хувь нь дахиад нэг жоохон манай ХАА-н салбар тэгээд аж үйлдвэр гээд л ингээд нийлээд л нэг ийм байгаа юм. Тэгээд дээрээс нь дахиад манай үйлчилгээний салбар гээд л. Ингээд л манай эдийн засагч одоо байгаа нь энэ байгаа байхгүй юу. Гэтэл энэ салбаруудыг харах юм болбол манай а уул уурхайн салбар болбол Монгол улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого биш дэлгүүр биш биш байна.

Эмэгтэй биш а Гэхдээ урт хугацаанд хөгжих хөдөлгүүрийн үндсийг бий болгоход зайлшгүй шаардлагатай гэвэл шаардлагатай оноо ын салбарт тийм ядаж мөнгө нь тийм мөнгө нь хэрэгтэй тэр нь хамгийн гол асуудал нь энэ мөнгөн нь хэрэгтэй тэгээд мөнгийг авчхаад юу зарцуулах юм юу зарах вэ гэж байгаа юм энэ чинь бодлого тийм энэ бодлого тийм а цаашдаа болбол зүгээр. Харахад м Дэлхий дээр одоо хөгжиж хөгжилтэй орнуудтай эн тэнцүү өрсөлдөж байгаа жижигхэн улс орнууд зөндөө байна. Мхн жишээлэх юм бол Израил байна Сингапур уур байна, тийм Тайвань байна, Өмнөд Солонгос байна. Яг хүн амаар нь харах юм бол дэлхийн топуудад орохгүй шүү дээ тэ? Тийм газар нутгаараа ч гэсэндээ жижигхэн тэ Европын орнууд байна тэ?

Эд нарын хүчирхэг байгаагийн цаад талд ерөөсөө л мэдлэг л байгаа. Оюунлаг тийм юм байна. Мэдлэгийг яаж тэр үндэстэн өөртөө авч байна вэ тэ? Тийм хамгийн наад зах нь одоо бидний миний зүгээр эмзэглэж явдаг юм бол монгол хэл болбол үнэхээрийн одоо бүтцийнхээ хувьд баялаг байгаагийнхаа хувьд тэ илэрхийлж чаддаг тэ аливааг илэрхийлж чаддаг. Энэ одоо уян чанараараа үгийн сангаараа маш том хэлнүүдийн 1 90 нь дэлхийн язгуурын 7 хэлний нэг.

Монгол хэл бол тийм. Харамсалтай нь яг өнөөдөр монгол хэл дээр мэдлэг байна уу гэдэг асуулт болбол тийм аймаар том асуулт байна. Тийм тийм бүүр томоор барахгүй наадхаас чинь болж одоо бидний үеийнхэн болохоор ирээдүйнхээ залуучуудыг монгол хэлээ мэдэхгүй м гээд загнаад л мөн үү? Тийм. Тэгээд Адасга гэдэг үгийг наадхыг чинь адасга гэдэг чинь ингээд малын хатчихсан ширийг хэлдэг юм гээд л загнаад л тэнэг мангарт нь хүрээд сууж байгаа юм.

Гэтэл Адасга гэдэг хүн ца үг цаашаа юунд хэрэглэгддэг юм? Тийм яах вэ? Ерөөсөө а хүн дэлхийн хэл бол их сонин хэл. Би одоо энэ нөгөө бид нар учир давхар байна шүү дээ. Хар аа аанхан би ойлгож байна.

Надад хэлэх гэснийг чинь ойлгож байна. Би тэгвэл хос морьтой өөрийнхөө соёлын өв өөрийнхөө үнэт зүйлийг монгол хэл дээрээ хөгжүүлж бас нэг хэсэг бэхжүүлж аваад бэхжүүлэхийнхээ сэтгэлгээг бэхжүүлж аваад бэхжүүлж аваад а нөгөө талд нь тэр сурах ёстой тэр технологийн хэлийг нь гайхалтай сураад сураад Ингээд а бас нэг юм байгаа юм а монгол хэл болбол Монгол соёлын дархлаа тийм хамгаалалт нь бүүр тийм тийм. Хэрвээ энэ хэл байхгүй бол Монгол соёл соёлоос юу ч үлдэхгүй болчихно шүү дээ тэ? Тийм тийм. Тэгэхээр монгол эх хүний сэтгэлгээ, ахуй соёл, түүх уламжлал бүх юм энэ хэл дээр л байгаа.

Тэгэхээр монгол хэлийг болбол бид нар хөгжүүлэх тийм тийм авч явж байж өв уламжлалаа өвлүүлж үлдээж байж монгол үндэстнийг байх уу үгүй юу гэдгийг нь хэлээр нь шийднэ. Мэдээж тийм. А нөгөө талд нь болбол монгол хүнд нэг том бэрхшээл байгаа нь заавал гадаад хэл сурахгүй бол ямар ч шинжлэх ухааны мэдлэгийг авч чадахгүй болчихвол энэ бол эмгэнэл. Тийм тийм учраас нэг талаас бид нар эх хэлээ соёлоо хамгаалъя энэ хэлээ бэхжүүлж авч явах ёстой. За тийм нөгөө талд нь хүн төрөлхтний мэдлэгийг энэ хэл дээрээ авчрах ёстой одоо өнөөдөр Японд очих юм болбол хүн амынх нь ер орчим хувь нь болбол англи хэл мэдэхгүй, тэгэхдээ япон хэл дээр нь хамгийн орчин үеийн технологийн бүх мэдлэг байна.

Энэ чинь хөгжлийн Тх нөгөө тэр зангилаа нь байгаа байхгүй юу. Тийм оны тэ а дээр нь эрүүл мэнд а эрүүл мэнд тийм. Ингээд бид 2 1 залгаа 3 юм ярьчихлаа шүү дээ тийм байгаа биз. Тийм тийм соёл боловсрол, төв мхн тэгээд боловсрол, эрүүл мэнд, эрүүл мэнд товчхон ярилаа. Тэгээд өөрийн чинь фэйсбүүк дотор ороход бол тэрийг бол бүхэлд нь олж харна тийм ээ а Харна харна.

Би нэг сонирхоод байна л даа залуу ч байсан болоосой гэдэг шиг Оксфордынхоо сургуулийн тухай тийм дурсамжтай зураг мураг янз бүрийн яриа хөөрөө байна уу? За би хэдэн зураг үзүүлье тэ за тэгье за тэгээд энэ бодлогын сургуулийн за би төрийн бодлогоор сурсан л даа. Одоо Оксфордын их сургууль чи төрийн бодлогоор төрийн бодлогоор сурсан. Би магистр хийх магистраа хамгаалсан хамгаалсан тэ яг Англи хэлийг эх оронд нь Англи хэлийг тийм Монголд мэдээж үзсэн тэгээд Шотландад байсан би өмнө нь ө Бүр тийм за за за тэгээд Оксфордод орж ирлээ. За би энэ зургийг яагаад гаргасан бэ гэхээр энэ сургуулийн барилга их сонирхолтой.

Шилэн барилга шилэн барилга хамгийн Английн хамгийн хуучин хотуудын дунд хотын барилга хуучин барилгуудын дунд байгаа шилэн барилга ганц шилэн барилга нь гаднаас нь харахад тийм. А тэгээд энэ барилга болбол 2015 оны Английн шилдэг архитектурын шагнал авсан барилга байгаа юм. Би зүгээр тэгэхдээ тэр барилгын талаас нь яригдаагүй тийм байна. Энэ барилгын хашаа барьсан а нөгөө утгыг нь ярих м Энэ барилгыг гуравхан материалаар барьсан за төмөр бетон шил мод өөр ямар ч материал оруулаагүй бай бүтэн барилгыг барихдаа за яагаад энэ гуравхан материалыг ашигласан бэ гэвэл 1 дүгээрт нь болбол төмөр бетон бол бат бөх энэ болбол төрийн бодлого шийдвэр тэнд ажиллаж байгаа хүмүүс тийм бат бөх байхыг бэлгэдсэн 1 дүгээрт нь 2 дугаарт нь шилэн маань төрийн явж байгаа бүх үйл ажиллагаа шилэн байх Ёстой энэ бодлогын сургууль учраас шилэн байх ёстой тэ гадна талаасаа хүн харахад доторхыг нь хардаг байсан шинэ барилга юм байна. Шинэ барилга за за 3 дугаарт нь бол мод орж мод за тэр нь болбол царс царс ашигласан байдаг юм.

Модон барилга за энэ болбол бид нар нөгөө байгаль дэлхий, энэ ахуй амьдрал бүх юмтайгаа ойрхон байх ёстой тэгээд сургуулийн гадна тал ч дотор тал ч ерөөсөө нягт харагддаг ийм шилэн барилга байдаг тэгээд энэ ганцхан бараг ганц хамгийн гол нь юу юм байна шүү дээ. Би ингэж ойлгосон шүү дээ. Ийм олон хуучин одоо Оросын дотоодын сургуулиуд дунд нэг бодлогын сургууль нь шилэн барилга. Эргэн тойрон зөвхөн бодлогын засгийн бодлогын сургууль нь тийм тэгэхдээ утгатай хийсэн байна гэж байна тийм үү? За цааш нь тийм барилга юм байна.

Ямар гоё болбол тийм яах вэ? Ер нь яагаад бетон гэж? Хамгийн бат бөх бетон яашгүй, хөдөлшгүй Тийм а бид нар одоо төрийн бодлого бол тийм байх Ёстой төрийн бодлого бол би нэг юмыг бас одоо энд бас бид нар хэлэх ёстой м Ер нь төр иргэн 2 болбол их сонин харилцаатай шүү дээ. Холбоотой мхн төр болбол иргэнээс үүс одоо бид нарын амьдарч байгаа бид нар бид үүсгэж байгаа. Тийм бид өөрсдөө төрийг байгуулж байгаа тэгж тэгнэ.

Тэгэхдээ төрд бид нар эрх мэдлийг өгч байгуулдаг тэнд ажиллах хүмүүсийг нь бид нар өөрсдөө сонгодог тэ, тэгдэг. Тэгэхдээ тэнд очиж байгаа хүн хүний амьдрал руу шууд яваад ороод ирдэг юм шүү. Энэ бол эрх мэдэлтэй тийм, тийм шүү дээ, бид нар татвар тогтоож байна гэдэг чинь бид нарын амьдрал руу шууд орж ирж байгаа тийм үү? Тийм. Тэгэхээр хүний эрх, иргэний эрх, төрийн эрх мэдэл 2 гэдэг болбол дундаа ямар ч зааггүй оршдог мхн бид нар бол тэрийг хэзээ ч мартаж болохгүй.

Хэрвээ энэ зааг зааг хаана байх вэ гэдэг нь бид нарын сонголт. Хэрвээ бид нар төрийн эрх мэдлийг нэмээд л байвал хүний эрх агшаад л байна а Ерөнхий хэмжээ нь бол нэг л хэмжээ хэмжээтэй а зөвхөн дунд нь байгаа энэ үзүүлэлт дээшээ доошоо л агшин агшина. Тийм. Тэрнээс биш хорогдоно гэж байх байхгүй. Тэгэхээр хэдий чинээ төрд эрх мэдэл олгоно төдий чинээ иргэн хүний амьдрал эрхэм хүний эрх багасдаг.

Хэдий чинээ хүний эрх том байна уу төдий чинээ төрийн эрх мэдэл багасдаг улс төрийн философи яриад байна шүү дээ чи. Тийм улс төрийн философи гүн ухаан тийм үү? Наадхыг чинь хэн хэлсэн юм? Ер нь тэр тэр Оксфордын багш нараас тийм төстэй тэгж хэлсэн энэ болбол миний санаж байгаагаар болбол энэ хэний хэлсэн үг? Жон Старт Миллийн хэлсэн санаа м Жон Старт Миллийн онол Иберти гэж ном байгаа.

Эрх чөлөөний тухай тэн дээр төрийн аливаа үйлдэл нь асуухгүйгээр гаргаж байгаа тохиолдолд хүний амьдралыг устгадаг гэсэн утга санааг асуухгүйгээр гаргаж байгаа төр бол тийм. Одоо надаас асуусан асуулгүйгээр чи төр, би тэр, би хүн, би танаас асуухгүйгээр ямар нэгэн шийдвэрийг гаргаж л байгаа болбол таны амьдралыг сүйтгэж байгаа цаагуураа үгүй ээ гаргасаар л байгаа шүү дээ. Одоо миний дэргэд би нэг нөхөр явуулчихсан юм одоо мартчихаж хэнийг ч явуулсан юм билээ яах вэ а Бид нарын онолын хувьд болбол бид нарын өнөөдрийн байгуулсан төр болбол бид нар эрх хэмжээг нь зааж өгсөн тэр албан тушаал дээр ажиллаж байгаа хүмүүсийг энийг л хэрэгжүүлнэ шүү энэнээс илүү юм хийхгүй шүү гээд зааж өгөөд гаргачихсан байгаа. Тэгээд дараа нь энэ хэн хүнийг хэн хэрэгжүүлэх вэ гэдгийг нь сонгоод байгаа. Одоо бид нарын хийж байгаа сонголт чинь ерөөсөө л утга нь бол тийм шүү дээ тэ?

Тийм. А тэгэхдээ тэр сонгогдсон этгээд бид нарын зааж өгсөн эрх хэмжээнээс давсан аливаа үйлдэл хийж байх юм болбол бид нарын амьдралыг л устгаж байгаа. Тийм байна наадах чинь ёстой агуу философи байна. За цааш нь би энэ залуутай авхуулсан зургийг сонин болгож ир гэсэн юм. Ер нь дэлхий дээр энэ улс үндэстнүүд бол энэ бодлого төрийн бодлого төрийн захиргааны хоёрынхоо хүмүүсийг бэлтгэж байна.

Чи бол бодлогоор би бол бодлогоор магистраа л сайн. Нөгөөдөх нь одоо ма миний сурсныг паблик полиси гэдэг байхгүй юу. Төрийн бодлого а паблик администрэйшн гэж байгаа тэр нь төрийн захиргаа гэж орчуулагдаж байгаа монголоор А хүмүүсээ бол бэлтгэж байна бэлтгэхдээ Мхн олон жилээр бэлтгэж байна. Одоо энэ залуу болбол Японд а япон залуу а Японы Гадаад хэргийн яаманд ажилладаг ийм залуу байгаа. Одоо дахиад үргэлжлүүлээд Кэмбридийн их сургуульд сурч байна.

Япон, Өмнөд Солонгос, Израил, Сингапур, Герман, Мхн энэ орнууд болбол энэ төрийн бодлого төрийн яагаад гэвэл энэ салбар чинь бизнесийн салбар болохоор биш учраас одоо сургалтын тэтгэлэг олгох боломж их хомс байдаг. Тэ мхн ард талд нь том сургалтын тэтгэлгээ байгуулчхаад бий болгочхож байгаад хүмүүсээ бэлтгэж байна. Үнэхээр олон жилээр сонголтоор тийм олон жилээр а тасралтгүй бэлтгэж авч байна. Тийм учраас одоо бид нар буцаад харах юм бол саяын нэрлэсэн улс орнуудын төрүүд дэлхийн хамгийн хүчирхэг дүрүүд м харж байгаа бодлого нь үнэхээр хэрэгжиж чадаж амьдрал дээр хэрэгжиж байна үр дүнгээ өгч байна. Олон жилийн хугацаанд бодлогын залгамж чанар алдагдахгүй байна тэ?

Энийг 2 үндсэн мэдлэг туршилт гэсэн тийм хүмүүс байгаа байхгүй юу. Ард талд нь тийм байна тийм байна тэгээд одоо бид нар өөрсдийгөө эргээд харах хэрэгтэй л дээ. Монголын төрийн бодлогыг 4 жил нэг сонгуулийн настай байна гээд байна шүү дээ тэ? Тийм. Гэвч энэ маань ар талд нь тогтвортой хүн нь байхгүй байгаад бас нэг том асуудал байгаад байгаа шүү.

Томоор барахгүй биднүүсийг ерөөсөө ингээд манай гэргий хэлдэг юм 4 жил болоод л бид 2 1 донсолдог юм гэж. Мхн яг л энэ цикл дээр донсолдог байхгүй юу. Миний амьдрал зүгээр тайван байсан амьдрал одоо энэ залуу хэд залуу энэ залуу одоо 34 настай залуу байна. Одоо энэ залуу болбол төрийн бэлтгэгдэж байгаа боловсон хүчнийг бэлтгэгдэж байгаа боловсон хүчин энэ хүн болбол Японы Гадаад хэргийн яам Японы олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллагад нийтдээ 6 жил ажилласан байна лээ. А 6 жил 6 жил а Тэгэхдээ дахиад сурч байгаа гадаадад ЗГ-ын тэтгэлгээр сурч байгаа хугацаа нь дахиад 6 жил байгаа байхгүй юу.

Ингээд 12 жилийг ингээд зарцуулж байна шүү дээ тэ? Тийм ажиллуулаад сургаад буцааж ажиллуулаад дахиад сургаад явж байгаа. Чи Монголоос анхных нь шүүх юу үгүй юү? Яг төрийн бодлогоор төрийн бодлогоор 3. 4 дэх нь 4 дэх нь урьд нь хэн хэн төгссөн юм?

А Урд талд нь Би одоо бүгдийг нь санахгүй байна аа 2015 он Сүүлийнх нь биш ээ бид юу юм байна? 2015 онд 2 хүн 2018 онд 3 хүн төгссөн Аан за ингээд нийтдээ 5 хүн байгаа юм яг төрийн бодлогоор. За А өөрөө бол ер нь өөрт чинь ажил олдохгүй байгаа өө би м амьдрах хэмжээний мөнгөө болбол судалгааны ажлаа хийгээд амьдардаг байгаа шүү дээ. Тэрийг тэр хэд өөрөө бол өөрийгөө боловсруулчихсан за мхн гэрээ тохижуулчихсан м Тийм одоо хүүхэдтэй тийм л хүүхэдтэй тийм гэр бүлтэй гэр бүлтэй тийм тогтчихсон энэ бол асуудал байхгүй чи хэзээ ч авлигал авахгүй чи хэзээ ч өөдгүйтэхгүй тийм уагийн зон хэзээ ч гаргахгүй эх орныхоо өмнө тийм ээ тийм одоо чамайг ашиглах цаг нь болчихсон тэр хаалга тогшоод байгаа гэдэг чинь энэ. Тэрнээс хүн эрийн хаалга тогшсон юм биш шинэ үеийнхний чимээ сонсогдоод байна тэгээд би энэ нэвтрүүлгийг хийгээд байгаа шүү дээ тийм тийм айл одоо би бол их гоё танина.

Хачин сайхан төр олон залуучууд энэ нэвтрүүлэгт ороод бас өөрсдийнхөө үзэл бодлыг илэрхийлээд хүмүүст бас юу бодож байгаагаа хүргэдэг боломж олдож байгаа юу? Сурснаа нэг удаа хэлээд би ийм юм сурчихсан, ийм мэдлэгтэй, ийм бодолтой хүн тийм тийм юм тэр болгон бололцоо олддоггүй шүү дээ. Тэднүүс чинь өнөө морин дэл дээр давхиж явдаг юм чинь сууж ярьдаг хүмүүс биш шүү дээ энэ чинь. Нүүдэлчин хүмүүс за цааш нь энэ манай сургуулийн эрдэмтэн Жонатан Волл гэдэг хүнтэй хандах болсон зураг байна. Ажлынх нь өрөөнд за тэгээд л авах болсон гээд энэ болбол а орчин үеийн улс төрийн философийн алдартай эрдэмтдийн нэг М.А.Биоксфордын их сургуульд болбол улс төр, эдийн засаг а эрх зүйн сэтгэлгээ мэдээж үзсэн.

Энэ хүн болбол одоо би энд юуг нь номыг нь аваад ирсэн монгол хэл дээр орчуулсан нь энэ улс төрийн философи гэдгийг Нэпко орчуулж гаргасан. Одоо бэлэглэх гэж байна уу? Энэ гарын үсэгтэй ном байгаа юм аа энэ надад бэлэглсэн нь энэ. Өөрийнх нь хожим нь л хэл дээр энэ энэ энэ тийм тийм Таныг танд бэллэчихье бид наадах чинь тэгэх үү? Одоо англи монгол хэл дээр хоёулаа байгаа юм чинь Тийм 0 Тэгье тэг Би явчих Тийм байна шүү дээ чи минь надад байна аа яг энд бич за тийм улс төрийг ойлгодоггүй хүн болбол улс төрийг ойлгохгүй байгаа хэрэг биш ерөөсөө ажил хэрэг гэж юуг вэ гэдэг талаар төсөөлөлгүй хүнийг хэлж байгаа юм.

Үгүй ээ тэгвэл ерөөсөө л улс төрөө ойлгохгүй л бол тэгээд л тийм. Тэгвэл нийгмийн амьдралыг ойлгохгүй бол би юу ч ойлгохгүй бас тэр битгий хэл хайр сэтгэлийг ч ойлгохгүй байна. Тийм за тийм үү? Тийм тийм байгаа биз дээ? Хайр аа ч ойлгдоггүй тийм энийг хайрлаад гайхамшигтай Перси тийм за а хүн төрөлхтөн том том үеийг ингээд өнгөрөөнгүүтээ нэг гутарч байна шүү дээ.

Тэгснээ тэр гутралаасаа гарахын тулд асар их юм олж байна аа тэгж байгаа юм. Яг үнэн тийм байгаа биз? Маш их мэдлэгийг нэг дор цуглуулаад, цуглуулж аваад, хүргээд, тэгээд дараа нь нэг ийм өөрсдийнхөө гарцыг олоод тийм тэгээд цэцэглэж байна шүү дээ. Тийм одоо бол яг л яг тийм үе одоо бидэнд байна. Эхний нөгөө тарьсан үр жимснүүд маань чамаас эхлээд ингээд хүрээд ирчихсэн.

Би чинь одоо 30 жил хүлээлээ. Бекет гэж нэг нөхөр бий. Мхн Шотландын галзуу ирланд гэдэг нэртэй жүжгийн зохиолч Симебекет Мхн тэр нөхөр Годог хүлээх үү гэж нэг жүжиг бичсэн 1960-аад оны үед тэгээд тэр жүжгийг нь биднүүс энэ театртаа тавьсан юм. Мхн тэрэн дээр ингээд нэг юм хүлээгээд байгаа юм. Бурхныг хүлээгээд байгаа юм уу нэг дарангуйлагч юм уу нэг амьтан ирэх гээд байгаа юм уу эс үгүй бол нэг сайн хүн ирэх гээд байна уу эс үгүй бол бурхан ирэх гээд байгаа юм уу хүлээгээд л байгаа юм 3 цаг гаруй тоглодог жүжиг мхн тэнд үзсэн бүх үзэгчийг хүлээгээд л байгаа юм.

Одоо бид яг хүлээгээд л байж байна. Та нар л ирэх ёстой ах нар л эрхэлсэн. Уг нь хүнийг нь санахгүй байна. Тэгэхдээ сайн цаг гэж бид нар одоо өөрсдийнхөө бүх амьдралыг сайхан болоод байгаа тэр үеийг л сайн цаг гээд байгаа шүү дээ тэ мхн гэхдээ сайн цаг бол өөрөө ирдэггүй сайн цагийг болбол хүмүүс авчирдаг мхн бас хүмүүс өөрсдөө бүтээдэг сонин. Тэгээд дараа нь улс орнууд хөгжил дэвшил нь уруудаж доройтохоороо тэр сайн цагаа буцаж санагалздаг ээ тэгэхэд сайхан байж дээ гэж ярьдаг тэ.

Тэгэхээр одоо Монголын одоо нийгмийн үеийн өнөөдрийн байдал бол яг үнэндээ өнөөдрийн байдал болбол засаглалын хувьд ч тэр хөгжил дэвшлийн хувьд ч тэр бид нар бол 1990 оноос хойшоогоо байсан хамгийн хүнд үе дээрээ ирчхээд байгаа яг өнөөдөр болбол Мм. Энийг болбол бид нар дахиад өөрчлөх шинэчлэх зайлшгүй шаардлагатай. А гэхдээ миний итгэл үнэмшил дотоод итгэл үнэмшил болбол энийг болбол энэ 1 дүгээрт нь энэ Монголын нийгмийн хөрсөн дээр ургаж бойжсон ийм хүмүүс л бий болгоно. Яагаад гэвэл энэ соёлыг ахуйг, энэ уламжлалыг, зан заншлыг нь, хүн ардын нь энэ газар шороог нь мэддэг хүмүүс бол энийгээ өөрчилнө. Тэрнээс биш гаднаас нэг хүн урьж авчраад үйлчлэх бол боломжгүй.

А Гэхдээ хүн төрөлхтний мэдлэгийн охийг авч явж чадаж байгаа хүн л бас өөрчилнө. А Тэгэхгүй бол одоо харанхуй таамгаар хийсэн болгон болбол буцаад сөрөг үр дагаврыг нь бид нар хүртээд байна шүү дээ тэ тх Би одоо жишээлбэл авлигал гээд л хүмүүс ярьдаг юм. Авлигал гэдэг болбол яг үнэндээ бол Авлигал гэдэг үг байна шүү дээ. Мхн авч өгөх нь тухай үг биш шүү дээ. Авлигал гэдэг бол ялзрал гэсэн үг англи хэл дээрээ а Яг а өөрийнхөө үгийн утга нь ялзрал гэсэн үг байхгүй юу.

Одоо оросоор кор а тийм англиар крапшн гээд тийм крафн тийм энэ үг чинь ялзрал гэсэн үг байхгүй юу. Тэгэхээр бид нар одоо би дахиад нөгөө түрүүнийхээ хэлний юман дээр ч гэсэндээ бас бодоод байдаг байхгүй юу. Энэ үгийг яагаад бид нар ялзрал гэсэн утгаар нь ойлгохгүй байна өнөөдрийг хүртэл тэ би танд зүгээр нэг жижигхэн жишээ ярья л даа манай ээж цаг усаар хорвоог орхисон юм. М а гэмтлийн улмаас тэгээд энэ Түлэнхийн төв дээр эмнэлэгт хэвтэж байсан байхгүй юу. Яг одоо амьдралынх нь сүүлийн хоногуудад би тэгээд тэнд сахиад байж байхад тэр эмнэлэг ингээд мөөгөнцөрт идэгдчихсэн тааз нь хуулраад уначихсан цонх нь хагархай эмнэлэг 2007 онд одоо ингээд нураагаад шинэ эмнэлэг барих гэж байгаа юм л гэж байсан 2007 онд нураасан манай ээжийг өөд болсны дараа өнөөдөр 2020 он 13 жил өнгөрсөн.

Энэ чинь хүний амьдралын нэг. Бүтэн үе өнгөрчихлөө тэ тэгээд бүтэн үе л өнгөрчихлөө тэгээд шөнө нэг тоол л дуусаж байгаа шүү дээ тийм. За тэгэхэд энэ байшин одоо хүртэл ашиглалтад ороогүй яагаад гээч? Энэ байшин ашиглалтад ороогүй байгаа ганцхан шалтгаан байгаа. Кувейтийн сангаас 12 сая доллароор эмнэлэг бариад өгье гээд хэлчихсэн байхгүй юу.

Мм тэгээд л энэ мөнгөний сургаар энэ бол авлигал тэр чигээрээ авлигад идэгдсэн Монголын нийгмийн ялзралын нэг жижигхэн өнгөцхөн харагдаж байгаа миний амьдрал дээрээ мэдэрсэн хэсэг нь л байгаа байхгүй юу. Халаагүй баавгайн арьсыг хувааж идэх гээд дарга цэрэг нар нь солигдоод ингээд одоо өнөөдрийг хүртэл ашиглалтад ороогүй. Та бодоод үз дээ тийм 36 тэрбум төгрөгийн эмнэлэг тэр сангаас нь мөнгийг нь өгчихье гэчихсэн эмнэлэг өнөөдөр 13 жилийн дараа харахад тэр та одоо бид нар гэмтлийн эмнэлгийн дүр зургийг хардаг юм шүү дээ. Коридорт нь гээд л хүмүүс их гэж байна тэ тх. Тэгэхэд тэр бүх ачаалал чинь Гэмтлийн эмнэлэг дээр оччихсон л байж байгаа байхгүй юу.

Тэгэхээр ганц эрүүл мэндийн салбар биш манайд бүгд энд боловсрол тэгээд энэ ХАА уул уурхай газар тариалан бүх салбарт энэ болбол авлигал бол одоо авлигалд идэгдсэн биш ялзарчихсан ялзраад бүүр ингээд хамгийн доод талынхаа хэсэг дээр ирчихсэн байгаа байхгүй юу. Тэгээд ийм улс үндэстнүүд ийм одоо улс үндэстэн болбол дэлхийн хүн төрөлхтний түүхэнд ганц Монгол байгаагүй л дээ. Ийм улс үндэстэн болбол зөндөө байсан. Зарим нь болбол бүрэн эрхт байдлаа алдсан, тусгаар тогтнолоо алдсан, сүүлд нь улс нь задарч унасан түүхийн эмгэнэлт түүхүүд байхгүй юу тэ? Иргэний дайны хөлд нэрвэгдсэн ийм зам руу бид нар яваад байгаа юм.

Яг өнөөдөр одоо энэ яваад тэр хамгийн хэцүү үе дээр ирчхээд байгаад байгаа байхгүй юу. Тэгэхээр бид нар энэ авлигал гэдгийн цаад тэр жинхэнэ ялзрал гэдэг утгыг нь бид нар нэг ойлгох хэрэгтэй байгаад байгаа юм. Яг одоо өнөөдөр хүнд монголчууд бүгдээрээ нэг ойлгоод юу болж байна, юу болохгүй байна, болохгүй байгаагийн шалтгаан нь юу вэ гэдгийг бид нар нэг арай нэг аажуу уужуу тунгаагаад дараа нь улс төржсөн талцсан хэрүүл уруул руугаа ормоор байгаа байхгүй юу А.Т Хэрвээ тэгэхгүй болбол Монгол улс бол өнөөдөр хамгийн хүнд үе дээр байж байгаа ийм улс орныг засаглалын хэлбэрийг юу гэдэг гээч. Клиптокраси гэдэг клипто гэдэг нь хулгай луйвар гэсэн үг. Краси гэдэг нь засаглах гэсэн үг тэ?

Хулгайч нар луйварчид хулгайлж луйвар хийхийн тулд засгийн эрхийг авдаг, тэгээд ялзруулж ялзруулдаг, тэгээд засгийн эрхийг дахиад хулгай хийхэд луйвар хийхдээ ашигладаг. Тэгээд энэ цикл чинь болбол улс үндэстнийг сүйтгэчихдэг юм л даа. Одоо ялзруулаад дуусгачихдаг юм л даа доороос нь тх Би чамайг уриад энэ нэвтрүүлэгт урихдаа нэг юу а Нэг Тэр одоо мундаг сургуулийн чинь дипломыг харъя аа. Тэр 900 жилийн түүхтэй тийм ээ тэрийг нь одоо нэг би нэг барьж үзье гэж нэг гуй даа. Тэгсэн чинь чи утсаар ярьж байгаад хэлсэн шүү дээ.

Үгүй ээ нэг их хараад байх чинь нэг их юм биш ээ гэсэн эгэл даруу бөгөөд агуу л юм байх Ёстой наадах чинь тийм энэ манай сургуулийн диплом ер нь уламжлалаа дагаад ингээд нэг цаас л тийм байдаг. За энэ дээр ямар ямар юмыг бичсэн байна вэ? За энэ Мөнхжаргал Мөнхжаргалын Чимэддоржийг Оксфордын их сургууль англи хэл Англи а ди Ституц Сертифайд Чимэддорж, Мөнхжаргал Юнив Сити коллежоос Сатис Пайет, Эксомерс Форде Игрио, Мастеро Паплик, Полис Полиси Аа тэгээд энэ доор нь бас их мундаг тодруулдаг юм байна. Тийм ээ, мастер оп, паб, паблик полиси гэдэг нь тийм ээ энэ хүнд гарын үсэг энэ бүүр товгор тамга энэ тэр байна уу? Нөгөө нэг юу гэдэг билээ?

Бүртгэлийн нэг юм юу байдаг юм шүү дээ гайхалтай мэдээлэл. За хө кофе ууна аа за тэгэх үү? Тэгье тэгье кофе чинь бас их бид нарын нийгэмд сүүлийн үед их түгээд байгаа түүгээд байгаа соёл том соёл тийм а Гэхдээ цайны соёл бол Монголчууд мундаг шүү дээ. Хүмүүс эрдмийн хувцсаа өмсөөд ажилдаа эсвэл одоо оройн хоолондоо хүлээн авалтдаа арга хэмжээндээ эрдмийн хувцсаа байнга өмсөж явдаг тэгээд эрдмийн хувцаснууд нь ялгаатай. Зарим нь одоо магистрын хувцас байна зарим нь докторын хувцастай зарим нь одоо бакалаврт сурч байгаа оюутнуудын хувцас чинь хувцсаараа ялгарна шүү дээ бие биедээ тэгээд тэнд гудамжинд соёл болчихсон.

Гудамжинд ингээд явж байхад академик хувцас нь одоо надаас дээр эрдмийн зэрэгт хувцастай хүн явж байвал зогсоод урдуураа зам гаргадаг. Би бүүр дараад л зогсож байсан ч гэсэндээ одоо докторын хувцастай хүн хүрээд ирэхэд дараалалтай урдуураа оруулчихдаг тийм соёлтой тэгэхдээ 1 юм байгаа юм. Эрдэнийн ажил хийж байхдаа, эсээ бичиж байхдаа, тесээс бичиж байхдаа, судалгааны ажил хийж байхдаа болбол тэр академ хувцсыг нь эрдмийн хувцсыг нь тайлж хая гэдэг тийм үг хэлц байдаг байхгүй юу. Тэк Кусс гэдэг байхгүй юу? Одоо авна гэдэг нь тэр нэг ак тамхи утасны нь нэр л дээ.

М Яагаад тэгдэг вэ гэхлээр Чи нэгэнт үнэнийг хайж явж байгаа болбол чамаас илүү Үнэн гэж байх Ёсгүй гэж эхлээд үз. Сэтгэл зүйн хувьд тэ мхн? Яагаад гэвэл чи нэгэнт үнэнийг хайж явж байгаа бол одоо би жишээлэх юм бол магистрт сурч байхдаа хүний докторын ажлыг уншихдаа за энэ чинь дээд эрдмийг нь эрдмийн зэргээрээ дээр байгаа юм чинь үнэнийг л бичсэн байж таараа л гэж бүү бод. Тийм тэгж бич бодох юм бол миний эрдмийн ажил хийж байгаа биш болж хувирч байгаа юм. Тийм биш.

Тэгэхлээр эрдэнийн хувцсыг нь тайлж байгаад тайлж авч байгаад тэгээд дотроо дотоод ертөнцөд тайл авч байгаад энэ хүн ингээд хэлчхэж энэ бол худлаа ч байж магадгүй гэж шалгах үйл явцыг л ерөөсөө Ак академик ажил гээд байгаа юм. Тийм эрхмийн ажил 800-ны өмнө 900-ны өмнө бичигдсэн. Ер нь үнэний хай эрэлд явж байна шүү дээ? Тийм. Танай сургуулийн одоо гол одоо юу гэх философи философи нь ерөөсөө үнэнийг эрж хайх чи үнэнийг олж авах ёстой тэгээд сургууль дээр бас нэг сонин юм байгаа юм манай сургуулийн багш нар юу гэж хэлдэг байсан бэ гэхээр бид нарт та нарыг хамгийн харанхуй хамгийн гүн хаана байгаагаа мэдэхгүй тэр ертөнц рүү чинь чирч аваачна аа.

Тэгээд та нар тэндээс өөрсдийн үнэнийг хайна үнэнийг олж чадаж байж тэр мандал дээр гарч ирнэ тэр хүртэл чинь бид нар тус болно уу гэхээс биш үнэний эрэлд та явж байгаа сургуулийн үндсэн философи нь байсан юм. Нэг нөхөр хэлсэн юм бас энэ нэвтрүүлэгт орж байсан нөхөр би тэр сургуулийг төгсөхдөө хэн ч биш гэдгээ мэдсэн гэж үгүй ээ үгүй энэ чинь одоо уул нь нэг их мэдлэг цуглуулаад нэг дээшээ гарах гээд явсан байгаа шүү дээ. Тэгсэн чинь дараа нь би хэн ч биш гэдгээ тэгэхэд л мэдсэн юм. Тэгээд ялангуяа энэ боловсролын систем үнэний эрэлд явж байгаа энэ ажлууд хэдий чинээ гүнзгий орно уу төдий чинээ танин мэдээгүй юм хэр их байгаагаа ойлгож авдаг тийм л ертөнц. Тэгэхээр тэр нөгөө харанхуй ертөнц маань хэр их том ямар баримжаагүй вэ гэдгийгээ нэг ойлгож аваад гарч ирж байгаа юм даа.

Тэгээд энэ ер нь бол боловсрол эзэмшинэ гэдэг бол тэгээд бүх насны ажил гэж боддог юм шүү дээ тэ? Тийм байна. За таны энэ ханын зургууд их гоё зургууд байна. Монгол Улсын тусгаар тогтнол, эрх чөлөө, үндэсний эрх чөлөөний төлөө тэмцэж явсан хүмүүсийн зургууд байна л даа юу бодогдож байна бид нар а бид нарт улс би бол одоо жишээлэх юм бол улс төрийн ажил хийдэг хүн шүү дээ тэ мхн улс төржиж болдог сэдэв гэж байна. Бас болдоггүй сэдэв ч гэж байгаа.

Мхн тийм жишээлэх юм болбол одоо Монголд эмзэглэмээр юм болбол бид нар үндэснийхээ язгуур нэгдмэл байдлын эсрэг улс төр хийгээд удаж байна. Мхн жишээлэх юм бол улс төрийн намууд эрх чөлөө гэдэг үгийг өмчилж байна. Ардчилал гэдэг үгийг өмчилж байна. Тусгаар тогтнол гэдэг үгийг үйлчилж байгаа юм. Шударга ёс гэдэг ийм үгийг өмчилж байна тэ тэгээд хоорондоо шударга ёс гэсэн нам нь шударга ёсны төлөө явж байгаа юм шиг бусад нь хамаагүй юм шиг эсвэл бусад намууд нь шударга ёс хүсэхгүй байгаа юм шиг.

Тийм тусгаар тогтнолын төлөө гэж байгаа нам нь зөвхөн тусгаар тогтнолын төлөө яваад бусад нь хамаагүй гэж байгаа юм шиг. Одоо энэ бид нарын нийгэмд байгаа нэгдмэл үнэт зүйлс бид нарын үндэсний тэ энийг хувааж аваад бие биеийнх нь эсрэг цүүл тавина гэдэг болбол нэг үндэстэн улсын хувьд бол яаж ч бо байж болохгүй үзэгдэл байгаа байхгүй юу. Жишээлэх юм бол би товч тодорхой хэлэхэд бол эрх чөлөө гэдэг юм байхгүй бол хүний эрх гэдэг юм байхгүй бол ардчилсан тогтолцоо байхгүй байхгүй ардчилсан тогтолцоо байхгүй бол Монгол Улсын түүхэнд ч гэсэндээ тийм. Монгол хүн эрх чөлөөтэй байж чадаагүй бүх хугацаандаа Монгол Улсын тусгаар тогтнол эмзэг байсан. Тусгаар тогтнол гэдгийн ар тал 2 том ойлголт байгаа.

Нэг нь болбол бид нарын ярьдаг хил хязгаарын бүрэн бүтэн байдал дархан хилтэй халдашгүй байх тэ? Хэл нь хил минь а нөгөөдөх нь болбол бүрэн эрхт байдал гэдэг ойлголт байгаа. Төрийн бүрэн эрх гэдэг бол одоо шүү дээ. Энэ бүрэн эрх гэдэг ойлголт болбол их сонин. Нэг талаас энэ төрийн бүрээр эрх хэзээ гажуудал доройтдог вэ гэвэл нэг бол гаднын хүчнээс хүчний нөлөөнд орсноос мхн аль нэг өөр улсын ЗГ юм уу гадаадын зэвсэгт хүчний ч юм уу нөлөөнд орсноор м бүрэн эрх алдагддаг нөгөө нэг юм нь болбол авлигалд идэгдсэнээр дотоодын улс төр бизнесийн бүлэглэлүүдэд идэгдсэнээр төр бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж чадахаа больчихдог байхгүй юу.

Тийм. Одоо жишээлбэл Монгол Улсын Төрийн ордонд гарч байх ёстой шийдвэр аль нэг бизнесийн байгууллагын оффист юм уу аль нэг хэсэг хүмүүсийн одоо уулздаг газар уушийн газар юм уу гарч байвал бүрэн эрхт байдал алдагдаж байгаа. Яагаад гэвэл Монгол Улсын төр гэдэг чинь энэ ард түмнийг төлөөлдөг хүмүүс өөрсдөө бусдаас хараат бусаар энэ ард түмнийхээ төлөө шийдвэр гаргаж байгааг нөхцөлд л бүрэн эрх оршдог. Бусдаас хараат бус бусаар шийдвэрээ гаргаж байгаа хүмүүс хууль ёсны хувьд энэ хүмүүсийг ард түмэн Монголын ард түмнийг төлөөлөх эрхтэй. Хүмүүс бусдаас хараат бусаар шийдвэр гаргахыг л бүрэн эрхт байдал гээд байгаа шүү дээ нөгөө талаас тийм тэ?

Тийм. Гэтэл болбол бизнесийн нэг хэсэг бүлэг хүмүүс, бизнес, улс төрд дамнасан нэг хэсэг бүлэг хүмүүс төрийн эрх мэдлийг хэрэгжүүлж байгаа тэр шийдвэрийг гаргаж байгаа болбол бүрэн эрхт байдал болбол эмзэг алга болж байна гэж үзнэ. Харамсалтай нь Монгол Улсад бол өнөөдөр болбол Монгол Улсын бүрэн эрхт байдал болбол тодорхой хэмжээгээр хэврэгшчихсэн зарим тохиолдолд төрийн шийдвэр төрийн ордонд биш хууль ёсны ёсоор тэр шийдвэр гаргах эрхтэй хүмүүсээс өөр хүмүүс гаргаад байгаа юм уу даа гэсэн тийм эмзэглэл байдаг юм. Миний хувьд бол х за 3 дугаарт нь шударга ёс гэдэг ойлголт байгаа тэ м шударга ёсыг бид нар ингээд хай харьцангуй хэмжих боломжгүй янз бүрээр л хэлээд л байна л даа. Гэхдээ нэг тодорхой юм бол шударга ёсны ганцхан зарчим байгаа алтан зарчим энэ болбол алагчлахгүй байх тэгээд гуравхан газар шударга ёс тогтдог их энгийн шүү дээ.

Хамгийн эхэнд нь хууль тогтоох байгууллагын танхимд шударга ёс тогтдог алагчлаагүй хууль батлагдах ёстой юм. М 2 дугаарт нь ЗГ-ын үйл ажиллагаан дээр М ЗГ-ын үйл ажиллагаа алагчлахгүй байх ёстой Мхн яг адилхан 2 гэмт хэрэг хийсэн сүүний нэгийг нь 10 жил өгөөд нэгийг нь тэнсэн харгалзаж болохгүй ээ алагчлахгүй байх ёстой 3 дугаарт нь шударга ёс бол шүүхийн танхимд тогтдог шүүх шийдвэрээ гаргахдаа алагчлахгүй байх ёстой. Тэгээд энэ 3 газар л шударга ёс байж байвал нийгэмд шударга ёс оршдог. Шударга ёс гэдгийн цаад талд нь дахиад л нөгөө нэг асуулт үнэн тийм үнэн оршиж байж шударга ёс оршдог. Тэгэхлээр бид нар одоо өнөөдөр болж байгаа бүх үйл явдлын ард яг хэвлэл мэдээлэл дээрээ явж байгаа олон нийтийн сүлжээгээр явж байгаа янз бүрийн хар бараан мэдээллүүдээс үнэнийг олж аваад, тэрэн дээрээ суурилаад, алагчлахгүй шийдвэр гаргаж байгаа гуравхан газар байхад л Монгол Улсад шударга ёс оршино.

Тэгээд сүүлд нь хэлэхэд бол эрх чөлөө, тусгаар тогтнол, шударга ёс гэдэг 3 юм чинь монголчуудыг хэзээ ч хооронд нь салгаж хооронд нь эсрэгцэж авч тавьж болохгүй болдоггүй эд зүйл үргэлж зэрэгцэн орших яг бие нь бие биеийгээ нөхцөлдүүлж байдаг бэхжүүлж байдаг нэгдмэл үнэт зүйлс одоо бич би танд нэг энэ 100 гэдэг тэмдгийг зүүж өгье. За тэгэхдээ хар өнгөтэй фонтой цагаан энэ бас үнэний эрэлт м Хар цагааны хооронд тийм харыг хар гэх юм бол өөрөө бас батална шүү дээ наадах чинь хар биш байна аа тийм өөрийн таны харуул тэр л хар тийм миний хар бол миний л хар тийм үү? Тийм. Тэгэхээр биднүүс ер нь академик энэ сэтгэлгээнээсээ холдоод байна уу даа? Тийм ер нь бол бид нар байна шүү дээ нийгмээрээ үнэнээс жоохон алсраад байгаа юм шиг сэтгэгдэл төрж байна.

Яагаад гэвэл И бид нарын нийгэмд худлаа хэтэрхий худал зүйл ноёрхоод байна. Тэгэхээр бид дасаад дасаад байна. Тэр нь бид нарын амьдралын хэв маяг болоод байна. Эцсийн эцэст бид нарын үнэнд дургүй болж байгаа бид нарын сэтгэлгээний ар талд 1 дүгээрт энэ ялзрал явагдаж байна 2 дугаарт нь бидний нөгөө үнэт зүйлс чинь сарниж байна. Тэгэхээр бид нар эхлээд үнэн рүүгээ хэдий чинээ тэмүүлнэ үү хэдий чинээ үнэнийг бэхжүүлнэ үү төдий чинээ бид нарын үнэт зүйлс бат бэхжиж байгаа юм.

Хар Ялгарал гэдэг үгийг чинь Авлигал гэж үгээр орлуулах ёстой болчихлоо орчуулгыг Тийм би бол тэгдэг, тийм үү? Тийм тийм а Яг оригинал яг англи хэл дээрээ бол ялзарна л гэсэн үг биш л гэсэн үг. За тэгэхээр энэний төлөө нөгөө нэг юуны учир цэрэг эрс гэдэг нэг дуу байдаг шүү дээ? Тийм ээ? Тэгээд тэрэн шиг энэ хэлсэн үгний чинь төлөө энийг зүүж өгнө.

Чи бол энэ 100-гийн тэмдгийг зүүх бүрэн эрхтэй хүн. Баярлалаа богинохон байна чи бид 2-ын ярилцсан цаг дэндүү богинохон байна зөндөө их юм яримаар байна хоёулаа дараа сууж ярилцана. За хоёулаа ярилцах юм их бий чи юу хүсэж мөрөөдөж байна чи юу хүсэж байна? Одоо яг энэ миний хүсэл болбол хөгжил дэвшил Монгол Улсын бүрэн эрхт байдлыг бэхжүүлэх энэ болбол миний мөрөөдөл төр хүний амьдралд оролцохдоо өөрийн хязгаартай мхн тэр хязгаараас давах юм болбол урт хугацаанд хөгжил дэвшил ирэхгүй. Нэг хэсэг хугацаанд бид нар илүү гэдэс цатгалан байж магадгүй.

Нэг хэсэг хугацаанд бид нар амар амгалан байж амгалан байж магадгүй л дээ. Тэгэхдээ хязгаараас давсан юм. Буцаад ирэхдээ хүн төрөлхтний түүх том төлбөр авчирдаг цус нулимс болж ирнэ. Тх тэгэхээр бид нар энэ хязгаарыг энэ төр Монгол Улсын төр гэж байгаа юм бол энэ хязгаар нь хаана байх ёстой вэ гэдэг дээр би оюун бодлоо одоо төвлөрүүлж ирсэн гэх юм уу энэ талаар бодож ирсэн хүний хувьд болбол Монголын төр хүний амьдралд оролцохдоо яаж оролцох ёстой вэ гэдгийг зааг ялгааг нь зөв тогтоож өгөх ёстой нөгөө талаас нь дахиад хэлье. Төр зөв байх ёстой иргэн бай нэг талаасаа хүн иргэн хүн гэдэг болбол хувь заяагаа сонгох хэрэгтэй.

Тэ мхн хичээл зүтгэлтэй хичээл зүтгэл гаргадаг өөрийнхөө амьдралыг өөрийнхөө гараар бүтээдэг тийм үү. Энэ бол хөгжил дэвшлийн үндсэн суурь язгуур нь. Тэрнээс биш төр ирээд хүмүүсийн амьдралыг өөрчилж чаддаггүй төр улс орныг өөрчилж чаддаггүй а Төр ардчилсан төр гэдэг бол яах ёстой вэ гэхээр хүмүүсийн тэр хүсэл зориг хичээл зүтгэлийг үнэгүйдүүлдэггүй байх ёстой үнэгүйдлэхээс нь хамгаалдаг байх ёстой хамгийн эхний зарчим нь тэгж байж улс орон хөгжиж дэвших үндсийг нь хамгаалж чаддаг мхн тэгэхээр тийм төрийг бий болгохын төлөө оролцъё м гэсэн тийм хүсэл эрмэлзэлтэй л байна. Яасан сайхан юм? Чи дандаа гүн ухаан, улс төрийн, нийгмийн, ер нь хүний гүн ухааны одоо суурь асуудлууд дээр тулж ярилаа л дээ.

Тэгээд эцсийн нэг мундаг үг чинь одоо тархинд үлдсэн юм. Юу вэ гэхээр үнэний төлөө чи академик чанараа алдаагүйгээр барахгүй чи одоо Академик чанараа улам бүүр тунхагласаар л байх болно. Энэ төрийн өмнө энэ нийт олны өмнө тийм ээ тх чимэддорж, Мөнхжаргалын Чимэддорж Чимэддорж гунзад хүн. Тэр том хурал тэр их бурхан шашны том үйлийг эхлүүлдэг тэр сайхан мундаг сүрлэг хоолойгоор тэр хоолой дуугараад эхэлмэгц бүгд нам болдог, ертөнц аниртдэг, тийм нисэж яваа ялаа хүртэл сонсогддог. Тэгээд тийм сайхан энэ улсдаа нэг сайхан гүн ухаанч тэгээд улс төрч энэ улсынхаа хойч ирээдүйг бодож тунгааж явдаг нэг сайхан залуу би танилцуулсандаа маш их баяртай байна.

Бүүр туйлын баяртай байна. Энэ бол зүгээр л миний оруулж байгаа бас хувь нэмэр. Баярлалаа тийм баярлалаа баярлалаа ёстой сайхан байна. Кофегоо уудаг Ак тийм. За баярлалаа.